گفتگوی خبرگزاری علم و فناوری با دکتر محمد حسین ریاحی؛

نگاهی بر سیر تحولات آموزش و تعلیم تا نکو داشت یکصدمین سال تاسیس دارالمعلمین در ایران و اصفهان

نکو داشت یکصدمین سال تاسیس دارالمعلمین امسال توسط دانشگاه فرهنگیان و در هفته پژوهش برگزاری می شود، نگاهی بر سیر تحولات آموزش و تعلیم تا نکو داشت یکصدمین سال تاسیس دارالمعلمین، حکایت از شکوه دیرین و نقش بارز تعلیماتی در ایران و بخصوص در اصفهان دارد.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از اصفهان، نکو داشت یکصدمین سال تاسیس دارالمعلمین امسال توسط دانشگاه فرهنگیان و در هفته پژوهش برگزاری می شود، نگاهی بر سیر تحولات آموزش و تعلیم تا نکو داشت یکصدمین سال تاسیس دارالمعلمین، حکایت از شکوه دیرین و نقش بارز تعلیماتی در ایران و بخصوص در اصفهان  دارد.

محمد حسین ریاحی، مسوؤل علمی نکو داشت یکصدمین سال تاسیس تربیت معلم، در گفتگو با خبرنگار این خبرگزاری، با تصریح این که در موضوع تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و بویژه اصفهان سالهاست فعالیت داشته و دارای حدودا بیش از 30 جلد کتاب و دهها مقاله است،افزود: بنده بعنوان مسوؤل علمی نکو داشت یکصدمین سال تاسیس تربیت معلم در اصفهان، مقدمتا مطلبی را عرض می کنم و در رابطه با تاریخ دارالمعلمین که امروزه دانشگاه فرهنگیان نامیده می شود مطالبی را خواهم گفت.

وی ادامه داد: تاریخ و فرهنگ و تمدن بشری همیشه به نحوی مرهون و وامدار مربیان و معلمان بوده این موضوع هم ادامه دارد یعنی نقش و تاثیر گذاری افرادی که متصدی آموزش و تعلیم بوده اند خواهد بود، آنها در همه جوامع مورد اقبال، اعتنا و تکریم بوده اند و این موضوع هم ادامه دارد و استمرار داشته و خواهد داشت.

ریاحی با تاکید بر این که قطعا تربیت معلمان نیازمند محیط هایی است که از ویژگیهای خاص و مراتب اخلاقی و فرهنگی بهرمند باشد، اظهار داشت: تاریخ، فرهنگ ایران و تعالیمی باعث رشد و ارتقای معلمان شده است.

وی گفت: فرهنگ ایران و تعالیم اسلامی باعث شده که شخصیتهایی بعنوان مربی و معلم در صحنه های علمی ظاهر شوند و بعنوان اسوه های برتر در تاریخ ایران، در تاریخ فرهنگ و تاریخ تمدن برجستگی های آنها آشکار شود.

 این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، خاطرنشان کرد: در این عرصه شخصیتهایی مانند فارابی، ابوریحان بیرونی، رازی، ابن سینا، حکیم سنایی، خواجه نصیر و امثال اینها که نمونه هایی قابل توجه در آموزش و تعلیم محسوب می شوند را می بینیم.

 

آموزش و تعلیم در اصفهان قبل از صفویه

وی با اشاره به این که شهر تاریخی اصفهان هموراه مرکز مورد توجهی از جهات مختلف بوده و علاوه بر مرکزیت سیاسی، کانونهای علم و دانش و محل رشد استعدادهای بسیاری را در خود داشته است، گفت: این شهر از مدارس و نهادهای آموزشی برجسته و قابل توجهی در دورهای مختلف بهرمند بوده و در پرتو این نهادهای آموزشی شخصیتهای شاخص از جهت علمی، تربیتی و فرهنگی رشد یافته اند.

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، با بیان این که از موثر ترین و مهمترین این مراکز می توان به مدرس ابن سینا در محله قدیمی دردشت اشاره کرد، افزود: خوشبختانه قسمتی از این مدرس هنوز باقی مانده و قدمتی بیش از 1000 سال  دارد و مربوط به دوره آل بویه است.

 

وی ادامه داد: همچنین مدرسه نظامیه اصفهان که در جوار مسجد جامع بوده و می توانم به مدارس دیگری هم اشاره کنم که خیلی از آنها مربوط به قبل از صفویه بوده و اینها در حقیقت جلوه خاصی را به اعتلای فرهنگی اصفهان بخشیده بود.

 

آموزش و تعلیم در اصفهان عصر صفوی

پیشکسوت اصفهان شناسی اظهار داشت: اصفهان عصر صفوی هم شاهد پیدایش نهادهای آموزشی متعددی بود که امروزه پس از گذشت چهار قرن هنوز بعضی از این مدارس پویا هست و ظاهر و کالبد خودش را حفظ کرده که از جمله اینها می توانم به مدرسه چهارباغ اشاره کنم. 

 

وی ادامه داد: در حقیقت می توانم این موضوع را عرض کنم که سخن از اصفهان یاد شخصیتهایی مانند سلمان، نافع، یعقوبی، ابوالفرج، صائب ابن عباد، ابن سینا، معصومی، ابونعیم، حکیم شفائی، میرداماد، شیخ بهایی، مجلسی دوم، جهانگیرخان قشقایی، حکیم ارباب و جلاالدین همایی و بسیاری دیگر از چهره های موفق و کارسازی که در صحنه فرهنگ و تمدن اسلام وجود داشته اند را برای ما بازگو می کند.

 

شکوه دیرین و نقش بارز تعلیماتی در اصفهان

ریاحی ادامه داد: بواسطه همین شکوه دیرین و نقش بارز تعلیماتی بوده که در سالهای گذشته این شهر از سوی سازمان کنفرانس اسلامی بعنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام انتخاب شد.

 

نگاهی به کارنامه یک صد ساله دارالمعلمین

وی با بیان این که موضوعی که می خواهم اشاره کنم در راستای نکو داشت یکصدمین سال تاسیس تربیت معلم است و به کارنامه یک صد ساله دارالمعلمین یا تربیت معلمان که امروزه دانشگاه فرهنگیان نام گرفته اشاره دارد، افزود: با توسعه و افزایش مدارس نوین در سالهای قبل از 1300 شمسی (1297) ضرورت ایجاد نهادی به منظور تربیت معلمان مورد نیاز کشور مطرح شد و مورد توجه قرار گرفت.

ریاحی ادامه داد: پیشنهاد و اقدامات امثال حکیم الملک، مرحوم میرزا احمدخان بدر (نصیر الملک) و میرزا ابوالحس خان فروغی در ایجاد و بنیان و مدیریت دارالمعلیمن و دارالمعلمات بعنوان نهادی ممتاز در امر آموزش و پرورش و تربیت معلمان در ایران نقش برجسته ای را ایفا کرد.

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، اظهار داشت: مطلب قابل توجه این که با تصویب قانونی در مجلس شورا زمینه این مهم فراهم شد و نصیرالملک در این راستا گامهای اساسی برداشت و از این به بعد بود که با تصویب قانون دارالمعلمین مرکزی، دوره های متعددی برای تربیت معلمان و جهت آموزش و تعلیم آنها شکل گرفت و برای دوره های ابتدایی و یا تدریس در دوره های دو ساله و چهارساله تشکیل شد.

 

دارالمعلمین مرکزی به دارالمعلمین عالی تبدیل شد

وی گفت:  یک زمانی دانشجو به خارج از کشور بویژه به اروپا اعزام شدند که تعدادی از این دانشجویان اعزامی در راستای تربیت دبیر و آموزش و پرورش مقرر شدند.

ریاحی ادامه داد: این مطلب قابل توجه است که رفته رفته به منظور گسترشی که آموزش متوسطه پیدا کرده بود و دبیر کم داشتند شخصی بنام اعتماد الدوله (قراگوزلو) که وزیر معارف وقت بود تصمیم گرفت دارالمعلمین مرکزی را به دارالمعلمین عالی تبدیل کند و برنامه تربیت معلم متوسطه بنیان گذاری شد در همین جهت بود که اساسنامه دارالمعلمین عالی در سال 1308 شمسی جهت اعطای کمک هزینه و استخدام نیروهای آموزش دیده در رشته های ریاضی و تجربی و ادبی تصویب شد.

 

قانون تربیت معلم در اسفند ماه 1312 تصویب شد

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، ادامه داد: از قوانین مهمی که برای تربیت و تامین معلمان مدارس ابتدایی وضع شد قانون تربیت معلم است که اسفند 1312 تصویب شد و بموجب آن دولت را مکلف کردند از اول فروردین 1313 تا مدت 5 سال 25 دانشسرای مقدماتی و یک دانشسرای عالی دختران در تهران و در ولایات تاسیس کند و دانشسرای عالی پسران را هم تکمیل کند.

 وی خاطرنشان کرد: در این قانون عنوانهایی مانند آماتور برای معلم دوره ابتدایی، دبیر برای معلم دوره متوسطه، هنرآموز برای معلم هنرستان و استاد برای معلم مدارس عالی دانشگاه مقرر شد.

 

تاسیس دانشسرای مقدماتی در اصفهان از سال 1313

پیشکسوت اصفهان شناسی یادآورشد: اصفهان از سال 1313 و بعد از آن براساس قانون تربیت معلم دارای دانشسرای مقدماتی شد لازم می دانم که این مطلب را عرض کنم که قبل از این سالها تعدادی دانشجویانی اصفهانی هم در دارالمعلمین عالی تهران آموزش دیده بودند، و اینها در مدارس و نهادهای آموزشی اصفهان بویژه دوره متوسطه این شهر اشتغال به تعلیم و تدریس داشتند.  

وی گفت: از دهه 1320 تا اواخر دهه 1350 شخصیتهای علمی و فرهیخته بسیاری با تدریس و آموزش زمینه رونق و ارتقای این نهاد تربیتی را در اصفهان فراهم کردند که از جمله آنها می توان بدرالدین کتابی،  ابراهیم هورفر، حبیب اله فضائلی، محمد باقر کتابی، اسفندیار معتمدی نام برد.

ریاحی ادامه داد: از جمله کسانی هم که جزو فرهیختگان نامی ایران و پرورش یافته دارالمعلمین و دانشسراهای اصفهان بودند می توانم از دکتر مرتضی حکمی، دکتر محمد خوانساری و دکتر رضا داوری اردکانی یادکنم که امروزه بعضی در قید حیات هستند و بعضی به رحمت خدا رفته اند و از چهره های برجسته محسوب می شوند.

وی افزود: دارالمعلمین اصفهان هم ابتدا جای ثابتی نداشت یک مدتی همین جای کنونی اداره کل آموزش و پرورش اصفهان بود و مدتی در خیابان آذر و در سال 1348 شمسی دانشسرای راهنمایی اصفهان در خیابان جی افتتاح می شود.

 

مراکز تربیت معلم یا دانشسرا ها بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، بیان داشت: با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و بعضی تحولاتی که در بحث فرهنگ و آموزش و مبانی آن صورت گرفت ساختار دانشسراها تا حدودی تغییر کردند و پس از مدت کمی که جذب دانشجو متوقف شده بوده در سال 1360 آزمونی برگزار شد و  حدود 20 هزار دانشجو جهت دوره کاردانی وارد تربیت معلم شدند که مراکز اصفهان هم فعال شد.

ریاحی خاطرنشان کرد: این مطلب را عرض کنم که از سال 1360 تا 1390 تعلیم و آموزش در این نهادها بر عهده استادان مبرز و دانش پژوه بود.

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، افزود: دانشجویان، استادان، و مسوؤلان در دوران دفاع مقدس نقش قابل توجه و محسوسی داشتند و 126 دانشجو و استاد شهید برای نمونه شهید خلیفه سلطانی و محمود نیکو را می توانم یاد کنم ضمن این که دانشگاه فرهنگیان اصفهان از سال 1396 پذیرای دو شهید گمنام در دامان خودش بود.

وی در ادامه یاد و خاطره استادان مبرزی از مراکز تربیت معلم اصفهان مانند مرحوم استاد علی مظاهری متخلص به مظاهر، مرحوم استاد محمدنیکو سیر، مرحوم دکتر مهدی اسحاقیان، مرحوم استاد حسن حکیمیان، مرحوم استاد صدر عاملی و مرحومه خانم شهین سلحشوری و برخی دیگر را گرامی داشت.

 

تاسیس دانشگاه فرهنگیان

این متخصص عرصه تاریخ، فرهنگ و اندیشمندان ایران و اصفهان، گفت: پس از مقدماتی که در اواخر دهه 80 در راستای تجمیع مراکز تربیت معلم و تبدیل آن به دانشگاه فرهنگیان صورت گرفت این دانشگاه از اوایل دهه 1390 تاسیس شد.

وی بیان داشت:دانشگاه فرهنگیان اصفهان دارای دو پردیس شهید باهنر و فاطمه زهرا (س) و نیز مرکز آموزش عالی شهید آیت نجف آباد، مرکز آموزش عالی امام خمینی کاشان، و مرکز آموزش عالی شهید رجایی اصفهان است.

 ریاحی خاطرنشان کرد: یکصد سال تجارب، آموزشها، تعلیمات و تلاش استادن و پژوهشگران و شخصیتهایی که در این راستا زحمت کشیده اند امروز باعث ایجادیک موسسه ای علمی بنام دانشگاه فرهنگیان شده که امیدوارم که این دانشگاه بتواند در راستای تربیت  متعالی خصوصا در تربیت معلمان موفق باشد.

انتهای پیام/

معصومه صادقی

زمان انتشار: دوشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۷ - ۰۶:۴۵:۰۰

شناسه خبر: 74651

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب