معاون پژوهشی دانشگاه ایلام؛

رقابتی نبودن اقتصاد مهمترین دلیل کاربردی نشدن پژوهش در کشور است

حسین مهدی زاده معاون پژوهشی دانشگاه ایلام ضمن بازخوانی ویژگی های یک پژوهش کامل و جامع،به نقد و ارزیابی مسئله پژوهش در کشور پرداخت.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از ایلام،پژوهش می تواند کلید حل بسیاری از مشکلات کشور در حوزه های مختلف باشد. 25 آذر ماه هفته پژوهش آغاز می شود و این فرصت خوبی است تا با بازنگری در این مسئله مهم بتوانیم پژوهش را به جایگاه واقعی خود برسانیم.داده سازی،عدم نیاز سنجی در انجام پژوهش ها و کاربردی نشدن پژوهش ها از جمله مهمترین مشکلات کشور در حوزه پژوهش است که باید برای حل آن ها چاره جویی لازم به عمل آید..اهمیت مسئله پژوهش در پیشرفت کشور و همچنین آفت هایی که کشورمان در حوزه پژوهش به آن مبتلاست باعث شد تا با دکتر حسین مهدی زاده معاون پژوهشی دانشگاه ایلام گفتگویی داشته باشیم که در ذیل می خوانید.

 

یک پژوهش جامع چه ویژگی هایی دارد؟

۴ ویژگی یک پژوهش جامع

ویژگی های یک پژوهش کامل و جامع بسیار زیاد هستند و از حوصله بحث خارج است.اما نکته اینجاست که برخی از ویژگی های پژوهش ویژگی های پایه هستند.اولین آن ها شناخت یک مسئله و یا مشکل است و سپس بیان و تعریف مسئله.لذا اگر بیان و تعریف مسئله  درست انجام نشود عملا پژوهش به نتیجه درستی نمی رسد.نکته دوم بحث روش شناسی است.پژوهش باید روش شناسی قابل قبولی داشته باشد و با روش صحیحی انجام گرفته باشد،سپس بحث اطلاعات و داده های صحیح و تجزیه و تحلیل آن ها از اهمیت برخوردار است.به عبارتی اگر یک پژوهش مبتنی بر داده های صحیح و درست نباشد عملا نمی تواند به نتایج ایده آل خود برسد.  

 

 داده سازی و اطلاعات غلط یکی از مهمترین مشکلات فعلی پژوهش در کشور ماست نظر شما چیست؟

بیان مسئله،روش شناسی،داده پردازی،نتیجه گیری

بله دقیقا همینطور است.اما این نکته را هم باید مد نظر داشته باشیم که در تمامی مراحل پژوهش ممکن است نقص وجود داشته باشد.مثلا خیلی اوقات مسئله به صورت درست  تعریف و بیان نمی شود،بعضی اوقات روش غلطی برای پژوهش انتخاب می شود و خب برخی اوقات نیز داده های غلط در پژوهش ارائه می شود،موضوع اینجاست که متاسفانه در زنجیره پژوهش در کشور ما مشکلاتی وجود دارد.در نهایت نیز در بحث نتیجه گیری پژوهش دچار ضعف هستیم و این چهار مورد یعنی بیان مسئله،روش پژوهش،داده پردازی و در نهایت نتیجه گیری را اگر در کنار هم قرار دهیم می بینیم که پاشنه آشیل های تحقیق و پژوهش در کشور ما هستند.

چرا ارتباط بین تولید و پژوهش در کشور ما ضعیف است؟یعنی چرا با وجود این همه پژوهش و تحقیق در حوزه های مختلف در بحث کاربردی کردن آن ها مشکل داریم؟

 

اقتصاد ما مبتنی بر نوآوری نیست

این یک موضوع بسیار گسترده و پیچیده است.تحقیقات و صنعت در کشور ما ارتباط سیستمانیک و منظم ندارند.دلیل این عدم ارتباط هم این است که اقتصاد کشور ما یک اقتصاد رقابتی و مبتنی بر نوآوری نیست.

شما یک شرکت را در ایران در نظر بگیرید.حالا یک شرکت کوچک باشد و یا یک صنعت بزرگ مانند خودرو سازی.اگر این شرکت ها مجبور باشند که رقابتی واقعی با رقبای داخلی و خارجی خود داشته باشند  مجبورند که به طور مستمر و همیشگی کیفیت محصول خود را بالا ببرند، برای بالا بردن کیفیت محصول نیز هیچ راهی جز نوآوری نداریم و برای ایجاد نوآوری هم هیچ راهی جز پژوهش وجود ندارند. این مشکل که ما عملا یک بازار رقابتی واقعی نداریم مربوط به حوزه صنعت می شود و این یک طرف قضیه است.

 

 

 

اما این معادله یک طرف دیگر هم دارد و آن دانشگاه و پژوهشگر است. اینطور نیست؟

 

بله قطعا.دانشگاه و پژوهشگران نیز در چهارچوب بودجه ای که دارند هنوز نتوانسته اند کمک معنا داری به صنعت کنند.به دو صورت می توان این مشکل را تحلیل کرد یکی اینکه شاید به آن ها فرصتی داده نشده است به عبارتی  دیگر به طور مثال اگر بودجه ی کلانی را به یکی از دانشگاه های مطرح کشور اختصاص بدهند آیا قادر هست با فعالیت های پژوهشی و نوآوری تحولی در صنعت خودرو سازی ایجاد کند یا خیر؟

پس قضیه این است که صنعت این حس نیاز به پژوهش را ندارد از طرفی دانشگاه ها نیز هنوز فرصتی برای نشان دادن خود نداشته اند و مشخص نیست تا چه حد بتوانند موفق باشند.

علت عدم آشنایی دانشگاه ها با متدهای جدید پژوهشی چیست؟

 

اجرا نشدن روش های پژوهش

این سوال شما را نمی توانم به طور کامل بپذیرم چون بسیاری از اسانید و دانشجویان ما به روز هستند  و نمی توان ادعا کرد که اساتید و دانشجویان ما با متدهای پژوهش آشنا نیستند.

شاید مشکل اینجاست که این روش ها را درست اجرا نمی کنند به دلیل  اینکه استانداردها را رعایت نمی کنند و یا به خاطر اینکه بودجه زیادی در اختیار ندارند و یا اینکه تجهیزات در اختیار آن ها ناقص هستند،طبیعتا صحبت شما هم در بخشی صحیح است و برخی از پژوهشگران و اساتید ما به تکنیک های روز مسلط نیستند و این را نمی توان انکار کرد.

منظور شما از رعایت نکردن استاندارد ها در پژوهش چیست؟

متاسفانه در کشور ما بسیاری از استانداردها رعایت نمی شود .حالا این یک موضوع گسترده است و می توان آن را به حیطه ی بزرگتری نسبت به پژوهش تعمیم داد.مثلا بسیاری از نمره هایی که به دانشجویان داده می شود نمره واقعی آن ها نیست و این یعنی از استانداردها خارج شده ایم.

 

نقش مسائل مالی در ارتقای  کیفیت پژوهش چیست؟

 

نقش مسائل مالی در کیفیت پژوهش

دسترسی به منابع و تجهیزات آزمایشگاهی  به ارتقای کیفیت پژوهش کمک می کند.خوشبختانه در سال های اخیر آزمایشگاه خوبی در دانشگاه ایلام راه اندازی شده است.حدودا 32 آزمایشگاه به مجموعه آزمایشگاه های ما اضافه شده است که تجهیزات و امکانات پژوهشی  قابل توجهی دارند.از طرفی با توجه به تشکیل شبکه آزمایشگاه های علمی ایران که به تازگی راه اندازی شده است،هر جا که مشکل داشته باشیم از خدمات آزمایشگاه های سایر دانشگاه ها می توانیم استفاده کنیم،به همین خاطر می توان گفت در کشور ما مشکلات دسترسی به آزمایشگاه ها کم شده است.اما مشکل اعتبارات و مسائل مالی در پژوهش خصوصا در پژوهش های مسئله محور که باید توسط دستگاه های اجرایی تامین شود یک مشکل جدی است و کماکان پابرجاست.

این یک واقعیت است که بودجه های پژوهش که در اختیار دانشگاه ها قرار می گیرد در حدی نیست که بتوان یک کار کلان را با آن انجام داد.

نقش پژوهش در اقتصاد مقاومتی را چگونه ارزیابی می کنید؟

 

اقتصاد مقاومتی یعنی اقتصاد رقابتی و نوآورانه

در اصل باید یک نقشه اساسی توسعه برای هر منطقه  استان و یا هر کشور وجود داشته باشد.فرض کنید استان ایلام میخواهد قطب تولید یک محصول باشد و در صنعت فلان محصول و مثلا در گردشگری مثل توریسم مذهبی شاخص باشد.این یعنی این که ابتدا باید زمینه ها را انتخاب کنیم و بعد اگر میخواهیم تمام سرمایه های اقتصادی اجتماعی و عمومی درست هزینه شود باید تمام بودجه ها هر چقدر اندک هم در راستای آن هدف هزینه شود.

متاسفانه این اتفاق هنوز نیافتاده است.می توانیم اسم فعالیت هایمان را اقتصاد مقاومتی بگذاریم که اسم زیبایی است.اما مهم این است که در عمل چه اتفاقی می افتد؟تعریف من از اقتصاد مقاومتی این است که اقتصادی می تواند مقاوم باشد که در مقابل رقبای خارجی خود مقاوم باشد و بتواند بازار فروش خود را داشته باشد.اگر اقتصاد فقط به رانت های نفت وابسته باشد و به محض اینکه رانت ها از آن بگیریم سقوط کند این اقتصاد مقاوم نیست.اقتصادی مقاوم است که بتواند روی پای خود بایستد.

برای داشتن یک اقتصاد مقاوم باید چکار کرد؟

 

اگر می خواهیم اقتصادی مقاوم داشته باشیم باید آن اقتصاد بر نوآوری استوار باشد .این یک واقعیت است که اقتصاد ما چه در داخل و چه در عرصه جهانی مبتنی بر نوآوری و رقابت نیست.نه صنعت و نه کشاورزی در کشور ما هنوز به طور عملی معنی و مفهوم رقابت و نوآوری را نپذیرفته است،به همین دلیل هم در مقابل رقبای خود قدرت مقاومت ندارد.

رعایت استانداردها در اقتصاد مقاومتی چقدر نقش دارد؟

 

سرمایه گذاری اندک با رعایت استاندارد

بر اساس تعریفی که از اقتصاد مقاومتی دارم یک طرف آن را در نوآوری و رقابتی بودن می دانم  و در طرف دیگر رعایت استانداردها را در اولویت می دانم.

در اقتصاد مقاومتی حتی اگر سرمایه گذاری اندک داشته باشیم اما با شرط رعایت استانداردها، قطعا در بلند مدت جواب می گیریم.

مثلا طرح مسکن مهر یکی از طرح های بسیار عالی بعد از انقلاب بوده است که در جهت ارتقای عدالت اجتماعی و تهیه مسکن برای اقشار کم درآمد اجرا شد، ای کاش کمتر مسکن می ساختیم اما در عوض این مسکن ها استاندارد ساخته می شد.البته از طرفی عدم رعایت استانداردها در جامعه ما نهادینه شده است و این یک مشکل عمومی است که همه این مسائل را  نادیده می گیریم و باید ریشه آن را در حوزهفرهنگ جستجو کرد.

اما در مجموع اگر بخواهم نتیجه گیری کنم نوآوری و رقابتی بودن و از طرفی استاندارد سازی فعالیت ها میتواند  در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی بسیار موثر باشد.هر چند که خصوصی سازی هم می تواند نقش مهمی در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی داشته باشد.

 

انتهای پیام/

حسن شوهانی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

زمان انتشار: جمعه ۲۴ آذر ۱۳۹۶ - ۰۸:۰۵:۰۰

شناسه خبر: 42978

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب