بررسی علم و فناوری از آینده دلار در بازارهای جهانی:

تقابل نفت با دلار ،کدام برنده است؟ / آیا دلار سرانجام قربانی سیاست های تحریمی آمریکا خواهد شد؟

با خروج ترامپ از برجام و اعمال مجدد تحریم ها، دولت جدید آمریکا در پی فشار حداکثری بر ایران برای تن دادن به خواسته های خود است. خواسته هایی که با تحریم شاهرگ حیاتی ایران یعنی نفت، درصدد تحقق آن است.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری، از روز 13 آبان ایالات متحده آمریکا تحریم های رفع شده قبل را مجددا برگرداند تا با این هدف، ایران را بر سر مسائلی غیر از هسته ای پای میز مذاکره بیاورد. این تحریم ها که بخش های مختلفی از جمله صنعت نفت، بانک ها، کشتیرانی و... را دربر میگیرد، مهمترین هدفش به صفر رساندن فروش نفت کشورمان است.

تحریم های آمریکا که بخش های مختلفی از جمله صنعت نفت، بانک ها، کشتیرانی و... را دربر میگیرد، مهمترین هدفش به صفر رساندن فروش نفت کشورمان است.

البته موضوعی که آمریکا علی رغم هیاهوهای تبلیغاتی و فشار حداکثری به کشورهای خریدار نفت ایران، در نهایت موفق به آن نشد و در عقب نشینی آشکار، 8 کشور را از تحریم نفتی ایران معاف کرد. حال اما با توجه به اینکه دولتمردان فعلی آمریکا مهمترین و اصلی ترین منبع درآمد کشور را نشانه رفته اند، به بررسی این موضوع می پردازیم که با کاهش فروش نفت و به تبع آن کاهش درامدهای ارزی کشورمان، آیا این تحریم ها بر قدرت دلار نیز تاثیرگذار است یا خیر؟

برای درک بهتر موضوع ابتدا نگاهی به جایگاه دلار در بازارهای جهانی خواهیم انداخت.در حال حاضر دلار قویترین پول جهان به حساب می آید. بر اساس آمار صندوق بین‌المللی پول، سهم دلار از ذخایر بانک‌های مرکزی جهان در سه ماهه چهارم سال ۲۰۱۷، ۶۲.۷ درصد بوده است. حتی کشورهای صادرکننده نفت و خریدار آن نیز بر اساس دلار مبادلات خود را انجام می دهند. برای مثال زمانیکه ایران به کشوری مثل چین نفت صادر می کند، چین به جای پرداخت پول نفت ایران با یوان، به ایران دلار می پردازد. این موضوع باعث می شود تمامی کشورهای دنیا در بانک مرکزی خود ذخایر بالای دلار نگهداری کنند تا بتوانند خریدهای خارجی خود را با آن انجام دهند.

اما منشا این قدرت دلار از کجا آمد؟

بر اساس توافق نامه برتن وودز، دلار آمریکا واحد پول بین المللی شد.

پس از جنگ جهانی دوم 44 کشور دنیا در نیوهمشایپر آمریکا گرد هم آمدند و توافق نامه ای به نام برتن وودز امضا کردند. بر اساس این توافقنامه، دلار آمریکا واحد پول بین المللی شد و ارزش ارزهای دیگر کشورها بر اساس دلار تعیین می شد. هرچند این توافقنامه سال های بعد جای خود را نظام نرخ ارز شناور داد ولی نقطه عطفی برای آمریکا محسوب می شود که توانست موفقیت چشمگیری برای پول ملی این کشور و به تبع برای اقتصاد آن محسوب شود.

اما این موضوع علی رغم اینکه قدرت بسیار زیادی به آمریکا برای سلطه بر دنیا داده است به همان اندازه نیز می تواند نقطه ضعف برای این کشور باشد. به طوریکه در صورت کاهش مبادلات مالی بر اساس دلار می تواند به اقتصاد امریکا ضربه بزرگی وارد کند. در حال حاضر آمریکا با استفاده از قدرت دلار، با چاپ پول به راحتی دارایی دیگر کشورها را خریده و به افزایش سلطه اقتصادی خود بر دنیا ادامه می دهد.

زوال قدرت دلار  در نتیجه سیاست های آمریکا

اما این روزها که تحریم های اقتصادی کشورمان شروع شده است، با توجه به عدم اجماع جهانی برای همراهی با آمریکا و همچنین مخالفت کشورهای قدرتمند دنیا با آن، این موضوع می تواند آغازگر نقطعه عطف تاریخی باشد تا کشورهای دنیا با ایستادن مقابل آمریکا، سلطه دلار در بازراهای جهانی را کاهش دهند. این امر می تواند با انعقاد پیمان های پولی دوجانبه و چندجانبه و یا حتی در قدم بالاتر، با جایگزنی تدریجی یک ارز دیگر به جای دلار انجام شود.

چین، روسیه و اتحادیه اروپا که پس از روی کار آمدن ترامپ مورد هجمه اقتصادی آمریکا قرار گرفتند و با افزایش تعرفه کالاهای صادراتی خود به این کشور قرار گرفتند، طبیعتا این موضوع را برنخواهند تافت.

در خرداد امسال آمریکا با وضع تعرفه گمرکی بر فولاد و آلمینیوم اتحادیه اروپا به جنگ تجاری این اتحادیه رفت. موضوعی که موجب خشم مقام های اتحادیه اروپا شد.

ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا در توئیتی به این اقدام آمریکا واکنش نشان داد و گفت:"اعمال افزایش تعرفه آمریکا غیر قابل قبول است. امروز روز بدی برای دنیای تجارت است. ما از منافع اروپا دفاع خواهیم کرد."

امانوئل ماکرون رییس جمهور فرانسه نیز این اقدام آمریکا را یادآور دهه ۳۰ میلادی و پیش از آغاز جنگ جهانی دوم عنوان کرد و گفت: این تصمیم از جنبه‌های زیادی اشتباه است. اشتباهی که منجر به ایجاد عدم توازن بین‌المللی می‌شود. این اقدام منجر به ملی‌گرایی اقتصادی و تجاری می‌شود. ولی ملی‌گرایی مساوی است با جنگ. این دقیقا همان تحولاتی است که در سال‌های دهه ۳۰ اتفاق افتاد”.

روسیه هم که در رابطه با انتخابات آمریکا و همچنین مسئله شبه جریره کریمه مورد تحریم های ایالات متجده قرار گرفت، بشدت از این موضوع انتقاد کرد. به طوری که ریابکوف معاون وزیرخارجه روسیه، این اقدام آمریکا را بازی با آتش دانست و از اقدام متقابل روسیه خبر داد.

چین هم از گزند اقدامات خصمانه آمریکا نی نصیب نبوده است. در ماه های اخیر آمریکا بر 200 میلیارد دلار کالای وارداتی از چین تعرفه 10 درصدی وضع کرد که بنابر اعلام آمریکا از اوایل سال 2019 میلادی به 25 درصد افزایش پیدا خواهد کرد. این موضوع که بزرگترین تعرفه اعمال شده بر کالاهای چینی است، مقام های دولت چین را به واکنش واداشت. چینی ها نیز در مقابل تعرفه 60 میلیارد دلاری بر کالاهای وارداتی از آمریکا اعمال کردند.

حال اما چین، روسیه و اتحادیه اروپا که در مجموع اقتصادی به مراتب بزرگتر از اقتصاد آمریکا دارند، با این اقدامات آمریکا درصدد جبران آن هستند. جبران آن نیز با توجه به سلطه دلار بر بازارهای جهانی به سختی امکان پذیر است. پس با این حساب، اولین اقدام برای مقابله با آمریکا، تلاش برای کاهش سلطه دلار در دنیا است. روسیه در سال 2014 برای مبارزه با تحریم های آمریکا و کاهش اثر این تحریم ها، به انغقاد پیمان پولی دوجانبه با چین پرداخت و دلار را از مبادلات پولی دو کشور حذف کردند. همچنین بحران مالی آمریکا در سال 2008 باعث شد دیگر کشورهای دنیا به دنبال ایجاد سازوکاری برای نجات کشورشان از تاثیر نوسانات دلار بر اقتصادشان باشند. برای مثال بانک مرکزی اروپا بعد از بحران سال ۲۰۰۸ به منظور جلوگیری از تکرار بحران ارزی، اقدام به برقراری پیمان تاخت ارزی با فدرال رزرو آمریکا، بانک‌ های مرکزی انگلستان، سوئیس، کانادا و چند کشور دیگر از جمله چین کردند.

بانک مرکزی چین نیز در سال‌های اخیر به منظور گسترش مبادلات تجاری با یوآن و جهانی ‌سازی آن اقدام به برقراری پیمان پولی با بیش از ۳۲ کشور کرده است. این پیمان‌ها منجر به استفاده هرچه بیشتر از یوان در مبادلات تجاری بین‌المللی شده است.

کشورمان نیز برای جلوگیری از تاثیر نوسانات دلار بر اقتصاد و همچنین کاهش وابستگی به آن، اقدام به انعقاد پیمان های پولی دوجانبه با بعضی از کشورها از جمله ترکیه کرده است. موضوعی که می تواند با همکاری دیگر کشورها و انعقاد پیمان های پولی بیشتر و کاهش مبادله با دلار، به کاهش حاکمیت این واحد پولی منجر شود.

آمارهای صندوق بین المللی پول نیز نشان دهنده کاهش قدرت دلار در دنیاست. بر اساس آمار این صندوق، حجم ذخیره دلار در بانک های مرکزی کشورهای جهان از سال 2013 به بعد روندی کاهشی داشته است. این آمار در سال 2017 رقم 62.7 درصد را نشان می دهد در حالیکه در سال 2016، 65.3 درصد بوده است.

با توجه به پیشرفت تدریجی قدرت های جهانی از جمله چین، روسیه و هند برای حذف مبادلات تجاری خود در اکثر حوزه ها از جمله نفت، در حال حاضر با توجه به اقدامات تعرفه ای و تحریمی آمریکا و شروع جنگی تمام عیار اقتصادی علیه اقتصاد کشورهای دنیا از جمله کشورمان، اکنون فرصت خوبی برای ائتلاف این کشورها علیه سلطه دلار بر بازارهای جهانی و کشورهای خود است.

زمان انتشار: جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷ - ۰۰:۰۳:۳۵

شناسه خبر: 72836

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب