گزارش؛

سهم بالای خسارت اقتصادی ناشی از علفهای هرز در مزارع کشور

علفهای هرز نه تنها باعث كاهش عملکرد محصولات زراعي و افزايش هزينه توليد می شوند، بلكه مشكلاتي را در امور عمومي جامعه، از قبیل بهداشت، پارك‏‏ ها، فضاي سبز و مراكز تفريحي، و نگهداري زمين‏‏ هاي غير زراعي ايجاد مي کنند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از گیلان؛ هر ساله شاهد افت شدید عملکرد محصولات زراعی راهبردی کشور از قبیل گندم و ذرت به دلیل طغیان علفهای هرز در مزارع هستیم که مهمترین علت آن عدم رعایت اصول پیشگیری و بی توجهی به مدیریت تلفیقی این گیاهان ناخواسته است.

علفهاي هرز گیاهانی با قدرت رشد، تکثیر و پراکنش فراوان هستند که به صورت ناخواسته به مزارع و محیط هاي کشت و زرع محصولات زراعی و باغی راه می یابند و به علت رقابتی که با محصول زراعی اصلی بر سر منابع مختلف رشد و تولید دارند و همچنین هزینه هاي کنترلی که بر دوش کشاورزان می گذارند موجب کاهش عملکرد کمی و کیفی شده و در نتیجه منجر به بروز خسارت اقتصادي می شوند.

جديدترين تعريفي كه از علف ‏هرز ارائه شده است عبارت است از گياهي كه به اهداف مديريتي در يك مزرعه، براي توليد محصول خاصي، در فصل زراعي معيني لطمه وارد سازد. برطبق اين تعريف، يك گياه فقط در زمان، مكان و شرايط خاصي مي ‏تواند يك علف ‏هرز تلقي شود و با تغيير شرايط ممكن است به عنوان يك گياه مفيد و يا زراعي و مرتعي مطرح باشد. بنابراين، يك گياه جو در مزرعه گندم يك علف ‏هرز به شمار می رود همين ‏طور يك گياه ذرت در مزرعه بادام زميني. علفهاي ‏هرز در بر گيرنده همه نوع گيا‏هان غير مطلوب اعم از علفي، درختي، پهن برگان، باريك برگان، گيا‏هان گلدار انگلي (سِس، دارواش و...) هستند.

هجوم علفهای هرز به مزرعه موجب نگرانی هر کشاورزی است. این گیاهان به عنوان جزء جدايي ناپذير اكوسيستم هاي زراعي و غير زراعي و يكي از مهمترين عوامل كاهش دهنده محصولات كشاورزي به شمار مي ‌روند. از آنجا كه رقابت علفهای هرز با محصولات زراعی به صورت تدريجي و ناملموس مي باشد، بنابراين در بسياري از اوقات خسارت علفهاي ‌هرز به چشم نيامده و بزرگ جلوه نمي كند. به عقيده برخي از محققين، خسارت علفهاي هرز به محصولات زراعي مي تواند بين10 تا 100 درصد متغير باشد، به طوري كه اگر اين گياهان به درستي كنترل يا مديريت نشوند، زيان آنها به توليدات كشاورزي مي تواند بيش از آفات و بيماري ها باشد.

دکتر سیروس بیدریغ عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری با اشاره به اهمیت مدیریت علفهای هرز در اراضی زراعی، باغی و گلخانه ای کشور تصریح کرد: از کل خسارتی که به محصولات کشاورزی می رسد 45 درصد آن ناشی از علفهای هرز، 30 درصد آفات، 20 درصد بیماری ها و 5 درصد ناشی از سایر عوامل است.

وی رشد سریع، کم توقعی، تحمل شرایط نامساعد اقلیمی و خاکی، تولید بذر فرآوان، عمر طولانی و قوه نامیه بالای بذور، قدرت بالای انتشار، قدرت رقابت بالا در جذب آب و مواد غذایی و برخورداری از توانایی تکثیر غیر جنسی را از جمله مهمترین خصوصیات علفهای هرز برشمرد.

مهمترین خسارات علفهاي ‏هرز

كنترل علفهاي ‏هرز بايد به عهده همگان باشد زيرا به نوعی از راه های مختلف در زندگي همه افراد جامعه موثر است. آنها نه تنها باعث كاهش عملکرد محصولات زراعي و افزايش هزينه توليد می شوند، بلكه مشكلاتي را در امور عمومي جامعه، از قبیل بهداشت، پارك‏‏ ها، فضاي سبز و مراكز تفريحي، و نگهداري زمين‏‏ هاي غير زراعي ايجاد مي کنند.

مشكلات ويژه علفهاي ‏هرز شامل كاهش محصولات زراعي و فرآورده هاي دامي، اُفت كارايي زمين ‏‏ها، افزايش هزينه‏‏ هاي كنترل آفات و بيماري‏‏ هاي گياهي، كاهش كيفيت محصولات زراعي، افزايش مشكلات مديريت آبياري و نيز كاهش راندمان كار كشاورزي است.

اُفت بازدهي گياهي و دامي: كنترل علفهاي ‏هرز بخش پر هزينه ولي الزامي براي توليد محصولات كشاورزي است كه تأثير مستقيمي در افزايش ارزش محصولات زراعي و ساير توليدات دارد. به هر حال، اگر كشاورزي مدرن و تكنولوژي علوم كنترل علفهاي ‏هرز به خدمت گرفته نمي ‏شد بازده توليد مي‏ توانست خيلي كمتر و هزينه‏‏ ها بيشتر باشــد.

علفهاي ‏هرز بازده توليدات زراعي و دامي را كاهش مي ‏دهند. در اثر رقابت بين علفهاي ‏هرز با گياهان زراعي در استفاده از آب، عناصر غذايي خاك، نور و گاز كربنيك، بازده محصولات زراعي كاهش مي ‏يابد. بعضي از علفهاي ‏هرز ممكن است كه مواد دگرآسيبي را وارد محيط کنند. بازده دامي مي ‏تواند از طريق كاهش توليد مراتع، چراگاه، علوفه، يا با مصرف گيا‏هان سمي كه سبب كاهش سرعت رشد دام و يا مرگ حيوان شود، كاهش يابد.

كاهش ارزش زمين: وجود علفهاي‏ هرز در يك قطعه از زمين مي ‏تواند ميزان بازدهي آنرا از راه ‏‏هاي مختلف كاهش دهد. اين كاهش شامل بالا رفتن هزينه توليد و برداشت، بازسازي، نگهداري زمين ‏‏هاي غير زراعي، كاهش رشد گياه، صدمه به ريشه‏‏ هاي گيا‏هان زراعي، محدوديت در نوع گيا‏هاني كه مي توان كشت نمود و بالاخره كاهش ارزش زمين است.

افزايش هزينه‏‏ هاي كنترل آفات و بيماري ‏‏هاي گياهي: علفهاي‏ هرز آشيانه حشرات و بيماري‏‏ هايي هستند كه به گيا‏هان زراعي حمله مي ‏كنند. براي مثال ممكن است شپشك هويج و مگس زنگ هويج در گياه هويج وحشي (Daucus carota) لانه گزينند كه بعداً به هويج زراعي حمله ‏ور شوند.

شته ‏‏ها و کرم ‏‏هاي ريشه كلم در خردل وحشي (Brassica nigra) زندگي مي‏ كنند و بعد‏ها به كلم، گل كلم، تربچه و شلغم حمله مي‏ كنند. تريپس پياز در آمبروزيا و انواع خردل‏‏ وحشي آشيان كرده و آنگاه به محصول پياز حمله مي ‏كنند. بيماري ويروسي پیچیدگی برگ (curly top) چغندرقند توسط حشرات ناقل انتقال مي ‏يابد كه روي علفهاي‏ هرز زمين‏‏ هاي غير زراعي زندگي مي ‏كنند. بسياري از حشرات (مثل كرم ساقه خوار برنج) در علفهاي ‏هرز مزارع و حاشيه زمين‏‏ هاي زراعي زمستان ‏گذراني مي ‏كنند.

موجودات بيماريزا مانند زنگ سياه گندم ممكن است از تمشك وحشي، بيدگياه و يا يولاف وحشي به عنوان ميزبان قبل از حمله به گندم، جو و يولاف استفاده کنند. بعضي از بيماري ‏‏هاي ويروسي از طريق علفهاي‏ هرز خانواده تاجريزي تكثير مي ‏يابند. براي مثال ويروس عامل پيچيدگي برگ سيب زميني روي تاجــريزي سياه زندگي مي ‏كند. يك بيماري سه سويه در آشيان ‏گزيني و انتقال بيماري ميكوپلاسما از علفهاي‏ هرز به مركبات در كاليفرنيا كشف شده است. زنجيرك ‏‏ها، عامل بيماري Stubborn در مركبات (Spiroplasm ciri) را به ماشك (vicia major) و از آنجا به خاكشير (Sisymbrium irio) و يا بالعكس انتقال مي ‏دهند.

كاهش كيفيت محصولات: علفهاي ‏هرز ممكن است سبب كاهش كيفيت هر نوع محصولي شوند. بذر علفهاي ‏هرز و پياز آنها در غلات، تراشه ‏‏هاي علف ‏هرز و نيز خار‏هاي آنها در علوفه، پنبه و گيا‏هان علوفه ‏اي و سبزي ها، مواردي از اين قبيل هستند.

كيفيت محصولات دامي ممكن است به خاطر وجود علفهاي ‏هرز پايين آمده و قابل عرضه به بازار نباشند. مثلاً پياز، سير و تاجريزي مزه شير را تغيير مي‏ دهند و ميوه توق كيفيت محصول پشم را كاهش مي ‏دهد. علفهاي ‏هرز سمي ممكن است باعث مرگ و مير حيوانات شده و يا سرعت رشد آنها را كاهش داده و يا اینکه باعث نقص عضو آنها شوند.

افزايش مشكلات آبياري: علفهاي‏ هرز آبزي مي ‏توانند مشكلات جدي در آبياري، سيستم ‏‏هاي زهكشي، درياچه ‏‏ها، استخر‏ها، آب انبار‏ها و بندرگاه‏ ها ايجاد کنند. آنها مانع جريان يافتن سريع آب مي ‏شوند. بر فعاليت هاي تجاري و تفريحي اثر می گذارند و ممكن است طعم و بو‏هاي نامطبوع در آب ‏‏هاي آشاميدني ايجاد کنند. كنترل اين علفها اغلب مشكل و بسیار پر هزینه تمام می شود.

كاهش توانمندي ‏‏هاي انسان و ركود فرهنگي جامعه: علفهاي ‏هرز از مشكلات انسان از آغاز دوره كشاورزي بوده است، اگر كسي به بعضي از كشور‏هاي جهان سوم سفر كند ممكن است احساس كند كه نصف جمعيت دنيا در مزارع به حالت خم ‏شده و حركت آهسته بوده و به آرامي در حال وجين علفهاي ‏هرز هستند. اين مردم قسمتي از جمعيت جهان می باشند كه دوران زندگي خود را فقط در حال كنترل علفهاي ‏هرز سپري مي‏ کنند. بسياري از جوانان آسيايي، آفريقايي و آمريكاي لاتين به دليل صرف وقت خود در مزارع مختلف جهت كنترل علفهاي ‏هرز هرگز نمي ‏توانند به مدرسه رفته و به كسب علم و دانش بپردازند و همواره از قافله تمدن و فرهنگ عقب مي‏ مانند. زن ‏‏ها در اين اجتماعات هرگز وقت كافي براي نگهداري كودكان، تهيه غذاي مناسب براي خانواده و حفظ بهداشت افراد خانواده را ندارند.

دکتر محمدکریم معتمد عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری با بیان اینکه علفهای هرز در کنار همه ضرر و زیانی که دارند از فوایدی نیز برخوردار می باشند، اظهار کرد: جلوگیری از فرسایش خاک، تأمین علوفه مورد نیاز برای دام و دارا بودن خواص دارویی و تغذیه ای از جمله مهمترین فواید علفهای هرز است.

وی در ادامه تصریح کرد: علفهای هرز جزء تکاملی محیط اطراف ما محسوب شده و با توجه به خصوصیاتی که دارند نمی توان و نباید آنها را ریشه کن کرد بلکه باید با علفهای هرز کنار آمده و در نهایت به مدیریت و کنترل آنها پرداخت.

 

انتهای پیام/

 

 

زمان انتشار: شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 36796

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
نظرات ارسال شده :
تعداد نظرات : ۱ نظر
تیمور زارع
۰ مخالف          ۰ موافق
یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷ - ۰۹:۰۷:۰۰

سلام بنده یک باغ در گیلان دارم که علفهای هرز همه باغ را احاطه کرده است. لطفا یک راه حل مناسب برای از بین بردن علفهای هرز با کمترین هزینه و حفظ سلامتی خاک ارائه دهید

اشتراک گذاری مطالب