وقتی یوان برای جایگاه دلار دندان تیز می کند؛

نبرد یوان چین با دلارآمریکا/نزول مرجعیت دلار در جهان

براساس شرایط اقتصاد جهانی و به گفته صاحب نظران،طی سال‌های آتی مجموعه‌ای از ارزها، جایگزین دلار آمریکا به عنوان تنها ارز مسلط کنونی برای تجارت بین‌المللی می‌شوند.

به گـــزارش خبرگزاری علم وفناوری استان سمنان؛در سالیان اخیر کشور چین با هدف تسهیل تجارت خارجی خود، سیاست تقویت جایگاه جهانی یوآن را در اولویت قرار داده است. در این راستا دولت چین انعقاد پیمان های پولی دوجانبه باهدف استفاده از ارزهای ملی در تجارت، راه اندازی بازار یوآنی نفت خام و سرمایه گذاری یوآنی در دیگر کشورهای جهان با هدف احیای جاده ابریشم را به عنوان ۳ راهبرد کلیدی، پیگیری می کند.

ارتقاءجایگاه یوان در جهان

کشور چین در سالیان اخیر توانسته جایگاه دومین اقتصاد بزرگ جهان را کسب کند. با این حال، وضعیت ارز چین در تبادلات بین المللی، متناسب با اقتصاد آن رشد نداشته و این کشور با انجام اصلاحاتی می کوشد جایگاه یوآن را در عرصه جهانی ارتقاء دهد.

گرچه یوان چین اکنون محبوبیتی در حد دلار آمریکا ندارد ولی روسیه و چین قصد دارند با حدف دلار در مبادلات تجاری خود و استفاده از یوان و روبل گام بلندی را برای ارتقای جایگاه یوان در عرصه مبادلات تجاری بین المللی بردارند.

بر اساس این گزارش حذف دلار در مبادلات تجاری روسیه و چین به چالش بزرگی برای آمریکا تبدیل خواهد شد. نوسانات شدید ارزش دلار در سال های اخیر کشورهای بزرگ از جمله روسیه و چین را بر آن داشته است تا به فکر جایگزین مناسبی برای دلار باشند.

چین در سال های اخیر سعی کرده است تا برای ارتقای جایگاه یوان در مبادلات تجاری و ارزی بین المللی میزان ذخایر طلا را افزایش دهد. گرچه آخرین آمارهای رسمی منتشر شده از سوی بانک مرکزی چین در خصوص وضعیت ذخایر طلا مربوط به سال 2009 میلادی است ولی به نظر می رسد سطح ذخایر طلای این کشور در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است.

کاهش هزینه های تجارت خارجی چین با بین المللی شدن یوآن

تلاش چین برای بهبود وضعیت یوآن در تجارت جهانی نیز به این دلیل است که با بین المللی شدن یوآن هزینه های مبادلات تجاری این کشور کاهش خواهد یافت و علاوه بر این ریسک نرخ ارز نیز کاهش یافته و تعداد تبادلات مالی با یوآن افزایش می یابد.

در اکتبر سال ۲۰۱۶، یوآن در کنار دلار آمریکا، ین ژاپن و پوند بریتانیا به سبد ذخایر ارزی SDR صندوق بین المللی پول پیوست. این نشان دهنده نقش رو به گسترش چین در تجارت جهانی است  و به تسهیل به کارگیری یوآن در تجارت جهانی منجر می شود.

در سالیان اخیر پیشرفت های قابل ملاحظه ای در استفاده از یوآن در مبادلات بین المللی صورت گرفته است. برای مثال بانک مرکزی چین در اکتبر سال ۲۰۱۷ گزارش داد که ارز چینی گام های استواری را برای پیشرفت جهانی برداشته و استفاده از یوآن در حساب سرمایه به طور پیوسته آزاد شده است.

۳ اقدام راهبردی چین در تقویت جایگاه جهانی یوآن

در یک نگاه کلی می توان سه برنامه اساسی را مهم ترین اقدامات دولت چین در راستای افزایش قدرت یوآن در عرصه بین الملل نامید؛ بر این اساس طرح جاده ابریشم، راه اندازی بازار یوآنی نفت و انعقاد پیمان های پولی دوجانبه به منظور حذف ارز واسط از تجارت با دیگر کشورها، سه اقدام اساسی چین در راستای تسریع روند بین المللی شدن یوآن هستند.

طرح ابتکاری احیای جاده ابریشم موسوم به «یک جاده یک کمربند» چین که آسیا را به اروپا و آفریقا متصل می کند، نقش مهمی در ترویج یوآن به عنوان یک ارز جهانی ایفا کرده است؛ چراکه در قالب این طرح شرکت های چینی به سرمایه گذاری یوآنی در دیگر کشورهای جهان می پردازند و این امر به تقویت جایگاه یوآن کمک می نماید.

چین همچنین راه اندازی بازار یوآنی نفت خام در داخل سرزمین خود را در دستور کار قرار داده است. عرضه کنندگان عمده نفت خام به چین از جمله روسیه، عربستان و آنگولا علاقه خود به تجارت با یوآن در مبادلات نفتی را نشان داده اند.

پیش از این، کشور چین با هدف ترویج یوآن در سطح بین الملل و نیز تقویت آن در ذخایر ارز جهانی توافق نامه های پیمان پولی را با بیش از ۳۰ کشور منعقد کرده است.

پیمان های پولی دوجانبه ابزار مهم چین در توسعه تجارت یوآنی

به طور مثال بانک های مرکزی ترکیه و چین در اواخر نوامبر سال ۲۰۱۶ پیمان پولی یوآن-لیر را امضا کردند که بر اساس آن ارزهای محلی هر دو کشور در تجارت و سرمایه گذاری دوجانبه به ارزش ۱۳۲ میلیون دلار به کار گرفته می شود.

اخیرا چین با دولت جدید پاکستان نیز توافق نامه دوجانبه ای در زمینه تجارت با ارزهای ملی امضا نموده است. پیش از این تجارت دو کشور با دلار آمریکا انجام می شد. در این توافق انتظار می رود از ذخایر ارزی پاکستان حمایت شود و در بلند مدت منافعی را برای هر دو کشور محقق شود. در این راستا پیش از این بانک مرکزی پاکستان به شبکه بانکی خود اجازه سپرده گیری و ارائه تسهیلات یوآنی را صادر کرده بود.

در گذشته، بانک مرکزی ایالتی پاکستان[۱] (SBP) در سال ۲۰۱۲ یک پیمان پولی با بانک مرکزی چین با هدف ترویج استفاده از یوآن در تجارت و سرمایه گذاری دوجانبه با چین منعقد کرده بود. سپس در ژانویه سال ۲۰۱۸ نهاد پاکستانی مذکور اعلام کرد یوآن چین به عنوان یک ارز خارجی در تمام اهداف تجاری، سرمایه گذاری و تبادلات مالی بین چین و پاکستان قابل استفاده است.

با افزایش استفاده جهانی از یوآن، کشور بنگلادش نیز در آگوست سال ۲۰۱۸ به شبکه بانکی جود اجازه افتتاح حساب های پایاپای ارز یوآن را داد که در عمل به معنای به رسمیت شناختن یوآن به عنوان یک ارز جهانی است.

---------------          ---------------          ---------------                 

ارزش یوان در مبادلات اقتصادی ایران

جایگاه چین به عنوان شریک اول تجاری ایران و خریدار عمده نفت، فرآورده های نفتی و مواد پتروشیمی کشورمان، سهم بالای ارز این کشور را سبد تجارت خارجی ایران اجتناب ناپذیر کرده است زیرا در حوزه واردات نیز محصولات چینی رتبه نخست را در کالاهای وارداتی به کشورمان دارند.

از این رو نهم اسفندماه پارسال به درخواست بانک مرکزی، ثبت سفارش کالا با ارز دلار آمریکا ممنوع شد؛ «مهدی کسرایی پور» مدیرکل سیاست ها و مقررات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران همان زمان در گفت و گو با ایرنا اعلام کرد که سهم دلار در سبد تجاری کشور چندان بالا نیست و این امر در مراودات تجاری بازرگانان ایرانی مشکلی ایجاد نخواهد کرد.

سالهاست شبکه بانکی ایران به دلیل تحریم های مربوط به تسویه دلاری (یوترن)، امکان استفاده از ارز دلار آمریکا را ندارد و از این رو امکان تامین دلار از طریق بانک ها برای واردات امکان پذیر نبود و واردکنندگان ناگزیر بودند از ارزهای جایگزین جهانروا از جمله یورو استفاده کنند.

مدیرکل سیاست ها و مقررات ارزی بانک مرکزی خردادماه پارسال نیز در گفت و گو با ایرنا گفته بود: در ۱۰ سال گذشته سهم دلار در ذخایر ارزی کشور به شدت کاهش یافته و به طور متوسط بیش از هشت درصد کل ذخایر را هم شامل نمی‌شود، از این رو حذف دلار از ارز گزارشگری، تاثیری بر ذخایر ارزی کشور ندارد.

باید گفت در سال های اخیر به واسطه وجود تحریم‌های دلاری، ارز «دلار» دو کارکرد خود را در اقتصاد ایران از دست داده است؛ این ارز اکنون نه قابلیت انتقال و استفاده در مبادلات بین المللی شبکه بانکی کشور را دارد و نه جایگاه ویژه‌ای را در سبد ذخایر ارزی بانک مرکزی به خود اختصاص داده است.

بخش اعظم درآمدهای ارزی کشور، ناشی از صادرات نفت و گاز و فراورد‌ه‌های نفتی و پتروشیمی است که به دلار در بازارهای بین‌المللی قیمت‌گذاری و معامله می‌شود ولی با توجه به نبود امکان تسویه دلاری برای ایران (به دلیل تحریم های غیرهسته ای آمریکا علیه کشورمان)، این درآمدها به سایر ارزها از جمله یورو، روپیه، وون، یوآن و لیر ترکیه وارد حساب های بانک مرکزی در خارج از کشور می‌شود.

از طرف دیگر پرداخت های مربوط به واردات کالاها و خدمات نیز با توجه به جریان ورودی درآمدهای ارزی به طور عمده به سایر ارزها غیر دلار انجام می‌شود لذا دلار آمریکا نقش اندکی در مبادلات، دریافت و پرداخت های کشور و همچنین بدهی‌های خارجی دارد.

با این حال کارشناسان ارزی بر این باورند که به طور سنتی، تمرکز تقاضای جامعه برای تامین ارز مسافرتی، دانشجویی، درمان و نظایر آن روی اسکناس دلار است که می‌تواند به مرور زمان ارز دیگری جایگزین آن شود؛ البته این ارزِ جایگزین باید از قابلیت تبدیل در بازارهای بین‌المللی برخوردار باشد.

---------------          ---------------          ---------------                 

رقابت در آینده ای نزدیک بین یوان و دلارآمریکا

در شرایطی که دلار آمریکا در شرایط کنونی همچنین ارز عمده جهانی برای حفظ ذخایر ارزی است، برخی بانک‌های مرکزی کشورها می‌گویند که ارز برای همیشه ارز اصلی مبادلات تجاری باقی نخواهد ماند.

طبق گفته مارک کارنی رئیس بانک مرکزی انگلیس، یوان، ارز ملی چین روزی با دلار آمریکا رقابت خواهد کرد. یوان احتمالا به ارز اصلی ذخیره جهانی تبدیل خواهد شد .

یک مقام ارشد مالی انگلیس در جلسه پرسش و پاسخی که توسط بانک مرکزی انگلیس برگزار شده بود گفت:« به نظر من احتمال دارد ما بالاخره ارز ذخیره ای غیر از دلار آمریکا داشته باشیم ».

یوان از سال ۲۰۱۶ میلادی به عنوان پنجمین ارز جهانی در کنار دلار آمریکا، یورو، پوند انگلیس و ین ژاپن پذیرفته شد. این تصمیم باعث شد تا بانک‌های مرکزی جهان یوان را وارد ذخایر ارزی خارجی خود کنند. با این حال به گفته سوئیفت، سهم یوان از جریانات نقدی جهان تا پایان فوریه سال گذشته کمتر از ۲ درصد بوده است. دلار با سهم ۴۰ درصدی، محبوب‌ترین ارز در تراکنش‌های نقدی جهانی محسوب می‌شود.

در سال 2016 یوان چین به همراه ین ژاپن، یورو و پوند انگلیس در سبد ارزهای مرجع صندوق بین المللی پول قرار گرفت و دارای موقعیتی شد که می‌تواند به یک ارز ذخیره تبدیل شود.

طبق اطلاعات سیستم جهانی ارتباط مالی سوئیفت، ارز ملی چین کمتر از 2% جریان سرمایه جهانی را از فوریه گذشته تشکیل داده است .

این رقم بسیار کمتر از 40 درصد سهم دلار در جریان مبادلات است. یورو، ین ژاپن و پوند انگلیس از نظر میزان محبوبیت برای پرداخت های بین المللی بعد از دلار آمریکا قرار گرفتند .

رئیس بانک مرکزی انگلیس گفت:« انتقال از دلار به یک ارز دیگر سریع نخواهد بود. دلار پس از اینکه جایگزین پول انگلیس به عنوان ارز ذخیره اصلی شد، صد سال است بر بازار مالی تسلط دارد» .

کارنی گفت:« تاریخ نشان می دهد این انتقال ها یک شبه انجام نمی شوند. اقتصاد آمریکا در نیمه دوم قرن 19 از انگلیس سبقت گرفت ولی تا دهه 1920 طول کشید تا به ارز برتر در تجارت بین الملل تبدیل شود ».

---------------          ---------------          ---------------                 

جنگ تجاری چین با آمریکا

کریس لئونگ کارشناس اقتصادی مؤسسه DBS Bank می‌گوید: برخی بانک‌های مرکزی کشورها بی‌ثباتی ناشی از جنگ تجاری چین با آمریکا را مقطعی می‌دانند و نسبت به چشم انداز بلندمدت اقتصاد چین؛ خوشبین هستند. این احتمال وجود دارد که این کشورها حجم ذخایر یوآن خود افزایش دهند چرا که ارزش این ارز کاهش قابل توجهی را تجربه کرده و سرمایه‌گذاری ارزانی محسوب می‌شود.

از ماه آوریل تاکنون ارزش دلار 10 درصد در برابر یوآن رشد کرده است و این می‌تواند نشاندهنده این باشد که بانک مرکزی چین در حال قبول کردن موضوع پایین بودن ارزش این ارز است. یوآن برخلاف یورو و دلار ارزش آن در بازار شناور نیست و توسط بانک مرکزی چین کنترل می‌شود.

ترامپ بارها نسبت به اقدامات چین در کاهش ارزش یوآن در حال یکه دلار روندی افزایشی را طی می‌کند انتقاد کرده است.

ودر پایان...

آنچه مشخص است مردم در تلاطمات اقتصادی به دنبال یک مامن امن هستند؛ بنابراین به سمت دلار می روند؛ این در حالی است که دلار امن نیست و آنها فکر می کنند دلار یک سرمایه گذاری امن است.

یک سرمایه گذار سرشناس بین المللی می گوید: دلار آمریکا در حال افزایش ارزش است؛ اما از طرفی هم بسیاری از کشورها مانند چین، ایران، روسیه و دیگران تلاش می کنند تا دلار را کنار بگذارند.

در سال های آینده، دلار آمریکا جایگاه خود را به عنوان ارز ذخیره جهانی و یک وسیله تبادل جهانی از دست خواهد داد؛ ضمن اینکه جهان همیشه از ارزهای غالب در گذشته به دنبال تغییر شرایط فاصله گرفته است.

وی تصریح کرد که یک زمانی پوند انگلیس به عنوان ارز غالب در جهان مورد استفاده قرار می گرفت و قبل از آن هم سایر ارزها از قبیل پِستا اسپانیا، فرانک فرانسه و گیلدر هلند به عنوان ارز غالب در جهان بودند.  

همه این ارزها روزی جایگاهی برای خود داشته اند؛ اما الان این جایگاه را از دست داده اند. مردم قدرت واشنگتن را دوست ندارند؛ بنابراین در حال فاصله گرفتن و به دنبال راه هایی برای کنار گذاشتن دلار هستند. این موضوع در سرتاسر تاریخ اتفاق افتاده و برای پوند هم رقم خورده است؛ بنابراین نیازی به نگرانی و این مسئله یک فاجعه نیست.

این سرمایه گذار خاطر نشان کرد که روسیه و ترکیه به عنوان نمونه، کشورهایی هستند که در حال شروع به تجارت با یکدیگر به صورت مستقیم با ارزهای ملی هستند. هر کسی در حال حاضر تلاش می کند تا از دلار رهایی پیدا کند.

وی در مورد ارز جایگزین دلار گفت: آنچه در شرایط فعلی می توان گفت، یوآن می تواند باشد؛ اما نه در آینده نزدیک. در حال حاضر یوآن حتی قابل تبدیل نسیت و جایگزینی آن در کوتاه مدت برای دلار غیر ممکن است. راجرز در پایان گفت: می توانیم از ارزهای منطقه ای برای مدتی استفاده کنیم؛ اما داشتن ۲ یا ۳ ارز غالب معنی ندارد.

انتهای متن/

ع.صبوری

زمان انتشار: شنبه ۲۲ دی ۱۳۹۷ - ۱۳:۱۲:۳۵

شناسه خبر: 75190

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب