شکوفایی فعالیت‌های علمی در چنگ اعتبارات پژوهش

سکوی اول اثرگذاری علمی خاورمیانه زیر پای ایران

کسب مقام نخست ایران در رتبه‌بندی کشورهای خاورمیانه در رابطه با اثرگذاری علمی، فراهم‌سازی و بهبود وضعیت اعتبارات علمی و پژوهشی را بیش از پیش پررنگ‌تر می‌کند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری؛ اعتبارات پژوهشی نقش مهمی در فعالیت تحقیقاتی دانشمندان بازی می‌کنند. بدون اعتبارات پژوهشی، پژوهش دشوار و گاهی حتی غیرممکن است. به ویژه در مراحل نخستین زندگی حرفه‌ای دانشمندان، کمک‌های مالی و اعتبارات پژوهشی درکمک به توسعه و پیاده‌سازی ایده‌های پژوهشی آنان ضروری است. در این معنا، کمک‌های مالی و اعتبارات پژوهشی آغازین، در مسیر حرفه‌ای محققان نقشی سرنوشت‌ساز ایفا می‌کنند. مقایسه هزینه سرانه تحقیقاتی کشورهای مختلف جهان خود مؤید ارتباط تنگاتنگ بین رشد و شکوفایی پژوهش و سرمایه‌گذاری در امور پژوهشی است.

اعتبارات پژوهشی می‌تواند راهی مؤثر برای ترویج فعالیت‌های علمی باشد و به عنوان انگیزه‌ای مهم برای انجام پژوهش‌های با کیفیت محسوب گردد. رحمان پاریاد، احمدرضا نصر و محمدجواد لیاقتدار در پژوهشی با موضوع بررسی موانع ساختاری پژوهش در بین اعضای هیئت علمی گروه‌های آموزشی علوم انسانی دانشگاه‌های اصفهان و منطقه غرب کشور  و سعید فعلی، غلامرضا پزشکی راد، و محمد چیذری در پژوهش‌شان نشان دادند که دسترسی به تسهیلات پژوهشی، یکی از عواملی است که بر فعالیت‌های پژوهشی دانشجویان تأثیرگذار می‌باشد. حسن احمدی در پژوهش خود در سال ۱۳۹۰ نشان داد که از بین موانع و تنگناهای انجام فعالیت پژوهشی کمبود بودجه و اعتبارات پژوهشی از مهم‌ترین موانع انجام فعالیت‌های پژوهشی می‌باشد.

یکی از راه‌های ارزیابی تولیدات علمی، سنجش اثرگذاری آن‌ها در پیشبرد دانش بشری از طریق بررسی عملکرد استنادی مقالات است. عوامل بسیاری می‌توانند بر عملکرد استنادی پژوهش‌ها موثر باشند. در این میان برخورداری از اعتبارات پژوهشی یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل است. شواهد نشان می‌دهد که برخورداری از اعتبارات پژوهشی و کمک‌های مالی می‌تواند نه تنها به افزایش بهره‌وری علمی و گسترش همکاری‌ها منجر شود، بلکه استناد و اثرگذاری پژوهش را نیز به نحو چشم‌گیری بهبود می‌بخشد.

بطور کلی در دنیای امروز سرمایه‌گذاری کشورها در امر تحقیقات علمی و توانایی آن‌ها در تولید علم به عنوان شاخصه بارز توسعه‌یافتگی هر کشور محسوب شده و بخش قابل توجهی از امکانات کشورهای جهان صرف امور تحقیقاتی و پژوهشی می‌شود.

اثرگذاری علمی ایران در صدر خاورمیانه

مطالعات علم‌سنجی که به بررسی تولیدات علمی و میزان اثرگذاری حیطه‌های موضوعی، پژوهشگران، دانشگاه‌ها و کشورهای گوناگون می‌پردازند، ضمن اینكه شناخت درستی از وضعیت تولید علم در یک کشور و جایگاه آن در دنیا فراهم می‌آورند، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های علمی را نیز جهت‌دار كرده و سهولت می‌بخشند. سنجش میزان انتشارات و اثربخشی تولیدات علمی معمولا بر اساس مدارک نمایه شده در پایگاه‌های استنادی و خصوصا پایگاه‌های مهمی مانند آی. اس. آی(ISI) و اسکوپوس(Scopus) که بزرگ‌ترین و مهم‌ترین پایگاه‌های استنادی جهان محسوب می‌شوند، انجام می‌شود.

در رابطه با این موضوع و در جدیدترین آماری که منتشر شده است، پایگاه اینترنتی SJR با انتشار تازه‌ترین رتبه‌بندی کشورهای خاورمیانه در سال ۲۰۱۷، اعلام کرده است که کشور ایران با ارائه ۵۴ هزار و ۳۸۸ مدرک علمی در صدر کشورهای خاورمیانه در زمینه اثرگذاری علمی قرار گرفته است.

این پایگاه مدارک علمی قابل قبول کشور ایران را ۵۱ هزار و ۶۱۴ مدرک و تعداد استنادها به ایران را ۲۸ هزار و ۸۱۳ استناد اعلام کرده است.

بر اساس گزارش این پایگاه، کشورهای ترکیه، عربستان سعودی، رژیم صهیونیستی، مصر و امارات متحده عربی به ترتیب با ارائه ۴۲ هزار و ۴۰۵، ۲۰ هزار و ۶۴۴، ۲۰ هزار و ۳۹۱، ۱۸ هزار و ۳۰ و پنج هزار و ۹۱۴ مدرک علمی رتبه‌های دوم تا ششم را بعد از ایران به خود اختصاص دادند.

همچنین کشورهای عراق، قطر، اردن، لبنان و عمان به ترتیب با ارائه سه هزار و ۹۰۲، سه هزار و ۵۶۴، سه هزار و ۲۲۸، دو هزار و ۹۱۲ و یک هزار و ۶۶۷مدرک علمی در رتبه‌‌های هفتم تا یازدهم قرار دارند.

بر اساس این گزارش رتبه‌های 12 تا 16 این رتبه‌بندی نیز متعلق به کشورهای کویت، فلسطین، بحرین، یمن و سوریه به ترتیب با ارائه یک هزار و 580 ، 740، 503، 451 و 423 مدرک علمی است.

SJR یک پورتال عمومی شامل مجلات و شاخص‌های علمی کشور است که از اطلاعات موجود در پایگاه داده اسکوپوس گرفته شده است، از این شاخص‌ها می‌توان برای ارزیابی و آنالیز دامنه‌های علمی استفاده کرد.

زمان انتشار: دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰۷:۰۵:۰۰

شناسه خبر: 77720

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب