الزام ورود مدارس به عرصه هوشمندسازی؛

سیستم آموزشی سنتی، مانعی جدی برای خلاقیت دانش‌آموزان ایرانی

هوشمندسازی مدارس موضوعی مهم و فراگیر در کشورهای مختلف است که ایجاد و گسترش آن، خلاقیت و ابتکار را در دانش‌آموزان برمی‌انگیزد و در نتیجه توسعه و رشد علمی و فناوری را حاصل می‌شود.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری؛ محیط‌های آموزشی بطور کلی و مدارس بطور جزئی یکی از مهم‌ترین عوامل اجتماعی شدن نوجوانان و جوانان و انتقال فرهنگ و آداب و رسوم به نسل‌های آینده است. در این مراکز که عهده‌دار آموزش و پرورش افراد در کنار خانواده و گروه دوستان می‌باشد، افراد با گذشته فرهنگی خود و هنجارها و ارزش‌های موجود در جامعه آشنا می‌شوند و از این طریق سازگاری با محیط اجتماعی و هماهنگی ارزشی و فرهنگی با دیگر افراد جامعه را حاصل می‌شود. به همین دلیل توجه به محیط‌های آموزشی و بخصوص مدارس از مهم‌ترین موضوعاتی است که غفلت در این زمینه می‌تواند ناسازگاری اجتماعی و دیگر عواملی که مانع توسعه و پیشرفت علمی و اجتماعی جامعه را حاصل می‌شود، در پی داشته باشد.

بطور کلی محیط‌های آموزشی به مکان‌هایی راجع است که امر ساخت، انتقال و پذیرش معارف توسط افراد را بر عهده دارد. همچنین آنتونی گیدنز جامعه‌شناس سرشناس بریتانیایی معتقد است در کنار برنامه آموزش رسمی چیزی که برنامه آموزشی پنهان نامیده می‌شود، وجود دارد که یادگیری کودکان را مشروط می‌کند. تعامل کودک، معلم، محیط و هنجارهای مدرسه بر مهارت‌های مدنی و سطح آگاهی عملی فرد و انتظارات و تصویر وی از خودش تاثیر می‌گذارد.

با توجه به این موضوعات می‌توان گفت از ضروریات هرجامعه، توجه به ابعاد مختلف آموزش و هماهنگ‌سازی آن با جهت حرکت تکنولوژی و صنعت در جوامع مختلف است؛ زیرا غفلت از آن می‌تواند روند توسعه و پیشرفت یک کشور را کند و افراد را از جدیدترین دستاوردها و صنایع و تولیدات جهانی دور کند. این موضوع امروزه باعث شکل‌گیری محیط‌های آموزشی جدید و مدارس به صورت هوشمند شده است. موضوعی که یافته پژوهش‌های مختلفی مثل پژوهش مجتبی رضایی راد و سیده لیلا ساداتی مطلق در رابطه با  انگيزه پيشرفت، اعتمادبه نفس، احساس تعلق به مدرسه و عملکرد تحصيلي دانش‌آموزان مدارس دولتي، نمونه دولتي، هوشمند و تيزهوشان و پژوهش اسماعیل زارعی زوارکی در رابطه با مقایسه یادگیری در مدارس هوشمند و عادی، گواه رشد یادگیری و افزایش بهره‌وری از دانش‌آموزان در این مدارس است.

سرآغاز پیدایش مدارس هوشمند

تاریخچه پیدایش مدارس در کشورهای مختلف متفاوت است. در ایران باستان آموزش وجود داشته است. همچنین در زمان هخامنشیان آموزش در خانواده، آتشکده‌ها و دربار صورت می‌گرفته است. در زمان ساسانیان آموزش درباریان وجود داشته و دانشگاه جندی شاپور در زمان اردشیر بابکان تاسیس شده است، اما تاسیس مدارس به سبک جدید از حدود 160 سال پیش در زمان قاجاریه مورد توجه بوده است. تاسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ شمسی و توسعه مدارس ایران در برخی از شهرستان‌های بزرگ را می‌توان سرآغاز معرفی نظام جدید مدارس و از اقدامات مهم فرهنگی دانست.

ایده ایجاد و گسترش مدارس هوشمند یا  Smart School اولین بار در کشور مالزی به اجرا درآمد و قرار است تا سال ۲۰۲۰ تمامی مدارس این کشور به صورت هوشمند اداره شوند. البته اولین مدارس هوشمند در سال ۱۹۹۶ در انگلستان تاسیس شده و سپس مالزی در برنامه توسعه خود، مدارس هوشمند را با ساختار تمام الکترونیک و فناوری اطلاعات و به منظور پیگیری توسعه فناوری اطلاعات و فناوری‌های نوین در حوزه آموزشی مدارسی کشور افتتاح کرد. همچنین قابل ذکر است مدارس هوشمند طرحی است که اولین بار در سال ۱۹۸۴ توسط دیوید پرکینز و همکارانش در دانشگاه هاروارد ارایه شد.

بطور کلی زمانی که مدیریت یک مدرسه توسط تکنولوژی انجام شود و سیسم ارزیابی آن هوشمند و متناسب با ابزار و وسایل بروز باشد، می‌توان اصطلاح هوشمند را برای چنین مدارسی بکار برد. طبق تعریف دیوید پرکینز در مدارس هوشمند، معلمان می‌توانند با استفاده از بانک‌های اطلاعاتی و برنامه‌های نرم‌افزاری دروس جدیدی را با توجه به نیازها و علائق دانش‌آموزان طراحی و اصلاح کنند، ساعات یادگیری دانش‌آموزان محدود به ساعات مدرسه نیست، ‌نقش معلمان تا حدود زیادی به پیگیری آموزش شخصی دانش‌آموزان تغییر می‌یابد، دانش‌آموزان با کامپیوترهای کیفی(Lab Tap) در سر کلاس درس حاضر می‌شوند، ارزشیابی از دانش‌آموزان هر روز و به شکل آنلاین خواهد بود، ،دانش‌آموزان هنگام ورود و خروج از مدرسه، با کارت دیجیتالی که در اختیار دارند، والدین خود را از ساعت آمد و رفت خود مطلع می‌سازند، والدین دانش‌آموزان نیز می‌توانند با یک آموزش از وضعیت و روند پیشرفت تحصیلی فرزند خود آگاهی یابند،، دانش‌آموزان نقش یاددهنده و یادگیرنده را برعهده دارند، سیستم بر روی کامپیوتر مرکزی مدرسه نصب می‌شود و با اتصال به تعداد زیادی از خطوط تلفن در طول شبانه‌روز آماده ارائه خدمات است، دانش‌آموزان با داشتن یک رایانه در منزل همیشه با سیستم مدرسه خود در ارتباطند.

مدارس هوشمند در ایران و موانع گسترش آن

استفاده از فناوری اطلاعات و جدیدترین دستاوردهای تکنولوژیکی و فناورانه، تمام زمینه‌های مختلف زندگی ازجمله آموزش را دربرمی‌گیرد که يكي از مقدمات لازم براي ورود به اين عرصه، شيوه جديدي از آموزش است كه به‌هيچ‌ وجه تشابهي با شيوه‌هاي سنتي مرسوم ندارد. از اين‌رو مدتي است در بسياري از كشورها از جمله كشور ما راه‌اندازي مدارس هوشمند مورد توجه مسئولان نظام آموزشي قرار گرفته است. حال باتوجه به اینکه آموزش نوین شامل خواندن و نوشتن صرف نمی‌شود، می‌توان گفت کشور ما در راستای تحقق‌بخشی شیوه نوین آموزش و پرورش گام‌های بلندی را برداشته است.

طرح مدارس هوشمند، برای اولین بار در کشور از سوی پیشتازان کامپیوتر ایران و با حمایت‌های معنوی وزارت آموزش و پرورش از سال ۱۳۸۶ شکل گرفت. با اجرای این طرح که با راه‌اندازی اولین مدرسه هوشمند در مقطع ابتدایی در تهران شکل گرفت، تعدادی از مدارس آن هم در مقطع دبیرستان در تهران طرح کلاس هوشمند را به صورت پایلوت اجرا کردند و حتی آموزش و پرورش و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات طی تفاهم‌نامه‌ای طرح اتصال ۵۰ هزار مدرسه به شبکه رشد را در قالب طرح مدارس هوشمند کلید زدند. با این وجود، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در تمامی سطوح مدارس ابتدایی برای اولین بار در کشور از سوی پیشتازان کامپیوتر ایران  آموزش و پرورش صورت گرفت.

در این میان لازم به ذکر است در کشور ما موانع بسیار بزرگی سر راه شکل‌گیری صحیح مدارس هوشمند وجود دارد که از جمله می‌توان به ارتباط کم دانش‌آموزان با تکنولوژی روز دنیا و استفاده‌های بی‌مورد از آن مثل بازی با کامپیوتر، عدم آشنایی فراگیر فرزندان ایران با زبان انگلیسی، تکیه سیستم آموزشی بر نقش معلم، سنتی بودن ساختار فیزیکی مدارس، عدم آشنایی بسیاری از معلمان و مسئولان از منابع و شیوه‌های جدید آموزشی، عدم وجود زیرساخت‌های قوی و بنیادی در بسیاری از شهرها و مناطق در جهت ایجاد مدارس هوشمند اشاره کرد.

بهرنگ بینش، کارشناس فناوری که سابقه فعالیت اجرایی در مدارس را نیز داشته، با تاکید بر اینکه در این حوزه از همین امروز هم اگر برنامه‌ها اجرا شود، باز نسبت به سیستم مدارس جهان نزدیک به دو دهه بازمانده است، معتقد است تعداد مدارس هوشمند در کشور بسیار کم است و موارد معدود موجود در حال حاضر نیز برای اقشار خاص قابل استفاده است و حالت عمومی ندارد. همچنین برخی از مدارس هوشمند کنونی حتی اپلیکیشن مخصوص خود را دارند که در نوع خود پیشرفت بسیار خوبی است ولی این مسائل عمومیت ندارد.

وی در رابطه با معلم محوری در سیستم آموزش و پرورش ایران و بروز نبودن معلمان با تکنولوژی مدرن عنوان می‌کند: اگر محتواي آموزشی درستی به وسیله فناوری ساخته شود و به دانش‌آموزان داده شود، قطعا با پیشرفت تحصیلی، تسهیل آموزش به کودکان و نوجوانان و کاهش برخی هزینه‌های تعلیم مواجه خواهیم بود. اما مشکل اینجاست که معلمان قدیم در برابر سیستم آموزشی این چنین مقاومت می‌کنند و این معلمان به تازگی از پس تغییرات بسیار زیاد سیستم آموزشی کشور در روال درسی برآمده‌اند و آمادگی برخورد با تغییرات گسترده دیگری را به این زودی ندارند. این موضوع در پژوهش «می و کین» که در رابطه با پذیرش تکنولوژی در مدارس از سوی معلمین انجام گرفت، نشان داده شد. نتایج این پژوهش حاکی از آماده نبودن معلمین برای تدریس در مدارس هوشمند به دلیل نگرانی آنان از افزایش میزان کارشان در این مدارس بوده است.

در پژوهش بی‌بی عشرت زمانی و بیتا قصاب‌پور که در رابطه با مقایسه مدارس هوشمند ایران و مالزی انجام شد، مشخص شد کشور ما در بعد ساختاری و محتوایی، مدیریت، و اجرایی در زمینه بکارگیری فاوا در جریان این مدارس دچار مشکل است.

اگر می‌خواهیم آموزش معنا پیدا کند، خلّاقیت‌ها بارور گردد، بهره‌وری نیروی انسانی بالا رود و اهداف و معیارهای بالایی از عملکرد بدست آید، باید تحوّلی فکری و تعهدی اخلّاقی در قبال مأموریت جدید آموزش و پرورش در جهان متحوّل امروزی و قرن نامطمئن آینده در تک‌تک آحاد و مسئولان و مجریان آموزش و پرورش کشور بوجود آید. کاربرد فنّاوری‌های نوین در سیستم آموزش و پرورش ما امید کارآیی کلاس‌ها را افزایش می‌دهد و ایجاد شیوه یادگیری مداوم در دانش‌آموزان و یادگیری‌های رسمی و غیررسمی خارج از کلاس‌های درس را ممکن می‌سازد. بنابراین لازم است با فراهم آوردن هماهنگی‌های لازم و تمهیدات کافی در این رابطه، زمینه بهره‌مندی نظام آموزشی کشورمان را از منافع اینگونه فناوری‌های نوین، ایجاد نماییم. از این‌رو به منظور رفع موانع ذکر شده اقداماتی لازم است که طبق پژوهش مهدی حسین زاده، مسلم ملکی حسنوند، سعید شیخی، حشم تاله نظری که در رابطه با رتبه‌بندی موانع هوشمندسازی مدارس انجام گرفته است، مهم‌ترین آن‌ها فرهنگ‌سازی، ایجاد زیرساخت‌ها، آموزش کارکنان و معلمان، ا ستفاده از مدیران کاربلد و آشنا با سیستم‌های نوین مدیریتی، ایجاد پل‌های ارتباطی بین مدارس به منظور به اشتراک گذاشتن دانش، ایجاد محیط یاددهی یادگیری مناسب و... می‌باشد.

زمان انتشار: چهارشنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۸ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 77179

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب