گزارش خبرگزاری علم وفناوری از خانواده موشک‌های پدافندی؛

از صیاد آسمان تا کابوس اسرائیل/بهترین های زمین به هوای ایران را بشناسید + فیلم

عمده‌ترین سلاح در حوزه سامانه‌های پدافند هوایی زمین پایه، موشک‌های زمین به هوا هستند که برای درگیری در فاصله‌های بیش از چند کیلومتر، جایگزین توپ‌های ضدهوایی می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری علم وفناوری استان سمنان؛ در سال‌های اخیر صنایع دفاعی جمهوری اسلامی ایران به موفقیت‌های چشمگیری در عرصه طراحی و ساخت انواع سامانه‌های پدافند هوایی دست یافته است.

این دستاوردها که شامل انواع سامانه‌های راداری، سامانه‌های موشکی و سامانه‌های کشف، هدایت و کنترل پدافند هوایی است، تماما به دست متخصصان داخلی جمهوری اسلامی طراحی و تولید شده و هم اکنون در اختیار یگان‌های پدافند هوایی نیروهای مسلح است.

تقسیم بندی نمونه موشکهای ساخت کشور

موشک های بالستیک دوربرد = شهاب ۴، شهاب ۵، شهاب 6، سجیل، ماهواره بر سفیر و پروژه کوثر

موشک های بالستیک میان برد = شهاب 3، فجر 3، عاشورا و قدر 110

موشک های بالستیک کوتاه برد = شهاب 1، شهاب 2 و فاتح 110

موشک بالستیک ضد کشتی = خلیج فارس

راکت های توپخانه ای = صمید، تندر 69، زالزال 1، زلزال 2 و زلزال 3

موشک های زمین به هوا = محراب، شاهین، میثاق 1، میثاق 2، صیاد 1، شهاب ثاقب و مرصاد

موشک ضد هلی کوپتر = قائم

موشک های ضد تانک هدایت شونده = صاعقه، رعد، توفان، توفان 2، توفان 5، توسن و دهلاویه

موشک های ضد کشتی = نور، کوثر، قادر و ظفر
موشک کروز = نصر 1 و مسکات (در حال توسعه)

موشک بدون بال = قیام

موشک های هوا به زمین = شفق، شاهین 3، ستار و عصر 67

موشک های هوا به هوا = فاطر و سجیل

اژدرها = کوسه، یاسین و حوت

کاتیوشا = آرش، فجر 3، فجر 5، فلق 1، فلق 2، عقاب و حاسب

------------------------------------------------------------------------------

موشک های زمین به هوا(پدافندی) ایران را بشناسیم:

شهاب ثاقب

یکی از این دستاوردها، موشک پدافند هوایی ارتفاع پست شهاب ثاقب است. این موشک که برای انهدام اهداف در ارتفاع پایین طراحی شده است از هدایت رادیویی در خط دید استفاده می‌کند.

طول این موشک حدود 2.9 متر، وزن آن 84 کیلوگرم  و سرعت آن 740 متر بر ثانیه است. این موشک دارای برد 500 تا 8500 متر در برابر اهدافی با سرعت 400 متر برثانیه، 10 کیلومتر در برابر اهدافی با سرعت 300 متر بر ثانیه و 11 کیلومتر در برابر بالگردها است.

این موشک از سامانه‌های پدافندی یازهرا(س) و حرز نهم قابل شلیک است. همچنین جدیدا پهپادهای جت کرار برای مقابله با اهداف هوایی به این موشک‌ها مجهز شده‌اند.

موشک پدافندی شهاب ثاقب

شلیک موشک شهاب ثاقب از سامانه پدافندی یازهرا

سامانه پدافندی یازهرا مجهز به موشک شهاب ثاقب

------------------------------------------------------------------------------

موشک های صیاد

موشک های صیاد ایرانی در اصل بر پایه برنامه موشک استاندارد در ایران توسعه پیدا کردند. این موشک ها از چندین دهه قبل در خدمت نیروی دریایی آمریکا بوده و به کشورهای متحد نیز صادر شده بودند. ارتش ایران نیز قبل از پیروزی انقلابی اسلامی، تعدادی از موشک های استاندارد یک را از نیروی دریایی آمریکا تحویل گرفته بود. با توجه به ویژگی های این موشک، یکی از پروژه های اجرا شده در بخش خودکفایی نیروهای مسلح، مربوط به مهندسی معکوس و تولید مجدد موشک استاندارد است که خروجی این برنامه، موشک محراب نامیده می شد که در یگان های شناور نداجا نصب شده است. برد موشک محراب در حدود ۳۰ الی ۴۰ کیلومتر تخمین زده می شود.

صیاد ۲-سریع و عجیب

 موشک صیاد 2 یک موشک پدافند هوایی برد متوسط و ارتفاع بلند است که براساس فناوری‌های روز دنیا طراحی شده و قادر است انواع بالگردها، هواپیماهای بدون سرنشین و اهداف با سطح مقطع راداری کوچک و دارای سرعت و مانور بالا را درمحدوده عملیاتی خود منهدم کند.

------------------------------------------------------------------------------

موشک صیاد۱-توانا

موشک صیاد 1 نیز همچون صیاد2، یک موشک پدافندی است که از هدایت مادون قرمز، توانایی مانور 12 جی و برد 60 کیلومتری برخوردار است. موشک صیاد1 10.84 متر طول و 2320 کیلوگرم وزن دارد که 195 کیلوگرم آن مربوط به سرجنگی است. سرعت این موشک 1200 متر بر ثانیه اعلام شده که این سرعت در میان سرعت موشک‌ها، سرعت خوبی ارزیابی می‌شود.

------------------------------------------------------------------------------

سامانه رعد-کابوس آمریکایی ها

سامانه رعد می‌تواند اهداف را در ارتفاع 70 هراز پایی مورد اصابت قرار داده و منهدم کند.جدیدترین سامانه دفاع هوایی موشکی معرفی شده در کشور با نام «رعد» که در نشست خبری فرمانده کل سپاه برای اولین بار از آن سخن گفته شد آمده است تا حلقه مفقوده میانبردهای ایران را پر کند و بنا بر مطالب منتشر شده، دارای مشخصاتی برتر نسبت به سامانه بوک روسیه است. برد این سامانه 50 کیلومتر و سقف پرواز آن توسط فرمانده کل سپاه 25 تا 27 کیلومتر و توسط فرمانده نیروی هوافضای سپاه 75هزار پا(معادل 22.8 کیلومتر) عنوان شده است.

با این مشخصات به نظر می رسد رعد برتری محسوسی بر بیشتر سامانه های همرده موجود در کشور داشته باشد. در واقع در بحث برد با در نظر گرفتن اطلاعات جدول فوق، این برتری با 11 تا 47 درصد افزایش نسبت به سامانه های موجود کاملاً مشخص بوده و در زمینه سقف ارتفاع هدف قابل درگیری هم تنها سامانه قابل رقابت با آن صیاد-1 است که باید منتظر اعلام مجدد مشخصات رعد بود تا هم در این مورد و هم در زمینه کمینه ارتفاع هدف قابل درگیری، سرعت موشک، جرم سرجنگی و مشخصات مهم دیگر نیز مقایسه نهایی صورت گیرد.

انهدام موشک مهاجم توسط سامانه پدافندی رعد + فیلم

 

------------------------------------------------------------------------------

سامانه رعد 2

سامانه رعد 2 در حقیقت مدل ارتقاء یافته سامانه رعد 1 است. بر اساس اطلاعات موجود در سامانه رعد 2 از سامانه های اپتیکی به منظور انجام عملیات شناسایی نیز استفاده می شود. اهمیت مسئله در اینجا نهفته است که در صورتی که به هر دلیل سامانه های راداری "رعد 2" از کار بیفتند این سامانه می تواند با کمک سامانه های رهگیری و هدف الکترواپتیکال خود تا فاصله 80 کیلومتری خود را جستجو کرده و به شناسایی و کشف اهداف مورد نظر بپردازد.کیفیت و توانایی سامانه های الکترواپتیکال ساخت ایران در جریان شکار پهپاد RQ-170 به نمایش درآمد که در طی آن این سامانه ها موفق به شناسایی و رهگیری این پهپاد آمریکایی شده بودند.

همچنین سامانه مورد نظر بر روی یک دستگاه کامیون نصب شده و این امر نشان از بالا بودن انعطاف پذیری این سامانه و قابلیت نصب آن بر روی انواع خودروهای گوناگون دارد.

سامانه رعد 2 با فلش مشخص شده است

------------------------------------------------------------------------------

صیاد ۳ : ترکییبی از پاتریوت و استاندارد

موشک صیاد ۳ نیز حاوی نکات جالبی در بخش طراحی است. بدنه و ظاهر کلی این موشک شبیه به خانواده استاندارد و باله های انتهایی موشک نیز شبیه به خانواده موشک های پاتریوت هستند. موشک صیاد ۳ دارای ۱۲۰ کیلومتر برد و ارتفاع درگیری ۲۷ کیلومتر است. از نظر ارتفاع درگیری این موشک هم طراز خانواده اس ۳۰۰ است و از نظر برد ۸۰ کیلومتر از اس ۳۰۰ های تحویل شده به ایران پایین تر است. در حقیقت می توان صیاد ۳ را به نوعی پر کننده فاصله بین موشک هایی مثل تور ام ۱، سوم خرداد، طبس و هاوک با موشک اس ۳۰۰ دانست.

در موشک صیاد ۳ با یک حالت ترکیبی از هدایت های مختلف برای موشک هستیم. بر اساس آنچه که اعلام شده است از سیستم های هدف یابی مادون قرمز، راداری نیمه فعال و فعال راداری در صیاد ۳ استفاده شده است. هنوز اطلاعات کاملی از نحوه عملکرد این سامانه ها در موشک مذکور منتشر نشده است اما می توان این گونه این احتمال را مطرح کرد که حالت هدایت نیمه فعال راداری برای زمانی است که موشک به سمت هدف شلیک شده و تا قبل از فاز نهایی، اطلاعات لازم را از رادار زمینی دریافت می کند و در صورت لزوم نسبت به تغییر مسیر پروازی اقدام می کند.

پرواز با هدایت فعال راداری احتمالا مربوط به مرحله نهایی است که رادار نصب شده در خود موشک، هدف را کشف کرده و بدون نیاز به به ایستگاه رادار زمینی به سمت هدف حرکت می کند. با وجود رادار فعال در این موشک میزان نیازمندی آن به رادار زمینی کمتر است. در نمونه های راداری نیمه فعال تا لحظه برخورد نیاز به حفظ ارتباط با رادار درگیری مستقر در زمین، هوا یا دریا وجود دارد که سامانه مورد نظر را دربرابر جنگ الکترونیک دشمن آسیب پذیر می کند.

اما درباره بحث هدایت مادون قرمز احتمالا از این حالت برای درگیری با اهداف در فاصله کمتر بدون نیاز به استفاده از رادار استفاده می شود. جستجوگر فروسرخی که در سامانه زمینی نصب شده است بعد از کاوش فضای مورد نظر هدف را کشف و به موشک منتقل کرده و موشک تا لحظه برخورد با هدایت سامانه مادون قرمز به حرکت خود ادامه می دهد.

یکی از ویژگی های مهم موشک های صیاد ۲ و ۳ که به لطف تلاش متخصصان دفاعی کشورمان فراهم شده، امکان استفاده از آن با لانچرها و سامانه های راداری اس ۲۰۰ است. بر این اساس، علاوه بر انکه اضافه شدن هر پرتابگر موشک‌های صیاد-۲ و ۳ (به عنوان محصولات بومی با تعداد تولید کافی) به سامانه اس-۲۰۰ پایایی رزمی آن را در برابر حجم بالایی از حملات دشمن به میزان بسیاری افزایش می‎دهد، با توجه به توانمندی سامانه اس-۲۰۰ در کشف و ردگیری موشک‎های بالستیک، موشک صیاد-۲ و خصوصاً صیاد-۳ احتمالا می‎توانند در محدوده‎هایی با طیف‎هایی از پرتابه‎ های بالستیک و شبه بالستیک درگیر شوند.

تلفیق سامانه‌های جدید با سامانه اس-۲۰۰ در قالب سه مجموعه تلاش-۱ و ۲ و ۳ صورت گرفته که به ترتیب به بردهای کوتاه، متوسط و بلند مربوط می‌شود که در واقع تلاشی برای پر کردن کمبود پوشش بردهای مختلف با موشک‌هایی مناسب بوده است. در رده برد بلند سامانه تلاش-۳ به عنوان کاربر موشک صیاد-۳ تا برد بیش از ۲۰۰ کیلومتر را پوشش می‌دهد که آزمایش این سامانه نیز با موفقیت صورت گرفته بود.

بر این اساس با طراحی، ساخت و تست موشک جدید صیاد۳ که می تواند علیه اهداف با ارتفاع بالا و برد بلند استفاده شود، سیستم پدافند هوایی کشور در حوزه تهدیدات ارتفاع بالا نیز غنی تر شده و در کل، چرخه پدافندی ایران در سه رده ارتفاع پست، متوسط و بالا کامل شده است.

------------------------------------------------------------------------------

اس 200 ایرانی-تارومار آواکس های دشمن در آسمان

 سامانه اس-200 به دلیل قابلیت های موشک خود نظیـــر بـرد و سقف پرواز بسیار بالا، سرعت چشمگیر که بالغ بر 2500 متر بر ثانیه در مدل های آخر موشک است عملاً به عنــوان یک سامانه راهبردی تلقی می شود به خصوص توانایی آن برای درگیری با موشک های بالستیک نیز مورد توجه کارشناسان نظامی است. این سامانه توانایی درگیری با اهدافی با بیشینه سرعت 1100 متر بر ثانیه را دارد که شامل سریعترین هواپیماهای نظامی فعلی و آینده نزدیک است.

این سامانه دارای یک پیشران اصلی و پیشران کمکی سوخت جامد است. سرجنگی 215 کیلوگرمی این موشک از نوع انفجاری-ترکشی بوده و دارای 16000 ترکش 2 گرمی ویا 21000 ترکش 3.5 گرمی است. شعاع تخریبی این موشک، بیش از 20متر تخمین زده شده است.

موشک این سامانه دارای یک پیشران اصلی و چهار بوستر(پیشران کمکی) سوخت جامد است. این پیشرانه های کمکی که حدود 4.9 متر طول و 48 سانتیمتر طول دارند بین 3 تا 5.1 ثانیه کار کرده و سپس جدا می شوند. برای درک بهتر از ابعاد موشک باید گفت موشک شاهین در سامانه مرصاد حدود 5 متر و قطر آن حدود 37 سانتیمتر است. پیشران اصلی موشک نیز با توجه به برنامه ریزی مورد نظر متناسب با شرایط پروازی هدف بین 51 تا 150 ثانیه کار می کند و موشک را برد مفیدی بین 150 تا 300 کیلومتر می رساند.

 سامانه پدافندی اس-200+فیلم

موشک این سامانه دارای یک پیشران اصلی و چهار بوستر(پیشران کمکی) سوخت جامد است. این پیشرانه های کمکی که حدود 4.9 متر طول و 48 سانتیمتر طول دارند بین 3 تا 5.1 ثانیه کار کرده و سپس جدا می شوند. برای درک بهتر از ابعاد موشک باید گفت موشک شاهین در سامانه مرصاد حدود 5 متر و قطر آن حدود 37 سانتیمتر است. پیشران اصلی موشک نیز با توجه به برنامه ریزی مورد نظر متناسب با شرایط پروازی هدف بین 51 تا 150 ثانیه کار می کند و موشک را برد مفیدی بین 150 تا 300 کیلومتر می رساند.

موشک های این سامانه بین 10.6 تا 10.8 متر طول، 0.86 متر قطر و 7100 تا 8000 کیلوگرم جرم دارند. برای کمینه برد قابل درگیری با هدف در منابع اعداد مختلفی شامل 7، 17 و 60 کیلومتر و برای کمینه ارتفاع هدف قابل درگیری نیز ارتفاع 300 متر ذکر شده است. سرجنگی 215 یا 217 کیلوگرمی آن نیز از نوع انفجاری-ترکشی بوده و دارای 16000 ترکش 2 گرمی ویا 21000 ترکش 3.5 است و شعاع مرگبار این سرجنگی سنگین وزن که با فیوز مجاورتی یا دستوری منفجر می شود بیش از 20 متر تخمین زده شده است بنابراین اگر هواپیمای هدف در مراحل نهایی مانور بدهد باید راهی برای دور شدن از موشک به میزان بیش از 20 متر پیدا کند در حالی که قدرت مانور و سطح فناوری هدایت در نمونه های نهایی اس-200 نیز بهبود پیدا کرده است.

------------------------------------------------------------------------------

مرصاد -سامانه هوایی میانبرد

مرصاد یک سامانه پدافند هوایی میانبرد و ارتفاع متوسط است که سال 90 به صورت عملیاتی در اختیار یگان‌های پدافندی مستقر در نقاط مختلف کشور، قرار گرفت. این سامانه از موشک «شاهین» استفاده می‌کند که بر اساس موشک‌های آمریکایی MIM-۲۳B I-HAWK ساخته شده که ایران آن‌ها را از ارتش شاه به ارث برده است.

------------------------------------------------------------------------------

شاهین
موشک شاهین از موشک‌های مورد استفاده در سامانه موشکی مرصاد است. افزایش توان تحرک سامانه هاوک و دیجیتالی‌شدن سامانه‌های آن، از ویژگی‌های این موشک است.

------------------------------------------------------------------------------

سامانه موشکی قادر

سامانه موشکی قادر با تلاش متخصصان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، طراحی و ساخته شده است و ضمن تجهیز به سیستم الکترواچپتیک و فاصله یاب لیزری، توجه ویژه ای به متحرک سازی آن شده است.  
شلیک موشک ها بدون پیاده سازی و استقرار لانچرها از مزیت های سامانه موشکی قادر است و در کمتر از 30 دقیقه این سامانه موشکی حاضر به راه مستقر و آماده شلیک می شود.

زمان عکس العمل آن پس از شلیک و حرکت به سوی نقطه بعدی برای جلوگیری از عدم کشف توسط دشمن بسیار پایین است.  

------------------------------------------------------------------------------

محراب

"محراب" سامانه موشکی سطح به هوای بسیار دقیق است که روی ناوها و ناوچه های ارتش نصب و در سال 90 برای نخستین بار رونمایی و با موفقیت، تست عملیاتی شد.
موشک محراب، یک موشک میان برد است که با بسیاری از سامانه های موشکی سطح به هوا، تفاوت اساسی دارد. از مهمترین ویژگی های این موشک، این است که محراب قادر است با جنگ الکترونیکی دشمن نیز مقابله کند.
در واقع، موشک محراب از یک سامانه "ضدسامانه‌های راداری" و البته هوشمند برخوردار است که در صورت تلاش دشمن برای ارسال سیگنال های اخلاگر و آغاز یک جنگ الکترونیکی برای منحرف کردن موشک، محراب هدف اولیه خود را رها کرده و با تشخیص و رهگیری مبدا ارسال کننده سیگنال های اخلالگر، به سوی آن تغییر مسیر داده و آن سامانه ها را هدف قرار می دهد.


 در صورت عدم وجود سیگنال های اخلالگر، موشک محراب با استفاده از امواج بازتاب یافته از هدف که توسط رادار متعلق به نیروهای خودی ارسال شده و توسط موشک دریافت می شود، ضمن مبدأیابی امواج بازتاب یافته، به سمت هدف هدایت می شود تا آن را مورد اصابت قرار دهد. این موشک از سوخت جامد برای حرکت به سمت اهداف استفاده می کند.
محراب، از یک لانچر معروف و بسیار شبیه مدل آمریکایی موشک استاندارد بهره می برد البته علاوه بر این لانچر، محراب قادر است که از روی لانچرهای جعبه ای نیز شلیک شود.این موشک تا کنون فقط روی ناوچه ها و ناوهای ارتش نصب و در رزمایش ها تست عملیاتی شده است و معلوم نیست که آیا، قرارگاه پدافند هوایی ارتش نیز به این موشک پدافندی مجهز هست یا خیر.
ماموریت اصلی موشک محراب، مقابله با اهداف مهاجم هوایی اعم از بالگردها، پهپادها و جنگنده ها در فواصل میان برد و انهدام آنهاست.موشک محراب برخلاف مدل آمریکایی اش که فقط قادر است در قالب سطح به هوا یا بالعکس و یا زمین به زمین علیه اهداف مهاجم انجام وظیفه کند، ارتقا یافته و از قابلیت همزمان بکارگیری به عنوان یک موشک زمین به زمین یا زمین به هوا بهره می برد.
در واقع می توان موشک محراب را نمونه مشابه موشک صیاد 2 یا برادر کوچکتر این موشک دانست ولی بررسی تصاویر منتشره نشان می دهد که احتمالا، محراب نسبت به صیاد از وزن کمتر و حجم کوچکتری برخوردار است.

------------------------------------------------------------------------------

موشک خرمشهر؛ قیام فناورانه و جسورانه ایرانی

این موشک به برد ۲۰۰۰ کیلومتر رسیده و قابلیت حمل کلاهک منفرد یا چندگانه تا ۱۸۰۰ کیلوگرم را دارد. هنوز اعلام نشده این موشک از نوع سوخت جامد یا مایع است اما در هر صورت با توجه به قطر بالاتر این موشک، یک طراحی کاملاً جدید ولی بر اساس تجربیات موفق گذشته به انجام رسیده است.