دکتر محمد رحیمی درمانگر اختلالات ویژه یادگیری مطرح کرد:

خاکستر اختلالات در مدارس/در هر کلاس آموزشی حداقل ۳ دانش آموز دچار اختلالات ویژه یادگیری هستند

با تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری ۸۵ الی ۹۰ درصد افت تحصیلی دانش آموزان کشور کاهش خواهد یافت. باید خاکستر اختلالات در مدارس را کنار بزنیم و گنج های پنهان را شناسایی کنیم.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از چهارمحال و بختیاری، 3 الی 16 درصد جامعه دانش آموزان کشور دچار اختلالات یادگیری هستند و با توجه به اینکه این افراد از بهره هوشی طبیعی و حتی بالاتری برخوردار هستند توجه ویژه ای در راستای آگاه سازی و آموزش بیش تر معلمان و مربیان مدارس برای شناخت این دانش آموزان و چگونگی ارتباط با آنها استمداد می شود.

 

دکتر محمد رحیمی، متخصص و درمانگر اختلالات ویژه یادگیری در گفتگو با خبرنگار علم و فناوری اظهار داشت معلمان، والدین و درمانگران سه راس مثلث حائز اهمیت در روند تشخیص و درمان دانش آموزان  مبتلا به اختلالات ویژه یادگیری هستند. .با توجه به اینکه هر فرد 12 سال از عمر خود (بالغ بر 18000 ساعت) را در محیط مدرسه می گذراند،  بسیار حائز اهمیت است که مربیان و معلمان شناخت و درک صحیحی از این اختلالات و نوع برخورد با آنان داشته باشند و لازمه آن آموزش های صحیح در حین تحصیل به معلمان در دانشگاه های تربیت معلم و فرهنگیان و برگزاری کارگاه و دوره های آموزشی تخصصی برای آنان است. از طرفی دولت ها موظفند با حساسیت بیش تری  به بهداشت سلامت روانی و جسمانی و حتی اقتصادی و فرهنگی جامعه نشان دهند تا  بستر سازی مناسبی را جهت آگاه سازی خانواده و جامعه در این راستا داشته باشند. والدین نیز با شیوه های صحیح تربیتی آشنایی بیش تری داشته و از تحقیر فرزندان خود و سرکوب هیجانات آنها به ویژه در سال های اولیه تحصیلی آنها بپرهیزند.

وی در ادامه با تصریح اینکه چنانچه اختلالات ویژه یادگیری به موقع تشخیص داده و درمان شوند، درصد زیادی از افت 25 درصدی تحصیلی که نظام آموزشی کشور را متحمل خسارت های هنگفتی می کند، جبران می شود، افزود: در این صورت نه تنها با درصد بسیار کمتری از ترک تحصیل های زود هنگام مواجه شده بلکه شاهد ارتقا و پیشرفت تحصیلی شایانی در جامعه دانش آموزی کشور خواهیم بود، همچنین توجه ویژه در این زمینه را خواستار شد و افزود: متولیان آموزش و پرورش شناخت ویژه ای را معطوف اختلالات ویژه یادگیری نمایند.

 

این متخصص و درمانگر اختلالات ویژه یادگیری به منظور آگاه سازی والدین نیز  تاکید کرد: دانش آموزانی که دچار اختلالات ویژه یادگیری هستند به سبب بهرمندی از ضریب هوشی نرمال و بالاتر در مدارس عادی تحصیل می کنند و فقط مراحل درمان آنان در مراکز ویژه صورت می پذیرد.

دکتر رحیمی اظهار داشت: انسان های بزرگی در طول تاریخ جزو افرادی بوده اند که با اختلالات ویژه یادگیری دست و پنجه نرم کرده اند از جمله دانشمندانی همچون اینشتین و ادیسون ، در حالی که آنان را در کودکی کند ذهن می پنداشتند. حتی پروفسور هشترودی نابغه ریاضی ایرانی نیز جز همین افراد بوده است و سه سال پیاپی نمره صفر را در درس ریاضی خود کسب نموده است. اما آنچه این افراد را به دانشمندان و افراد تاثیرگذاری مبدل کرد تشخیص و درمان این اختلال و کشف و پرورش نبوغ آنان بوده است.

 

افراد مبتلا به این اختلالات چه علائمی دارند؟

دکتر رحیمی گفت:  افراد مبتلا به اختلالات ویژه یادگیری رشد هوشی بهنجاری دارند و ضریب هوشی آنها بین 90 تا 180 می باشد . این بدان معناست که این افراد دارای ضریب هوشی نرمال  بوده و حتی تیزهوش و یا نابغه هستند. لکن این افراد علی رغم رشد هوشی طبیعی در یک ماده درسی دچار مشکلاتی  هستند که خود را در قالب اختلالاتی در خواندن و یا نوشتن، ریاضیات، دست خط و یا مهارت های ارتباطی و ادراکی نشان می دهد.

 وی بیان داشت : افراد مبتلا به اختلالات ویژه یادگیری را می توان به طور کلی این گونه دسته بندی نمود:

1-افرادی که دارای اختالات ادراکی در پردازش هستند.

2-افرادی که دارای اختلالات راهبردی شناختی هستند و در نحوه مطالعه و دسته بندی مطالب خود با مشکل مواجه می شوند.

3-افرادی که دارای اختلالات زبانی و کلامی هستند و نمی توانند به خوبی بشنوند و یا صحبت کنند.

4-افرادی که دارای اختلالات زبان نوشتاری هستند، بدین صورت که نمی توانند آنچه را که شنیده اند بدون دیدن، در قالب نوشتن بازآفرینی کنند.

5-افرادی که دارای اختلالات ریاضیات و محاسبه هستند و در تفکرات کمی، محاسبه و زمان دچار مشکل می شوند.

6-افرادی که رفتارهای نامناسب اجتماعای از خود نشان می دهند و توانایی تشخیص صحیح موقعیت ها و افراد را ندارند، روابط اجتماعی و ارتباطی رضایت بخشی با دوستان و اطرافیان نداشته و در حفظ این روابط موفق نیستند.

 

این اختلالات از چه زمانی مورد شناسایی و بررسی قرار گرفتند و در حال حاضر چه خدماتی در کشور برای تشخیص و درمان آن ارائه می شود؟

بیش از 2 قرن از شناسایی اختلالات ویژه یادگیری در دنیا می گذرد و در طی این دوران فراز و فرودهای بسیاری را طی کرده است. در حدود سال 1800 میلادی که برای اولین بار مطالعاتی بر روی افرادی که  دچار آسیب مغزی شده و با وجود دیدن کلمات قادر به خواندن آنها نبودند این اختلالات شناسایی و مورد بررسی قرار گرفتند.  این سال ها  اختلالات ویژه یادگیری پیشرفت شایان توجهی داشته و علاوه بر سازمان دهی شدن، روند تشخیص و درمان با روش های علمی صورت می گیرد.

فعالیت در حوزه اختلالات ویژه یادگیری در ایران قدمتی بیش از 5 دهه دارد. در سال 1340 خورشیدی این فعالیت ها با تدوین  مفاهیم نظری و با مطالعه بر روی کودکان استثنایی آغاز شد اما به صورت مجزا صورت نگرفت. در سال 1371  با سیاست گزاری های رسمی  که توسط سازمان آموزش و پرورش کودکان استثنایی صورت پذیرفت کمیته های  علمی و تخصصی با بهره مندی از تجارب و نظریات اساتید برتر دانشگاهی به منظور تربیت مربی در حوزه اختلالات ویژه یادگیری شکل گرفت. از سال 1373 نیز مراکز رسمی تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری در تهران و شهرستان های کشور تاسیس گردید. در حال حاضر بالغ بر 500 مرکز تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری دولتی و چندین مرکز غیر دولتی در سراسر کشور مشغول به فعالیت هستند. در این بین با استناد به گزارشات سازمان آموزش و پرورش کودکان استثنایی مجهزترین مرکز تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری با روش های کاملا هوشمند در قم مشغول بکار است.

 

میزان شیوع اختلالات ویژه یادگیری در جامعه دانش آموزی کشور چگونه است؟

دکتر رحیمی بیان داشت: مطابق برآوردهای انجام شده شیوع اختلالات ویژه یادگیری در جامعه دانش آموزی کشور حدود 3 الی 16 درصد می باشد که از این بین سهم اختلال ریاضی 6 درصد، نوشتاری 10 درصد، خواندن 11 درصد و شنیداری 16 درصد می باشد و میزان شیوع آن در میان پسران شایع تر از دختران است. شروع و بروز علائم اختلالات ویژه یادگیری از سن 3 سالگی بوده و تا 21 سالگی نیز کشیده می شود. اختلالات ویژه یادگیری بیش تر در سن 12 الی 16 سالگی تشخیص داده می شوند که همان طور که آمارها نشان می دهد 18 درصد دانش آموزان این رده سنی دچار این اختلالات می باشند. این در حالی است که کودکان 7 ساله 10 درصد و کودکان 6 ساله 4 درصد دچار اختلالات ویژه یادگیری هستند.

وی تاکید داشت : 80-85 درصد اختلال خواندن در پایه دوم دبستان و 15 درصد مابقی در دیگر پایه ها قابل تشخیص است و از آنجا که تشخیص هرچه سریع تر اختلالات ویژه یادگیری حائز اهمیت است، بهتر است بدین منظور تمهیداتی اندیشیده شود. بر اساس پژوهش های انجام شده در سال 1389 و 1390  نشان می دهد که 17 درصد اختلالات ویژه یادگیری، اختلالات آموزشی هستند که در اثر عدم تدریس و ارتباط صحیح مربیان و معلمان به وجود آمده اند.

وی افزود: چنانچه قبلا نیز اشاره شد 10 درصد دانش آموزان ایرانی اختلالات نوشتاری دارند که بنابر پژوهش های انجام شده 60 درصد آن در دیکته و به ویژه دیکته کلماتی که در حروف هم صدا  دارند، قابل  تشخیص می باشد بدین صورت که برای مثال شخص در انتخاب صحیح حروفی نظیر (ت،ط) و یا (ث،ص،س) که هم صدا ولی با سیمای متفاوت هستند، مکررا دچار اشتباه می شود.

وی در قالب مقایسه ای عنوان کرد: میزان شیوع انواع اختلالات ویژه یادگیری در خارج از کشور آمار متفاوتی را نشان می دهد بدین صورت که در جامعه دانش آموزان دیگر کشورها 36.7 درصد دانش آموزان دچار اختلالات ویژه یادگیری هستند که سهم اختلال خواندن 11.5 درصد، دیکته 8 درصد، اختلالات ترکیبی خواندن و نوشتن 5 درصد و اختلالات ترکیبی سه گانه 14 درصد می باشد.

 دکتر رحیمی مطرح کرد : از بین مراجعین به مراکز ختلالات ویژه یادگیری87 درصد دانش آموزان سال های تحصیلی را با موفقیت طی کرده و تنها 13 درصد تکرار پایه داشته اند و همچنین 90 درصد آنها از بهره هوشی 90 تا 110 برخوردار بوده و 6.68 درصد آنان تیزهوش و نابغه بوده اند.

وی افزود: باید خاکستر اختلالات ویژه یادگیری در مدارس را کنار بزنیم و گنج های پنهان را شناسایی کنیم. شناسایی و هدایت این افراد به مراکز درمان و تشخیص و اجرای راهبردهای عصب شناختی موجب تبلور استعدادها در این افراد می شود و خود شناسی و نهایتا مثبت تغییر دنیای پیرامون توسط آنان را برای این افراد به ارمغان خواهد داشت.

متولی رسیدگی به اختلالات ویژه یادگیری  در ایران چه نهادی است و چه نقاط قوت و ضعفی در این ساختار دیده می شود؟

دکتر رحیمی عنوان کرد : متولی رسیدگی به اختلالات ویژه یادگیری، سازمان آموزش و پرورش کودکان استثنایی می باشد که واحد تخصصی بررسی اختلالات ویژه یادگیری در تهران وظیفه خدمات پشتیبانی، تهیه محتوا و مواد آموزشی، تعیین ساختار، تهیه ابزار و روش های تشخیصی و درمانی و تربیت  مربی را برای مراکز سراسر کشور به عهده دارد.

وی با اشاره به اینکه هنوز در سیستم آموزش عالی کشور هیچ اقدامی جهت تربیت نیروی متخصص حداقل در مقطع کاردانی نشده است، از این مسئله ابراز تاسف نمود و افزود: این درحالی است که در سراسر دنیا درمقاطع  کاردانی تا دکترا متخصص اختلالات ویژه یادگیری تربیت می نمایند و این ضعف بزرگی در نظام آموزش عالی و روند تشخیص و درمانی ما در حوزه اختلالات ویژه یادگیری محسوب می شود که پس از گذشت 57 سال در کشور ما هنوز نیروهای مراکز اختلالات ویژه یادگیری به صورت تجربی تربیت می شوند.

از طرفی دکتر رحیمی از نقاط قوت تلاش متخصصان رونمایی نموده و عنوان کرد : از آنجا که پایش و کنترل برنامه های آموزشی و توان بخشی مراکز تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری ا ز ابتدا با یک بنیان و پشتیبانی علمی قوی طراحی شده است فعالیت این مراکز بسیار مثمر ثمر بوده به نحوی که کارشناسان دیگر کشورها به ویژه متخصصان آمریکایی در طی بازدیدهایی که از مراکز ایران داشته اند اذعان نموده اند که پروتکل و روند تشخیص و درمان اختلالات ویژه یادگیری در ایران مطابق استانداردهای جهانی بوده است.

 

آیا این اختلالات قابل درمان هستند ؟

دکتر رحیمی در پاسخ به این سوال مبنی بر اینکه آیا این  اختلالات قابل درمان هستند گفت: اختلالات ویژه یادگیری چنانچه صحیح و به موقع تشخیص داده شوند قابل درمان خواهند بود. لازم به ذکر است می بایست تفکیک صحیحی بین دانش آموزان یا بزرگسالان مبتلا به اختلالات ویژه یادگیری  و کم تمرکزی، بیش فعالی و کند ذهنی صورت پذیرد. این افراد چشم، گوش، مغز و اندام های سالم دارند و از ضریب هوشی طبیعی و حتی بالاتری برخوردار هستند تنها در برخی مهارت ها دچار مشکل شده اند.

وی همچنین اشاره نمود: مشکلات اگر به موقع تشخیص و درمان نشوند به اختلال تبدیل می شوند و بنابراین بهترین کار پیشگیری است. در صورتی که قبل از دوران بارداری توجهات لازم صورت گرفته شده و بسترهای سالمی در خانواده پدید اورده شود، مراقبت های لازم در دوران بارداری و حین زایمان انجام گرفته و 3 ماهه اول زندگی نوزاد در محیط بهینه عاطفی و روانی بسر شود، ریسک ابتلا به اختلالات ویژه یادگیری تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا می کند. 3 سال اول زندگی کودک نیز به لحاظ تغذیه صحیح و فراهم سازی بستر عاطفی و اجتماعی مناسب حائز اهمیت ویژه ای است زیرا نقش مهمی را دریادگیری و رشد مغزی کودک خواهدداشت.

 

گزیده ای از سابقه علمی و پژوهشی دکترمحمد رحیمی :

متولد 1347 در شهر همدان – دانش آموخته رشته های:آموزش ابتدایی – حقوق- مدیریت آموزشی – روانشناسی بالینی،  عضو کمیته فنی  و کمیته  علمی اختلالات ویژه یادگیری، مدرس دانشگاه و هدایت بیش از 82 پایان نامه در مطقع ارشد – مدرس کارگاه های آموزشی در سراسر کشور – کارشناس صدا و سیمای استان قم – مولف بیش از 19 مقاله و کتاب -  پژوهشگر برتر آموزش و پرورش  - داور جشنواره تدریس- پژوهشگر برتر آموزش پرورش – سابقه 7 سال مدیریت در مراکز تشخیص و درمان اختلالات یادگیری – سابقه بالغ بر  26 سال مطالعات خاص اختلالات یادگیری – از بنیان گذاران کمیته علمی رسیدگی به اختلالات ویژه یادگیری.

زمان انتشار: دوشنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۶ - ۰۸:۰۵:۰۰

شناسه خبر: 39379

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب