طبق تحقیقات انجام شده؛

«قاتل خاموش» را بشناسید/ سرطان پانكراس، بيماريی که هيچ علايمي از خود بروز نمي‌دهد

سرطان لوزالمعده یا پانکراس معمولاً علایم خود را به موقع و در مراحل اولیه نشان نمی‌دهد و یا این علایم متغیر هستند و حتي اگر هم بروز كنند اغلب مبهم و گيج كننده هستند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان بوشهر؛ سرطان لوزالمعده به ندرت در مراحل اولیه شناسایی می‌شود، زیرا علایم اولیة آن اغلب سردرگم‌کننده و ناشناخته‌اند. سرطان لوزالمعده یا سرطان پانکراس بیماری پیشرونده‌ای است که باعث اختلال در کار لوزالمعده می‌گردد، این سرطان‌ها اغلب به وسیله بافت‌های ملتهب لوزالمعده احاطه می‌شوند، به طوری که در تشخیص لوزالمعده ایجاد مشکل می‌کنند و موجب بیماری زردی می‌گردند و اغلب بدخیم است.

پانکراس چیست؟

پانکراس عضوی لوله ای شکل و اسفنجی با طول 15 سانتیمتر است که در پشت معده قرار گرفته است. پانکراس دو وظیفه مهم در بدن دارد: تولید شیره گوارشی (آنزیمها) که به روده‌ها در تجزیه غذا کمک می‌کند و تولید هورمون‌های از جمله انسولین که استفاده بدن از قندها و نشاسته‌ها را تنظیم می‌کند. سرطان پانکراس زمانی اتفاق میافتد که سلول‌های بدخیم (سرطانی) رشد کرده، تقسیم می‌شوند و به بافتهای پانکراس گسترش می‌یابند. 

انواع سرطان پانکراس یا لوزالمعده

سرطان پانکراس بسته به اینکه کدام بخش از پانکراس (بخشی که مواد هاضمه را ترشح می کند – برون ریز- یا بخشی که انسولین و سایر هورمون ها را ترشح می کند –درون ریز-) به سرطان دچار شده است، در چند دسته ی مختلف طبقه بندی می شود.

سرطان پانکراس درون ریز (exocrine)

اگر چه انواع مختلفی از سرطان لوزالمعده وجود دارد اما 95% از موارد به علت تومور های بدخیم (adenocarcinoma) این بخش از لوزالمعده به وجود می آیند.

سایر انواع کمتر رایج سرطان لوزالمعده ی درون ریز عبارتند از:

کارسینوم آدنواسکواموس (Adenosquamous carcinoma)

کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous cell carcinoma)

کارسینوم سلول غول پیکر (Giant cell carcinoma)

کارسینوم سلول اسینار (Acinar cell carcinoma)

کارسینوم سلول کوچک (Small cell carcinoma)

بخش برون ریز لوزالمعده بیش از 95% از لوزالمعده را تشکیل می دهد به همین دلیل این قضیه که بیشتر سرطان های پانکراس در این بخش ایجاد می شوند تعجب آور نخواهد بود.

سرطان پانکراس درون ریز (Endocrine)

سایر سلول های پانکراس هورمون هایی را ترشح می کنند که به صورت مستقیم وارد جریان خون (سیستم درون ریز) می شوند. تومور های سرطانی ناشی از این سلول ها تومور نورواندوکرین پانکراس (pancreatic neuroendocrine) یا تومور سلول های جزیره ای نامیده می شوند.

سرطان پانکراس درون ریز نادر است و بسته به نوع هورمونی که آن بخش تولید می کند، به همان نام خوانده می شوند:

Insulinomas (از سلول های تولید کننده ی انسولین به وجود می آید)

Glucagonomas (از سلول های تولید کننده ی گلوکاگون به وجود می آید)

Somatostatinomas (از سلول های تولید کننده ی سوماتوستاتین به وجود می آید)

Gastrinomas (از سلول های تولید کننده ی گاسترین به وجود می آید)

VIPoma ها ( از سلول های تولید کننده ی هورمون پپتید های روده ای فعال کننده ی عروق به وجود می آید)

برخی از سلول های جزیره ای پانکراس که به تومور مبتلا می شوند هیچ هورمونی را ترشح نمی کنند لذا این نوع از تومور های سرطانی به تومور های غیر ترشحی جزیره ای پانکراس شناخته می شوند.

علت واقعی بروز این سرطان

علت واقعی بروز این سرطان هنوز شناخته شده نیست، ولی مشاهده شده که سیگار می‌تواند احتمال بروز سرطان پانکراس را افزایش دهد، مطالعات نشان می‌دهد که غذاهای پُر چرب نیز در ایجاد این سرطان نقش دارند. این نوع سرطان لوزالمعده گرچه بسیار نادر است، ولی اغلب نسبت به سرطان‌های مجرا، احتمال بیشتری برای بهبود دارد.

سرطان پانکراس (سرطان لوزالمعده) هنگامی به وجود می‌آید که جهش‌هایی در DNA سلول‌های لوزالمعده اتفاق بیفتد. این جهش‌ها باعث می‌شوند تا سلول‌ها به‌شکل کنترل‌ناپذیری رشد کنند و حتی پس از مرگ سلول‌های طبیعی نیز به حیات‌شان ادامه دهند. انباشته شدن این سلول‌ها روی هم می‌تواند باعث تشکیل تومور شود. سرطان پانکراس درصورت عدم درمان، به ارگان‌های اطراف و رگ‌های خونی گسترش می‌‌یابد.

اکثر سرطان‌های پانکراس در سلول‌هایی آغاز می‌شوند که مجراهای لوزالمعده را می‌پوشانند. این نوع از سرطان، سرطان آدنوکارسینوم پانکراس یا سرطان قسمت برون‌ریز پانکراس نامیده می‌شود. این سرطان در موارد نادر می‌تواند در سلول‌های تولیدکننده‌ی هورمون یا سلول‌های نورواندوکرین پانکراس ایجاد شود. این نوع از سرطان‌ها به تومورهای سلول جزیره‌ای، سرطان پانکراس درون‌ریز و تومورهای نورواندوکرین پانکراس نیز معروف هستند.

علایم سرطان لوزالمعده

سرطان لوزالمعده یا پانکراس معمولاً علایم خود را به موقع و در مراحل اولیه نشان نمی‌دهد و یا این علایم متغیر هستند، با این حال زمانیکه این علایم ظاهر شوند می توانند شامل مواردی از جمله موارد زیر باشد:

 درد در قسمت فوقانی شکم

سوزش معده

اشتهای کم یا حالت تهوع و استفراغ

اسهال یا مدفوع شل

کاهش وزن شدید

زرد شدن بدون هیچ دردی

لخته شدن خون

مرض قند

افسردگی

تشخیص سرطان پانکراس

چالش اصلی در این بیماری تشخیص زود هنگام آن است. پزشک تومور را نمی‌تواند در معاینه معمولی ببیند یا احساس کند. برای کمک به تشخیص (و تعیین درمان مناسب) آزمایش‌های تصویر برداری مانند اولتراسوند یا سی تی اسکن انجام می‌شوند تا با مشاهده تصاویر شکم گستره بیماری مشخص شود. ناحیه سبز نشان داده شده در این تصویر رنگی سی تی اسکن سرطان در پانکراس و کبد را نشان میدهد. تشخیص آن با نمونه برداری (برداشتن نمونه بافت از تومور به وسیله سوزن از داخل پوست یا در حین عمل) انجام می‌شود.

مدل پذیرفته شدة سرطان لوزالمعده این است که بیماری گام به گام توسعه می‌یابد، که در خلال آن یک توالی ژنتیکی تغییر و بیماری به تدریج پیشرفت می‌کند، چرا که هر دگرگونی به صورت مستقل صورت می‌گیرد.

اکنون در مقالة تازه‌ای که در نیچر / Nature منتشر شده است، محققان کانادایی این مدل را به چالش می‌کشند.

از پی توالی‌سازی کل ژنوم 100 تومور پانکراتیک، محققان نقشة تاریخ تومورها را ترسیم کردند و دریافتند که پیشرفت بیماری "نه تدریجی است و نه از الگوهای پذیرفته شده برای جهش پیروی می‌کند".

پیشرفت علمی در سرطان لوزالمعده از پیشرفت‌های صورت گرفته در اغلب سرطان‌ها کندتر بوده است. در نتیجه در همان حال که میزان بقاء بیماران برای بسیاری از سرطان‌ها در دهه‌های اخیر به شکل چشمگیری افزایش یافته است، اغلب بیماران دچار سرطان لوزالمعده به ندرت بیش از 5 سال پس از تشخیص سرطان زنده می‌مانند.

انتظار می‌رود که تا سال 2030 میلادی سرطان پانکراس به دومین علت پیشتاز مرگ‌های مرتبط به سرطان تبدیل شود. نیاز به پیشرفت‌های علمی برای بهبود فرجام بالینی بیماران هرگز به این اندازه شدید نبوده است.

در تفسیر سرطان لوزالمعده، دکتر فیاض نوتا / Faiyaz Notta، نویسندة ارشد مقالة تازه و پژوهشگر انستیتو تحقیقات سرطان اُنتاریو (OICR) در تورونتو می‌گوید: "این بیماری می‌تواند از حالت یک سرطان موضعی، محدود به لوزالمعده، بسیار سریع به یک سرطان متاستاتیک کامل تبدیل شود."

او توضیح می‌دهد که دیدگاه سنتی در مورد سیر پیشرفت بیماری با آنچه در بالین بیمار مشاهده می‌شود همخوانی ندارد.

فیاض اضافه می‌کند: اگر شما نتوانید ارتباطی میان بیولوژی تومور با واقعیت بالینی بیماری پیدا کنید این، کار را برای جلو رفتن در سعی برای یافتن درمان‌های تازه سخت می‌کند.

در مقالة خود، محققان می‌نویسند که چگونه مدل فعلی سرطان پانکراس گسترش آن را از طریق یک توالی مشخص تغییرات در برخی ژن‌ها – موسوم به KRAS که با CDKN2A و سپس با TP53 و SMAD4 دنبال می‌شود – دنبال می‌کند. همچنین این مدل مسیر را تدریجی فرض می‌کند زیرا "هر دگرگونی به استقلال خود نیاز دارد."

در حالی که انتقادهایی نسبت به مدل مزبور صورت گرفته است، این مدل بر چالش‌ها غلبه کرده و اغلب به اوقات عنوان توضیح بالینی چگونگی تکامل آرام سرطان پانکراتیک و بروز آن در مراحل پایانی مورد استفاده قرار گرفته است.

محققان می‌نویسند: "به هر حال، گرایش شدید این بیماری به متاستاز سریع و ناتوانی در بهبود فرجام بیمار، علی‌رغم کوشش‌هایی که با هدف تشخیص زودرس آن انجام شده است، نشان می‌دهد که پیشرفت سرطان لوزالمعده تدریجی نیست."

درمان

برای بیماران مبتلا به سرطان لوزالمعده از سه نوع درمان استاندارد زیر استفاده می‌شود: جراحی (عمل جراحی ویپل) ، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی. در بسیاری از بیماران به دلیل دیر کشف شدن بیماری و بروز متاستازهای مختلف این نوع سرطان قابل درمان نیست و فقط درمان تسکینی صورت میگیرد. برای درمان دردی که سرطان لوزالمعده ایجاد می‌کند مسکن تجویز می‌شود. بیماران مبتلا به سرطان لوزالمعده دارای نیازهای غذایی خاصی هستند.

آمارانجمن سرطان آمریکا

مطابق با آمارانجمن سرطان آمریکا سرطان لوزالمعده سه درصد از مبتلایان به سرطان در آمریکا و ۷ درصد از مرگ و میر به وسیله سرطان را شامل می شود در سال ۲۰۱۹ این انجمن پیش‌بینی کرده است که حدود ۵۶ هزار و ۷۷۰ نفر شامل ۲۹ هزار و ۹۴۰ متر و ۲۶ هزار و ۸۱۳ به این سرطان مبتلا خواهند شد علاوه بر این حدود ۴۵ هزار و ۷۵۰ نفر شامل ۲۳۸۰۰ مرد و ۲۱ هزار و ۹۵۰ زن در اثر این سرطان جان خود را از دست خواهند داد.

تحقيقات جديد در اروپا- امریکا

پزشكان هشدار دادند مصرف يك عدد سوسيس در روز خطر احتمالي ابتلا به سرطان پانكراس را تا يك پنجم افزايش مي‌دهد.

متخصصان سوئدي در مقاله جديدي تاكيد كردند خوردن حتي مقادير اندكي گوشت فرآوري شده به طور روزانه احتمال ابتلا به اين بيماري كشنده را تشديد مي‌كند. سرطان پانكراس نيز از جمله اختلالاتي است كه «قاتل خاموش» ناميده مي‌شود چون اغلب در مراحل ابتدايي بيماري هيچ علايمي از خود بروز نمي‌دهد.

به نوشته روزنامه ديلي‌ تلگراف، علايم اين سرطان حتي اگر هم بروز كنند اغلب مبهم و گيج كننده هستند مانند كمردرد، بي‌اشتهايي و كاهش وزن كه معمولا با ساير بيماري‌ها مشترك بوده و همين امر تشخيص صحيح بيماري را دشوار مي‌سازد. به اين ترتيب بيماري معمولا زماني تشخيص داده مي‌شود كه ديگر خيلي دير شده و به دليل پيشرفت سرطان، شانس زنده ماندن بيماران تا پنج سال بعد از تشخيص سرطان، فقط سه درصد است. پزشكان به جز عواملي چون سيگار، الكل و اضافه وزن تقريبا درباره ساير عوامل موثر در بروز اين سرطان اطلاعات بسيار اندكي دارند اما در اين بررسي جديد دريافته‌اند كه خوردن فقط 50 گرم گوشت فرآوري شده مثل سويس يا كالباس در روز احتمال ابتلا به اين سرطان را تا 20 درصد افزايش مي‌دهد. همچنين خوردن 100 و 150 گرم از اين نوع گوشت در روز به ترتيب 38 و 57 درصد احتمال ابتلا به سرطان پانكراس را تشديد مي‌كند. بنابراين گزارش، تاكنون علت شناخته شده‌اي براي اين سرطان بيان نشده است اما مطالعات بيانگر اين مطلب است که افراد سيگاري دو برابر افراد غيرسيگاري به سرطان غده پانكراس مبتلا مي‌شوند.

به نقل از دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، محققان یک روش ترکیبی بالقوه برای مبارزه با سرطان پانکراس، سومین نوع سرطان مرگبار را شناسایی کرده‌اند. یکی از داروها با لیزوزوم ها مداخله می کند؛ بنابراین مواد مغذی ضروری دوباره بازیافت نمی‌شوند. داروهای دیگر مسیر تعمیر DNA را مسدود می کند. این دو نوع دارو با هم اثرات سینرژیک دارند، به این معنی که اثرشان هنگام ترکیب بسیار بیشتر از تک تک آن هاست.

داروهای ترکیبی در حال حاضر با موفقیت روی موش آزمایش شده است و این امید وجود دارد که این امر به راهبردی موثر برای درمان سرطان پانکراس که در برابر تک داروها بسیار مقاوم هستند منجر شود.

یک تیم تحقیق در لابراتوار کولد اسپرینگ هاربر (CSHL) در نیویورک دریافته است که کاهش میزان آنتی‌اکسیدان‌ها در سلول‌های پانکراتیک می‌تواند به نابودی آنها کمک کند. این استراتژی جدید برای ریشه‌کن کردن سلول‌های سرطان پانکراس ممکن است درهای تازه‌ای را برای درمان این بیماری جدی که در آن کمتر از 5 درصد بیماران شانس بقاء 5 ساله دارند، بگشاید.

"آنتی‌اکسیدان" به یک شعار عام که همه در آن به چشم درمانگر همة عوامل ناخوشی‌زا نگاه می‌کنند تبدیل شده است؛ باور عمومی بر آن است که افزایش میزان آنتی‌اکسیدان‌ها رشد سلول‌های سرطانی را متوقف می‌کند.

در واقعیت اگرچه آنتی‌اکسیدان‌ها به فعل و انفعال با رادیکال‌های آزاد و خنثی کردن آنها می‌پردازند و مانع آسیب رسانیدن آنها می‌شوند، شواهد در دسترس اندکی در مورد پیشگیری از سرطان توسط آنتی‌اکسیدان‌ها وجود دارد.

به علاوه آزمون‌ها دریافته‌اند که افراد گیرندة مکمل‌های آنتی‌اکسیدان در طول درمان سرطان فرجام بدتری داشته‌اند، مخصوصاً اگر سیگاری بوده باشند.

پروفسور دیوید تیووسن / David Tuveson، مدیر تحقیقات بنیاد لوستگارتن – و همکارانش می‌نویسند که در صورت عدم افزایش هم‌ارز مقدار آنتی‌اکسیدان‌ها با اکسیدان‌ها، سلول‌های بدخیم بر اثر مقدار زیاد اکسیدان‌ها از بین خواهند رفت.

آیوک این کریستین چیو / Iok In Christine Chio، محقق دورة فوق دکتری در آزمایشگاه تیووسن و رهبر آزمایش‌ها می‌گوید: "البته این دقیقاً همان چیزی است که ما می‌خواهیم سلول‌های سرطانی انجام دهند – محو کردن خودشان."

او اضافه می‌کند: "اصول درمانی در آزمایشگاه ما این است که آیا با افزایش میزان اکسیدان‌ها در سلول‌های سرطانی، ما می‌توانیم سبب مرگ سلول‌های پیشابدخیمی و بدخیم شویم."

توصیه

رژيم غذايي نيز ممکن است در ايجاد سرطان لوزالمعده دخالت داشته باشد به طوري که اين سرطان در افرادي که کافئين مصرف مي‌کنند و همچنين افرادي که غذاهاي پرچرب به خصوص چربي‌هاي حيواني مصرف مي‌کنند، بيشتر مشاهده مي‌شود. براي جلوگيري از ابتلا به سرطان پانكراس توصيه مي‌شود که رژيم‌هاي غذايي متنوع، کم ‌چرب و با فيبرهاي غذايي فراوان مصرف كرده و از استعمال دخانيات نيز پرهيز نماييد.

انتهای پیام/حسینی مفرد

زمان انتشار: دوشنبه ۲۶ فروردین ۱۳۹۸ - ۰۶:۳۵:۰۰

شناسه خبر: 77112

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب