خبرگزاری علم و فناوری گزارش می دهد

امام باقر (ع)؛ آغازگر جهاد علمی در دنیای اسلام/ علم و دانش چگونه در جهان ترویج یافت؟

امام باقر (ع) بنیانگذار انقلاب فرهنگی و نهضت علمی شیعه بلکه اسلام شمرده می شود. نهضتی که در زمان فرزندشان امام صادق (ع) به اوج شکوفایی رسید.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از استان خوزستان، امام محمدباقر (ع) پنجمین ستاره پر فروع آسمان امامت و ولایت، هفتمین معصوم و فرزند امام علی بن الحسین زین العابدین (ع) هستند که در تاریخ یکم ماه رحب سال 57 هجری قمری در شهر مدینه عربستان دیده به جهان گشودند و سال 95 هجری پس از شهادت پدر بزرگوارشان امام سجاد (ع) در سن 38 سالگی به امامت رسیدند.

مدت امامت امام باقر (ع) 19 سال بود که در تاریخ هفتم ذیحجه سال 114 هجری قمری به دستور هشام بن عبد الملک مسموم و به شهادت رسیدند.

القاب و کینه های زیادی برای امام محمدباقر (ع) نقل کرده اند که معروف ترین و مشهورترین لقبش «باقر» یعنی شکافنده است و به این سبب باقر نامیده شدند که علم را شکافتند.

اعتراف دوست و دشمن به مقام علمی امام محمدباقر (ع)

در دوران 19 ساله امامت و ولایت امام محمدباقر (ع) جنبش علمی وسیعی صورت گرفت و بنا به نقل از کتاب اصول کافی حلد ۶، صفحه ۲۶۶، شهرت علمی ایشان نه تنها در حجاز، بلکه حتی در عراق و خراسان نیز به طور گسترده فراگیر شده بود، چنان‌ که راوی می ‌گوید: دیدم که مردم خراسان دورش حلقه زده و اشکالات علمی خود را از او می ‌پرسند.

در همین ارتباط حجت الاسلام والمسلمین سید علی اکبر موسوی امام جمعه شهرستان اندیکا در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری از استان خوزستان می گوید که نام امام پنجم شیعیان محمد است و از سوی پیامبر اسلام (ص) ملقب به باقر شده است. باقر یعنی شکافنده علوم‌ که این خود گویای مقام علمی این ایشان است.

امام باقر (ع) آنچنان در مقام علمی سرشناس و شهرت داشتند که زبانزد عام و خاص و دوست و دشمن بودند، هشام بن عبدالملک در حالی که از دشمنان سرسخت حضرت بود اما خطاب به این امام عزیز می گوید که تا زمانی که مثل تو در علم  و مقام وجود داشته باشد قریش بر عرب و عجم آقایی می ‌کند.

وی در ادامه بیان می کند که امام باقر (ع) بنیانگذار انقلاب فرهنگی و نهضت علمی شیعه بلکه اسلام شمرده می شود. نهضتی که در زمان فرزندشان امام صادق (ع) به اوج شکوفایی رسید. کتب شیعه در زمینه های مختلف مملوی از سخنان و احادیث گران بهای این امام همام است.

امام جمعه شهرستان اندیکا ادامه می دهد: این حدیث زیبا از امام باقر است که می فرماید: عالمی که دیگران از علمش بهره مند می شوند برتر از هزار عابد است، ایشان با این گونه بیانات مومنین و مسلمین و به طور خاص شیعیان را تشویق به علم اندوزی و نشر معارف اسلامی می کنند.

آغاز نهضتی بزرگ در زمینه علم

حجت الاسلام والمسلمین موسوی از مهمترین فعالیت های علمی امام باقر (ع) را تربیت شاگردان فراوان در عرصه های مختلف می داند و اضافه می کند: شاگردانی که به نوبه خود در گسترش و توسعه دانش و بینش اسلامی در جامعه تأثیر جدی داشتند. تعداد شاگردان آن حضرت را ۴۶۵ نفر می دانند. شاگردانی برجسته که نام زرارة بن اعین، محمد بن مسلم و ابوبصیر در بین آنها به چشم می خورد.

امام باقر(ع) در دوران امامت خود، با وجود شرایط نامساعدی که بر عرصه فرهنگ اسلامی سایه افکنده بود و گروه‌ هایی مانند خوارج، مرجئه، کیسانیه و غالیان در ترویج عقاید خود تلاش می ‌کردند با تلاشی جدّی و گسترده نهضتی بزرگ را در زمینه علم و پیشرفت های آن طراحی کرد، تا جایی که این جنبش دامنه دار به بنیان گذاری و تأسیس یک دانشگاه بزرگ و برجسته اسلامی انجامید که در دوران امام صادق(ع) عظمت و پویایی آن نمایان تر شد.

حجت الاسلام والمسلمین عبدالعلی امیری فرد مدیر مدرسه علمیه امام حسین (ع) اهواز، در این ارتباط می گوید: امام باقر (ع) چندین لقب دارد که همه آنها به مقام والای علمی و معنوی آن حضرت اشاره دارند، از جمله القاب آن حضرت که نزد عموم مردم معروف و مشهور محسوب می شود باقر است که در علت ملقب شدن امام به این لقب چند وجه ذکر شد.

وی در همین ارتباط توضیح می دهد که امام چون علم را شکافت، پایه علم را شناخت، فرع آن را استنباط کرد و آن را توسعه داد، او را باقر نامیدند و وجه دیگر اینکه به او باقر گفته شده، برای زیادی سجده هایش و شکاف برداشتن پیشانی و باز شدن و توسعه آن بود.

نماد تولید اندیشه در عصر امامت

مدیر مدرسه علمیه امام حسین (ع) اهواز یادآور می شود که مقام علمی امام محمدباقر (ع) به قدری عظیم و بلند مرتبه بود که دوستان و مخالفان و حتی دشمنان آقا هم به آن اقرار و اعتراف می کردند به طوری که ابن ابی الحدید هم می گوید: محمد بن علی (ع) آقای فقهای حجاز بود، و از او و فرزندش، مردم علم فقه را آموختند.

به منظور ترویج علم، حضرت امام محمدباقر (ع) در زمان امامت 19 ساله خود حوزه های علمیه بزرگی را راه اندازی کرد تا افرادی که مایل هستند در آن حضور یابند و از علم الهی ایشان بهره ببرند.

حجت الاسلام والمسلمین میلاد امینی موحد از پژوهشگران حوزه علمیه اهواز حضرت امام محمدباقر (ع) را بنیانگذار حوزه های علمیه در جهان معرفی می می کند و ادامه می دهد: حوزه های علمیه مهد تولید علم توسط حضرت باقرالعلوم (ع) در مکتب تشیع هستند که پس از ایشان، فرزند بزرگوارشان حضرت امام جعفرصادق (ع) نیز این منهج را ادامه دادند تا بلوغ فکری شیعیان و رشد علمی مسلمانان روز به روز رشد کند.

وی اضافه می کند: حوزه های علمیه نماد تولید اندیشه در عصر امامت بوده و ملاک ارزش گذاری برای حوزه های علمیه کنونی همین میزان تولید علم است، در تاریخ به دلیل همین جهش علمی دوران امامت امام پنجم و امام ششم شیعیان را عصر باقرین هم می نامند.

این نویسنده و پژوهشگر عنوان می کند: لقب این امام همام نیز باقرالعلوم مطرح می شود که به معنای شکافنده علوم است و جالب تر آنکه دشمنان اهل بیت همین روحیه علمی را هدف ترور شخصیتی ایشان قرار می دهند.

من باقر هستم

حجت الاسلام والمسلمین امینی موحد در ادامه سخنان خود به بیان یک روایت از زندگی حضرت باقرالعلوم (ع) و ترور شخصیت علمی ایشان می پردازد و می گوید: در تاریخ هم نقل شده «مردی مسیحی، به صورت سخریه و استهزاء، کلمه «باقر» را تصحیف کرد به کلمه «بقر»؛ یعنی گاو، به آن حضرت گفت: «انت بقر» یعنی تو گاوی.

امام بدون آنکه از خود ناراحتی نشان بدهد و اظهار عصبانیت کند، با کمال سادگی گفت: «نه، من بقر نیستم، من باقرم».

مسیحی: تو پسر زنی هستی که آشپز بود.

شغلش این بود، عار و ننگی محسوب نمی شود.

مادرت سیاه و بی شرم و بد زبان بود.

اگر این نسبت ها که به مادرم می دهی راست است خداوند او را بیامرزد و از گناهش بگذرد و اگر دروغ است از گناه تو بگذرد که دروغ و افترا بستی.»

جمع آوری مناظرات علمی امام پنجم در کتاب احتجاج

وی تصریح می کند که مشاهده این همه حلم از مردی که قادر بود همه گونه موجبات آزار یک مرد خارج از دین اسلام را فراهم آورد، کافی بود که انقلابی در روحیه مرد مسیحی ایجاد نماید و رفتار بزرگوارانه امام محمدباقر (ع) او را به سوی اسلام بکشاند.

از جمله اقداماتی که از سوی امام محمدباقر (ع) در راستای جهاد علمی امامان انجام شد مناظرات ایشان است که با افراد مختلف از مذاهب گوناگون داشته اند، مجموع این مناظرات را مرحوم طبرسی در کتاب شریف احتجاج گردآوری کرد.

قلم از نگاشتن مقام علمی و تلاش های زیاد حضرت باقرالعلوم (ع) برای ترویج علم و دانش در بین مسلمانان و شیعیان عاجز است و نمی توان این اقدامات بزرگ و شگفت را در چند سطر بیان کرد.

امیدواریم که این چند خط زمینه ای شود تا جویندگان علم و دانش برای شناخت بیشتر مقام علمی حضرت امام محمدباقر (ع) به سراغ منابع معتبر بروند و این شکافنده علم را بهتر و بیشتر از گذشته بشناسند.

انتهای پیام/

زمان انتشار: جمعه ۱۷ اسفند ۱۳۹۷ - ۲۱:۴۳:۲۲

شناسه خبر: 76576

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب