خبرگزاری علم و فناوری آذربایجان غربی گزارش می دهد؛

مرگ نگین فیروزه ای آذربایجان غربی و ناتوانی مسئولان محیط زیست!

روز و روزگاری دریاچه ارومیه به عنوان نگین فیروه ای آذربایجان غربی ،دومین دریاچه شور جهان به شمار می رفت اما نزدیک به دو دهه است که با بحران کم آبی و زیست محیطی دست و پنجه نرم میکند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری آذربایجان غربی؛روز و روزگاری دریاچه ارومیه به عنوان نگین فیروه ای آذربایجان غربی ،دومین دریاچه شور جهان به شمار می رفت اما نزدیک به دو دهه است که با بحران کم آبی و زیست محیطی دست و پنجه نرم میکند.

از سال ۹۲ نیز همزمان با انتخابات ریاست جمهوری احیای دریاچه ارومیه وارد فاز جدیدی شد و از سال ۹۲ تاکنون برنامه ها و پروژه های مختلفی برای احیای دومین دریاچه ارومیه اجرایی کردند اما همچنان تغییری در حال ناخوش دریاچه ارومیه ایجاد نشده است.

هر چندگاهی به لطف بارش الهی در سال آبی تراز این افزایش پیدا می کند و با شروع شدن فصل تابستان تراز آن دوباره کاهش پیدا می کند.

خبرگزاری علم و فناوری آذربایجان غربی نیز نیز سلسله گزارش هایی از علل خشک شدن دریاچه ارومیه و اجرایی عملیات عمرانی برای احیای آن تهیه کرده است که در به صورت دوره ای منتشر خواهد شد.

دکتر «ابراهیم سپهری» عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری آذربایجان غربی افزود:دریاچه ارومیه دومین دریاچه شور جهان است که در 18 سال گذشته با بحران شدید کم آبی مواجه شده و از پهنه 5700 کیلومتری آن تنها حدود 5 تا 10 درصد باقی مانده است و با تداوم این روند بدون شک دریاچه خشک خواهد شد و شوره زاری به وسعت ۵ هزار کیلومتر مربع به وجود خواهد آمد و در نتیجه طوفان های نمکی زندگی میلیون ها نفر را در استانهای همجوار دریاچه از جمله آذزبایجان غربی و شرقی و کردستان به خطر خواهد انداخت و زمینهای کشاورزی، باغات و خاکهای حاصلخیز این مناطق را تبدیل به بیابان می کند این امر منجر به مشکلات زیست محیطی فراوان و آثار اجتماعی زیانبار خواهد شد که تعداد مهاجرین و خسارات اقتصادی ان در کمتر جنگی متصور هست. البته دامنه این مصیبت فقط در استانهای مجاور دریاچه نخواهد بود بلکه دامنه گسترده ای از ایران از جمله پایتخت نیز از اثار زیانبار ان مانند هجوم جمعیت و مسائل ریزگردها و .... در امان نخواهد بود و این مسئله می تواند یک بحران جدی برای کشور ایجاد کند.

وی گفت:بر طبق گزارش موسسه منابع جهاني، بحران سوريه نمونه بارزي است كه از منظر برخي كارشناسان، بروز بحران آب و خشكسالي در اين كشور نيز تاثير قابل ملاحظه اي در تشديد اين بحران داشته است، از بين 33 كشوري كه تا سال  2040  با بالاترين تنش آبي مواجه خواهند شد، 14 كشور در حوزه خاورميانه و منطقه شمال آفريقا واقع شده اند. ايران، بحرين، كويت، قطر، امارات، فلسطين، عربستان سعودي، عمان، لبنان، عراق، اردن، ليبي، الجزاير ، سوريه و تونس از جمله كشورهايي هستند كه تا سال 2040 ميلادي با شديدترين تنش آبي مواجه خواهند شد. آمار ارائه شده از وضعيت منابع آب سطحي و زيرزميني كشور نيز توسط وزارت نيرو و همچنين شواهد مبني بر كاهش ميزان بارش و روانابها در سطح كشور نيز مويد اين مطلب ميباشد.

سپهری بیان کرد:حوضه آبريز درياچه اروميه واقع در شمال غرب ايران با مساحت 51876 کیلومتر مربع یکی از شش حوضه آبريز اصلي کشور است. اين حوضه بین استان‌های آذربايجان غربي (46%)، آذربايجان شرقي (43%) و كردستان (11%) قرار دارد. درياچه اروميه به‌عنوان بزرگترين درياچه داخلي ايران و از مهم‌ترين و با ارزش‌ترين اكوسيستم‌هاي آبي ايران و جهان به شمار مي‌آيد. اكوسيستم اين درياچه نمونه‌اي شاخص از يك حوضه آبريز بسته است که كليه رواناب‌هاي جاري در رودخانه‌هاي حوضه به آن تخليه مي‌گردد. همچنين اكوسيستم فعال آن شامل درياچه و حوضه آبريز آن است. در نتيجه مرز حوضه آبريز درياچه اروميه، مرز دقيقي را براي مديريت عوامل مؤثر بر درياچه و زيستگاه‌هاي مهم در حوضه به‌وجود آورده است. در شكل(1-1) ، موقعيت جغرافيايي حوضه آبريز درياچه اروميه و ساير حوضه‌هاي اصلي كشور به تصوير كشيده شده است.

وی بیان کرد: با اشاره به علل خشک شدن دریاچه ارومیه گفت:برداشت بيش از حد مجاز از منابع تجديدپذير حوضه یکی از مهمترین علل خشکی دومین دریاچه شور جهان است.

وی افزود:حجم منابع آب تجديدپذير حوضه آبريز درياچه اروميه 7024 ميليون مترمكعب و حجم مصارف آب در بخش‌هاي مختلف 4825 ميليون مترمكعب بود،  به‌عبارت بهتر در حدود 70 درصد از منابع آب تجديدپذير حوضه توسط بخش‌هاي مختلف به‌ مصرف مي‌رسد که بخش كشاورزي بيش از 60 درصد از كل منابع آب تجديدپذير حوضه و حدود 90 درصد از مصارف آب در حوضه را به خود تخصيص داده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه گفت:اين حجم مصرف در سطح حوضه در حالي صورت مي‌گيرد كه بر اساس شاخص كميسيون توسعه پايدار سازمان ملل، مديريت آب در سطح حوضه در مرحله تنش آبي قرار دارد. بر طبق شاخص مذكور ميزان برداشت قابل قبول از منابع آب تجديدپذير بين 20 تا 40 درصد مي‌باشد و برداشت بيش از 40 درصد بسيار پرخطر مي‌باشد. همزماني بروز خشكسالي و تداوم آن با اين ميزان برداشت از منابع آب تجديدپذير حوضه توسط مصرف‌كننده‌هاي مختلف، كاهش 50 درصدي حجم آب ورودي به درياچه را در پي داشته است و  بر طبق آمار موجود تعداد چاه‌هاي غيرمجاز حوضه بيش از 40000 حلقه مي‌باشد.

توسعه نامتوازن بخش كشاورزي در حوضه

وی با اشاره اینکه توسعه نامتوازن بخش کشاورزی در حوضه از دیگر عوامل خشک شدن دریاچه ارومیه است ،گفت:سطح زيركشت آبي كنوني در سطح حوضه آبريز درياچه اروميه نزديك 500 هزار هكتار برآورد گرديده است. اين رقم، نشان‌گر افزايش حدود 200 هزار هكتاي اراضي آبي حوضه نسبت به اوايل دهه 1350 شمسي مي‌باشد.

وی گفت:علاوه بر افزايش سطح زير كشت در بخش كشاورزي حوضه، ساير عوامل موثر در توسعه نامتوازن اين بخش در سطح حوضه را مي‌توان در قالب موارد زير برشمرد؛ تغيير الگوي كشت كم‌مصرف آبي به الگوي كشت پرمصرف (مثل افزايش سطح زير كشت چغندر و سيب در سطح حوضه·افزايش سطح زيركشت باغي در سطح حوضه (در حال حاضر حدود 30 درصد از اراضي آبي حوضه زيركشت باغات مي‌باشد و بر اساس برآوردهاي صورت گرفته در صورت جلوگيري از توليد مازاد چغندرقند تا حدود 100 ميليون مترمكعب در مصرف آب زراعي مناطق جنوبي استان آذربايجان‌غربي صرفه‌جويي خواهد گرديد.

سپهری گفت:حتي در صورت جايگزيني كشت چغندر با محصولات كم مصرف، ميزان قابل توجهي (در حدود 60 ميليون مترمكعب) از مصرف آب در بخش كشاورزي حوضه آبريز درياچه اروميه كاهش پيدا مي‌نمايد.

عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه با اشاره به تغییرات اقلیمی گفت:تغيير در پارامترهاي اقليمي به‌ويژه افزايش دما و كاهش بارش در سطح حوضه ناشي از تداوم خشكسالي و نوسانات اقليمي در خشكي درياچه اروميه تاثيرگذار بوده است. گرچه، نتايج مطالعات صورت گرفته توسط موسسه پژوهش‌های اکولوژی و تنوع زیستی مدیترانه در فرانسه با همكاري پژوهشگاه ملي اقيانوس‌شناسي و علوم جوي دانشگاه تهران و دانشگاه ايالتي كاليفرنيا در خصوص شواهد زمين‌شناختي خشك‌شدگي درياچه اروميه، دریاچه ارومیه در دویست هزار سال گذشته نوسان‌های بسیار زیادی داشته است،  ولی به طور کلی هیدرولوژی آن با الگوی جهانی چرخه‌های آب و هوایی هماهنگ بوده است. بر اساس اين مطالعات، درياچه  اروميه هيچ‌ موقع در طول اين دوران با خشك‌شدگي كاملي مواجه نبوده است و شرايط كنوني درياچه بيشتر ناشي از عوامل انساني تشديدكننده مي‌باشد.

 

انتهای پیام/

 

 

زمان انتشار: شنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۷ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 76761

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب