توسعه پرورش درخت توت، اساس بقای نوغانداری در کشور است

لزوم نوسازی توتستانهای کشور/ تا وضعیت مطلوب فاصله زیادی داریم

درخت توت تنها منبع تغذیه کرم ابریشم به شمار می رود به طوری که بدون آن بقای نوغانداری و صنعت ابریشم در کشور غیرممکن خواهد بود.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از گیلان؛ استان گیلان قطب تولید پیله تر ابریشم در کشور به شمار رفته و  همه ساله در فصل بهار، پرورش کرم ابریشم یکی از مهمترین فعالیت های کشاورزان این استان را به خود اختصاص می دهد.

کاربرد ابریشم قدمتی ۴ هزارو ششصد ساله در جهان داشته و کرم ابریشم نخستین بار در کشور چین اهلی شده است. پارچه های نازک و لطيف ابریشمی به مدت ٣ هزار سال در انحصار دربار چين قرار داشت و این موضوع افتخاری برای آنان محسوب می شد.

روش پرورش کرم ابریشم که در کشورمان به نوغانداری معروف است، برای اولین بار در قرن ششم ميلادی به ایران راه یافت و هم زمان با چين در کشورمان نيز این کرم پرورش داده می شد. به طوری که ایران يکی از توليد کنندگان نوغان و سومين کشور ابريشم خيز آن زمان محسوب می شده است.

کرم های ابریشم اهلی که برای نوغانداری مورد استفاده قرار می گیرند همگی از گونه Bombix mori بوده و با اصلاحات ژنتیکی که بر روی آنها صورت می گیرد به انواع نژادها تقسیم می شوند. به طوری که در تازه ترین دستاوردهای مرکز تحقیقات ابریشم کشور دستیابی به ۱۲ واریته جدید تخم نوغان با کیفیت و راندمان بالا گزارش شده است.

تاریخ نوغانداري در ايران از فراز و نشیب های بسیاری برخوردار بوده است به گونه ای که دوره شکوه آن را عهد صفويه و دوره نزول را عهد قاجاريه ذکر می کنند. توليد ابريشم خام کشور در عهد صفويه به سه هزار تن در سال مي رسيد. هم اکنون میزان تولید پیله کشور حدود ۹۷۹ تن در سال بوده که گیلان با ۴۰۵ تن، در رتبه نخست قرار دارد.

بر اساس گزارشات شركت سهامي ابريشم ايران، از سال ۱۳۸۰، تعداد خانوارهاي نوغاندار كشور از حدود ۶۶ هزار به ۱۷ هزار در سال ۱۳۹۷ كاهش يافته است، همچنين طي همين سال ها تعداد خانوارهاي نوغاندار در گيلان از حدود ۴۷ هزار به ۷ هزار رسیده است. به عبارتي در سال ۱۳۸۰ حدود ۷۰ درصد خانوارهاي نوغاندار كشور متعلق به گيلان بوده و اين سهم در سال ۱۳۹۷ دچار کاهشی ۴۲ درصدی شده و سهم توليد پيله گيلان از كشور از حدود ۶۸ درصد در سال ۱۳۸۰ به حدود ۴۱ درصد در سال ۱۳۹۷ رسیده است.

در حال حاضر، به ‌غیر از استان سیستان و بلوچستان تمامی استان‌ های کشور در حوزه نوغانداری فعالیت دارند. گیلان با ۳۴ درصد تولید، خراسان رضوی با ۲۵ درصد و پس از آن گلستان، خراسان شمالی، مازندران، آذربایجان شرقی و اصفهان به ترتیب 7 استان عمده به لحاظ میزان تولید پیله کرم ابریشم هستند.

کاهش سطح زیر کشت درختان توت به علت تخریب و تغییر کاربری باغات؛ بومی بودن اکثر درختان؛ سن بالای باغات؛ حساسیت توتستان ها در برابر امراض و آفات گیاهی، و نیز عملکرد پایین آنها از جمله مهمترین چالش های پیش روی صنعت نوغانداری در کشورمان است.

درخت توت متعلق به خانواده Moraceae و جنس Morus بوده و دارای گونه های متنوع در سراسر جهان است. Morus nigra و Morus alba از گونه های رایج و بومی توت در کشورمان هستند. این درخت محصول تجاري بسیار پر اهمیتی بوده كه به شکلی گسترده به عنوان منبع اصلی تغذيه كرم ابريشم در سطح دنیا كشت می شود. به طور کلی می توان گفت که حیات صنعت ابریشم رابطه مستقیمی با دسترسی به درخت توت داشته و بدون آن امکانپذیر نخواهد بود.

طی سال های گذشته برخی ارقام اصلاح شده توت که اغلب آنها متعلق به کشور ژاپن بوده و در پرورش كرم ابريشم مورد استفاده قرار می گرفتند از قبیل ايچي نويسه، شين ايچي نويسه، كائي ريوايچي نويسه، چكمااوها، كائی ريونزومي گائيشي، كن موچي، تاچي بانا، شين سو شماره ۲، يوكي شي نوگي، كاماساري، روسو، اتسوباميدوري و واسه ميدوري وارد ایران شدند.

كيفيت تغذيه اي برگ توت که بر اساس خصوصيات فيزيكي و شيميايي آن تعیین می شود، تأثير مستقيمی بر روي رشد لاروهاي کرم ابريشم داشته و لذا همبستگي بسيار بالایی با توليد اين محصول ارزشمند دارد. ویژگی های ژنتيكي، شرايط اكولوژيكي محل کاشت، كود دهي مناسب، مبارزه با آفات و امراض، روش كاشت، آبیاری و ...، از جمله مهمترین عوامل موثر بر عملکرد کمی و کیفی درختان توت است.

هم اکنون وسعت باغات توت کشور حدود ۱۴ هزار و ۶۰۰ هکتار بوده که برخی از آنها برای تامین توت خوراکی مورد بهره برداری قرار گرفته و عمر مفید آنها بیش از ۳۵ سال است که نیاز مبرمی به نوسازی و جایگزینی با نهال های ارقام پرمحصول اصلاحی دارد.

تامین و توزیع نهال توت رایگان به میزان ۱۶۵ هزار اصله در سطح کشور طی سال جاری و نیز برنامه ریزی برای تولید یک میلیون اصله نهال در سال آینده، از جمله اقدامات دولت برای بهبود وضعیت صنعت پرورش کرم ابریشم در کشور طی سال های اخیر بوده است. اما از آنجا که به گفته رئیس مرکز تحقیقات ابریشم کشور، «در شرایط مطلوب به بیش از ۲ میلیون اصله نهال اصلاح شده توت نیاز داریم»، هنوز از وضعیت مطلوب فاصله بسیاری داشته و این خود مستلزم شتاب بیشتر مسئولین در جهت جلوگیری از نابودی صنعت کهن ابریشم در کشورمان دارد.

دکتر ابراهیم آذرپور در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری در گیلان با اشاره به وابستگی بالای توسعه و شکوفایی صنعت نوغان با گسترش باغات توت، تصریح کرد: اصلاح و نوسازی توتستان ها تحولات زیرساختی قابل ملاحظه ای را در صنعت نوغانداری کشور ایجاد خواهد کرد.

عضو انجمن علمی ترویج و آموزش کشاورزی ایران با بیان لزوم دستیابی کشور به استقلال و خودکفایی در صنعت ابریشم، خاطرنشان کرد: حمایت های دولتی به ویژه در زمینه گسترش باغات توت و ارائه تسهیلات به نوغانداران قادر به احیای صنعت ابریشم بوده و باید افزایش یابد.

وی با اشاره به لزوم رونق تولید ملی در حوزه صنعت ابریشم گفت: اشتغال زایی با ایجاد و توسعه کسب و کارهای خرد خانگی و جذب نسل جوان از مهمترین راهکارها در این زمینه خواهد بود.

آذرپور با تاکید بر ضرورت افزایش پژوهش های دانش بنیان کاربردی در حوزه ابریشم خاطرنشان کرد: لازم است دانشگاه ها در ارتباطی سازنده با مرکز توسعه نوغانداری و مرکز تحقیقات ابریشم بر روی اولویت های صنعت ابریشم کشور متمرکز شوند.

با توجه به مطالب مطرح شده، از بین رفتن توتستان ها، تولید پیله کرم ابریشم را با کاهشی جدی روبرو ساخته و کاهش تامین مواد اولیه تولید نخ ابریشم باعث خسارات شدید به این صنعت شده است. توسعه و پیشرفت صنعت ابریشم در کشور نیازمند شتاب بیشتری بوده که بخش بزرگی از این امر در گرو بهبود وضعیت و گسترش سطح زیر کشت درختان توت است.

انتهای پیام/

 

زمان انتشار: شنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۸ - ۱۰:۳۰:۰۰

شناسه خبر: 79914

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب