رتبه بیست و هفتم ایران در تولیدات شیلاتی جهان

افزایش تولید و اشتغال با کشت توأم برنج و ماهی در شالیزار

فراهم آوردن فرصت های مناسب و درآمدزای شغلی برای کشاورزان و نیز افزایش درآمد سرانه خانوارهای روستایی با از بین بردن بیکاری پنهان به ویژه در نیمه دوم سال، از جمله مزایای کشت توأم برنج و ماهی در شالیزارهای کشور است.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از گیلان؛ استان گیلان قطب‌ اصلی کشت توأم برنج و ماهی در کشور بوده که در حال حاضر رتبه نخست را بین سایر استان ها در این حوزه به خود اختصاص داده است.

با وجود پيشرفت هاي فرآوانی كه طی دهه هاي گذشته رخ داده، بحران غذایی هنوز گریبان گیر مردم جهان است. اين مسئله علی الخصوص در مناطقي كه با افزايش روزافزون جمعيت مواجه هستند، امری بسیار مهم تلقی می شود.

از سوی ديگر، يكي از چالش هاي عمده پیش روی بشر امروز، کمبود آب و مديريت درست منابع آبی است. به طوري كه توسعه منابع آبي مسئله اصلي قرن حاضر به شمار رفته و قادر است نقشی اساسی در حل مشكلات محرومان ایفا کند.

علاوه بر ظرفیت های بالقوه فراواني كه در استان های ساحلي كشور فراهم است، امكانات و استعدادهاي قابل توجهي نيز در اراضي و آب هاي داخلي برای پرورش آبزيان و توليد مقدار قابل توجهي پروتئين سفيد وجود دارد. پرورش ماهي در شاليزار همانند پرورش در كانال، روش ديگر استفاده از سيستم هاي آبياري براي آبزي پروري بوده که هم براي ماهي و هم براي برنج مفيد است. پرورش ماهي در شاليزارهای برنج با توجه به امكانات بالقوه موجود، فعاليتي آسان و كم هزينه است که در صورت اجرای اصولي و فني، اثرات مثبت و قابل توجهی بر معیشت کشاورزان و اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت.

 

 

تاریخچه کشت توأم برنج و ماهی در ایران و جهان

سابقه زراعت برنج در آسیا به 5 تا 6 هزار سال پیش می رسد و صید ماهیان وحشی از مزارع برنج که همراه آب آبیاری وارد شالیزار می شدند، زمینه ساز پرورش ماهی در این مزارع بود. اگرچه تاریخچه دقیقی در این خصوص وجود ندارد، اما یافته های حاصل از باستان شناسی، پرورش توأم برنج و ماهی در کشور چین را بیش از 1700 تا 2000 سال پیش تخمین زده اند. مجسمه های گلی مزارع برنج به همراه مجسمه هایی از کپور معمولی، کپور زرد، کپور علف خوار و سایر جانوران آبزی که از مطالعات باستان شناسی در این کشور به دست آمده به اواخر سلسله هان (220- 25 پس از میلاد مسیح) بر می گردد.

این روش پرورش آبزیان بعدها توسط کشاورزان هندوستانی (1500 سال قبل) دنبال شد. کشورهایی نظیر اندونزی، مالزی، بنگلادش، تایلند، ژاپن، ماداگاسکار، ایتالیا و روسیه دارای سابقه کشت توأم برنج و ماهی هستند. همچنین در ویتنام و لائوس، کشت توأم برنج و ماهی به عنوان یک سیستم زراعی سنتی محسوب می شود.

كشت توأم برنج و ماهي در ايران براي اولين بار در سال 1364 به اجرا در آمد. پروژه كشت توأم از سال 1377، ابتدا به صورت پروژه علمي- ترويجي در شاليزارهاي 11 استان كشور اجرا شد و سپس به شکل فراگیر تاکنون ادامه دارد.

 

مزایای کشت توأم برنج و ماهی

تولید برنج مهمترین منبع اشتغال و درآمدزایی براي کشاورزان برنجکار شمال کشور است. کشت توأم برنج و ماهی و نیز پرورش ماهی پس از برداشت برنج در شالیزار منجر به افزایش درآمد حاصله و نیز ارتقاء کارایی استفاده از زمین می شود.

استفاده بهینه از زمین هاي حاصلخیز به منظور توسعه کشاورزي و تولید محصولات غذایی امري ضروري است، پرورش ماهی در شالیزار علاوه بر تأمین بخش قابل توجهی از نیازهای غذایی جامعه منجر به خودکفایی و حفظ امنیت غذایی کشور می شود.

پروش ماهی همزمان با حضور برنج در شالیزار بخش قابل توجهی از نیازهای رشد و نموی گیاه برنج به کودهای شیمیایی را برطرف ساخته و با آزادسازی مواد تقویت کننده آلی در آب شالیزار به افزایش عملکرد برنج کمک می کند.

جمعیت آفات مختلفی از جمله علف های هرز، حشرات، بیماری ها، نرم تنان و ... در کشت توأم برنج و ماهی به طور طبیعی و غیر شیمیایی کاهش یافته و از مصرف سموم آفت کش غیر طبیعی کاسته می شود.

حرکت ماهی ها داخل آب شالیزار منجر به ایجاد تلاطم و موج شده که علاوه بر افزایش اکسیژن رسانی به گیاهان منجر به حل شدن مواد غذایی در آب و ارتقای دسترسی برنج به آنها می شود.

جستجوی خاک جهت یافتن غذا توسط ماهی ها موجب ریشه کنی علف های هرز و نرم شدن خاک پای بوته ها و رشد بهتر ریشه های گیاهان برنج می شود.

 

 

برخی از مهمترین گونه های ماهی مناسب برای کشت توأم

دکتر ابراهیم آذرپور مسئول پژوهشکده تحقیقات، توسعه و ترویج گیاهان راهبردی گیلان در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری با اشاره به اهمیت گزینش گونه مناسب ماهی در کشت توأم برنج و ماهی، تصریح کرد: از انواع ماهیان قابل پرورش در شالیزارهای برنج گیلان می توان به کپور معمولی، کپور علف خوار یا آمور، کپور فیتوفاگ یا کپور نقره ای، کپور سرگنده یا بیگ هد و قزل آلای رنگین کمان اشاره کرد.

گونه های Anabas testudineus، Etroplus maculatus، Etroplus suratensis، Oreochromis mossambicus، Oreochromis niloticus، Paratilapia polleni، Tilapia macrochir، Tilapia melanopleura، Tilapia rendalli، Tilapia zillii، Amblypharyngodon mola، Aristichthys nobilis، Carassius auratus، Catla catla، Cirrhina mrigala، Cirrhinus reba، Ctenopharyngodon idella، Cyprinus carpio، Hypophthalmichthys molitrix، Labeo bata، Labeo collaris، Labeo rohita، Mylopharyngodon piceus، Osteochilus hasseltii، Puntius gonionotus، Puntius javanicus ، Puntius pulchelus، Puntius sophore، Puntius ticto، Rasbora danoconius، Tinca tinca، Osphronemus gouramy، Trichogaster pectoralis، Trichogaster sp، Trichogaster trichopterus، Helostoma temmincki، Anguilla japonica،  Channa striata، Channa gachua، Channa punctatus، Chanos chanos، Ophicephalus maculatus، Ophicephalus striatus، Misgurnus anguillicaudatus، Lates calcarifer، Liza sp، Mugil cephalus، Mugil corsula، Mugil dussumieri، Mugil parsia، Mugil tarde، Rhinomugil corsula، Clarias batrachus، Clarias gariepinus، Clarias macrocephalus، Pangasius hypophthalmus، Ictalarus lacustris، Ictalarus punctatus، Parasilurus asotus، Atherina bonariensis، Prochilodus argentes، Leporinus elongatus، Prochilodus cearanesis، Heteropneustes fossilis، Chromis caeruleus، Macrognathus aculeatus، Mastacembelus armatus، Aplocheilus panchax، Nandus nandus، Notopterus notopterus، Ambassis nama، Glossogobius giuris، Pseudapocryptes lanceolatus، Ictiobus cyprinellus، Micropterus salmoides، ، Odontesthes bonariensis، Polydactylus sexfilis، Mystus gulio و Macrobrachium dayanum از مهمترین گونه های ماهی هستند که در سرتاسر جهان برای اجرای کشت توأم برنج و ماهی در شالیزارها مورد استفاده قرار می گیرند.

 

ظرفیت استان گیلان برای اجرای کشت توأم برنج و ماهی

بر اساس آمار ارائه شده از سوی سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال 2015، کشورمان در مجموع تولیدات شیلاتی در رتبه 27 جهان، در تولید آبزی ‌پروری رتبه 19، در بخش صید رتبه 29 و در تجارت آبزیان به لحاظ مقدار و ارزش رتبه 71 جهانی را کسب کرده است.

استان گیلان از حدود 238 هزار هکتار اراضی شالیزاری و تعداد بسیار زیادی چاه با توان آبدهی مناسب برخوردار بوده که عموماً تک کشتی بوده و در نیمه دوم سال زراعی نیز هیچگونه استفاده بهینه ای توسط کشاورزان جهت تولید مجدد از آنها صورت نمی گیرد.

بر اساس بررسي هاي انجام شده، مجموع صید و تولید آبزیان کشور حدود 950 هزار تن و سهم گیلان از این میزان حدود 65 هزار تن یعنی 6.8 درصد است که به گفته کارشناسان با ظرفیت های موجود در این استان فاصله بسیار زیادی دارد.

در صورتي كه حداقل 10 درصد مزارع شاليزاري استان گيلان، قابليت اجراي طرح کشت توأم برنج و ماهی را داشته باشند، حدود 23 هزار تن (به ميزان توليد فعلي آبزي پروري استان) به توليدات اين بخش افزوده خواهد شد.

دکتر محمدکریم معتمد عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری با اشاره به اینکه پروش توأم برنج و ماهی باعث رشد اقتصادي و حفظ امنیت غذایی افراد متوسط جامعه به ویژه روستائیان گیلانی می شود، تصریح کرد: ترویج درست این روش در بین خانوارهای برنجکار گامی موثر برای تحقق الگوی اقتصاد مقاومتی در حوزه کشاورزی استان خواهد بود.

وی با تاکید بر لزوم مشارکت، همفکری و ارائه خدمات فنی و مشاوره ای از سوی مراکز تحقیقات کشاورزی به برنجکاران جهت ترویج موثر کشت توأم برنج و ماهی افزود: توسعه این طرح در شالیزارهای استان موجب افزایش تولید و اشتغال در بخش کشاورزی و نیز بهبود شاخص های کیفیت زندگی زارعین خواهد شد.

معتمد با اشاره به کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی در کشت توأم برنج و ماهی گفت: سهم بالایی از هزینه های زراعت برنج در گیلان صرف تهیه مواد شیمیایی مورد نیاز جهت تقویت خاک و مبارزه با آفات می شود که در صورت تغییر شیوه از تک کشتی به کشت توأم، نه تنها کاهش محسوسی در این حوزه رخ می دهد بلکه سیستم های زراعی در مسیر تولید پایدار و کم هزینه قرار خواهند گرفت.

سيستم کشت توأم برنج و ماهي، اكوسيستمی سودمند براي هر دو گونه گیاهی و جانوری به شمار می رود. کاربرد این روش کشت به علت حداقل به كارگيري نهاده های پرمصرف کشاورزی و تکیه بر توان بیولوژیک و مواد آلی، نویدبخش كشاورزي پایدار، حفظ امنیت غذایی و رونق اقتصادی مناطق برنج خیز کشور است.

انتهای پیام/

 

 

 

 

زمان انتشار: پنج شنبه ۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 55769

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
نظرات ارسال شده :
تعداد نظرات : ۳ نظر
فرهادمنزوی
۰ مخالف          ۰ موافق
یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ - ۰۲:۳۶:۲۰

سلام وخسته نبیاشید بنده هم مایل به کار وسزمایه گذاری میباشم در صورت امکان والبته تشکر از شما تلفن تماس 09124214716 قابل دسترسی هستم

روح اله غلامیان
۰ مخالف          ۰ موافق
پنج شنبه ۱۸ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۰:۴۷:۲۵

برنامه خیلی جالبی است که میتوان آنرا اجرا کرد ولی در حال حاضر با وجود مشکل کم آبی در گیلان و نیز عدم صدور مجوز بهره وری از آبهای زیرزمینی امکان استفاده از این برنامه را کاهش میدهد. اگر بتوان مشکل آب را حل کرد من با داشتن زمین 4600متری مسطح شالیزاری اقدام به این کار خواهم کرد. با تشکر

موسی پور
۰ مخالف          ۱ موافق
پنج شنبه ۱۸ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۰:۰۴:۵۸

سلام. به ازای هر هکتار چند قطعه بچه ماهی نیاز است؟

اشتراک گذاری مطالب