دستاورد جدید محققان ایرانی:

پوشش‌های خوراکی نانوامولسیونی، ایمنی محصولات غذایی را افزایش می‌دهد

باتوجه به افت کیفیت و فساد میوه‌ها به دلیل زنجیره طولانی برداشت میوه تا رسیدن آن به مصرف کننده و انتقال ۵۰ هزار تن ضایعات میوه و تره‌بار به مراکز دفن زباله، محققان ایرانی به دانش فنی تولید پوشش‌های خوراکی نانوامولسیونی در جهت حفظ کیفیت میوه‌ها دست یافتند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری؛ در سال‌های اخير تحقيقات متعددی در زمينه استفاده از پوشش‌های خوراکی و يا زيست‌تخريب‌پذير برای افزايش ماندگاری محصولات باغی حساس با عمر انباری کوتاه شده است. پوشش‌های خوراکی به‌صورت لایه محافظی بر سطح ميوه‌ها و سبزی‌ها قرار می‌گيرند و همانند بسته‌بندی‌های با اتمسفر اصلاح‌شده عمل می‌کنند.

سمپاشی میوه‌ها پیش از برداشت رایج‌ترین روش کنترل بیماری‌های پس از برداشت هستند. کاربرد این سموم شیمیایی، زیان‌هایی چون مسمومیت حاد یا مزمن برای موجودات غیرهدف ازجمله انسان درپی دارد که با خاصیت تجمعی در بدن موجودات زنده یا خاصیت سرطان‌زایی همراه است. از طرف دیگر افزایش مقاومت به قارچ‌کش مورد استفاده در جمعیت بیمارگرهای پس از برداشت نیز یک مشکل جدی است.

امروزه به دلیل توجه ویژه به سلامتی انسان و محیط زیست، انگیزه‌ها برای یافتن روش‌های جایگزین سموم بسیار بیشتر شده است. بنابراین، تقویت هرچه بیشتر روش‌های طبیعی و استفاده از فرآورده‌های گیاهی که خاصیت ضدقارچی دارند نیز بسیار مورد توجه است. از این رو، پوشش‌دهی میوه‌ها با ترکیبات ضدمیکروبی و در عین حال خوراکی و ایمن برای مصرف‌کنندگان راهکار موثری برای جلوگیری از فساد میوه‌ها و افزایش ماندگاری آن است.

مواد خوراکی تازه زیر پوشش نانوامولسیون

با توجه به خواص منحصر به ‌فرد نانوامولسیون‌ها، ساختار نانوامولسیونی یکی از امیدبخش‌ترین ساختارها برای بهبود حلالیت و افزایش ارزش زیستی و عملکردی ترکیبات آب‌گریز(هیدروفوب) است. به همین دلیل، متخصصان صنایع غذایی در سال‌های اخیر در پی استفاده از این ساختارها برای یکپارچه کردن ترکیبات فراسودمند آب‌گریز(چربی‌دوست) در شبکه‌های غذایی بوده‌اند.

البته لازم به یادآوری است که به‌رغم مزایا و خواص منحصربه‌فرد نانوامولسیون‌ها، کاربرد آن‌ها در سامانه‌های غذایی هنوز با چالش‌هایی از جمله فرایند تولید، به‌ویژه هزینه، توصیف نانوامولسیون‌های حاصل و نیز پذیرش و سلامت سامانه‌های غذایی‌ که نانوامولسیون‌ها در آن‌ها به‌کار می‌روند، روبه‌رو است. از این‌رو، انجام تحقیقات در زمینه بهینه‌سازی روش‌های تولید، ویژگی، پایدارسازی و امکان کاربرد سامانه‌های نانوامولسیونی در صنایع غذایی یک نیاز ضروری تلقی می‌شود.

تولید این قبیل پوشش‌های خوراکی با بهره‌گیری از فناوری‌های روز از زمینه‌های تحقیقاتی مورد توجه در پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی است. در این راستا دانش فنی تولید پوشش‌های نانوامولسیونی برپایه کیتوزان که با تلاش محققان پژوهشگاه ارائه شده، آماده واگذاری به بخش خصوصی است.

دکتر مریم هاشمی، رییس بخش تحقیقات بیوتکنولوژی میکروبی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و مجری طرح گفت: کاربرد موفقیت آمیز کیتوزان در فرمولاسیون پوشش‌های خوراکی از یک سو و اثبات افزایش خاصیت ضد قارچی در اثر کاهش اندازه ذرات کیتوزان از سوی دیگر، سبب شد که در تحقیقات خود ساخت پوشش خوراکی نانوامولسیونی حاوی کیتوزان را با هدف تأخیر در فساد میوه‌ها، حفظ کیفیت و افزایش زمان نگهداری آن‌ها را در دستور کار قرار دهیم.

وی خاطرنشان کرد: کاربرد پوشش‌های تهیه شده بر پایه پلیمرهای طبیعی از روش‌های مناسب و عملیاتی برای افزایش ماندگاری میوه‌ها و جلوگیری از گسترش آسیب بافت آن است. امروزه، در بسته‌بندی برخی مواد غذایی، پوشش‌هایی خوراکی جایگزین پوشش‌های سنتزی شده‌اند که انواع مختلفی از پلی ساکاریدها مانند سلولز و مشتقات آن، نشاسته و کیتوزان در ترکیب آن‌ها به کار رفته‌اند.

هاشمی تصریح کرد: کیتوزان، کوپلیمری از گلوکز آمین و N-استیل-D-گلوکز آمین است که به وسیله N– دی استیلاسیون کیتین استخراج شده از سخت‌پوستان، حشرات و قارچ‌ها تولید می‌شود و دارای خواص ضدمیکروبی و سلامتی‌بخش از جمله کاهش کلسترول و چربی و خاصیت ضدسرطانی است.

وی خاطرنشان کرد: کیتوزان به دلیل دارا بودن خواص نیمه تراوایی در بسته‌بندی مواد غذایی که در آن‌ها به اصلاح اتمسفر درونی مورد نیاز است، به کار می‌رود. فیلم‌های کیتوزان، نفوذپذیری نسبی به بخار آب دارند و مانع خوبی برای گاز اکسیژن به شمار می‌آیند. کیتوزان در واقع نوعی ماده ضدمیکروبی طبیعی است که می‌تواند میزان مصرف نگهدارنده‌های سنتزی را کاهش دهد و به افزایش زمان انبارمانی و ایمنی محصولات غذایی منجر شود.

هاشمی در پاسخ به این سوال که استفاده از ذرات نانو چه تاثیری در پوشش‌دهی بهتر میوه دارد، گفت: کاهش اندازه ذرات سبب افزایش کارایی مواد تشکیل دهنده پوشش می‌شود. از سوی دیگر پوشش‌دهی میوه باعث کوچک‌تر شدن قطر منافذ تنفسی سطح میوه و کاهش نفوذپذیری آن نسبت به اکسیژن و آب می‌شود؛ در نتیجه، فعالیت آنزیمی میوه کمتر خواهد بود و فاسد شدن میوه به تعویق خواهد افتاد. مطالعات زیادی در زمینه پوشش‌های نانوامولسیونی انجام شده است که نشان می‌دهد کاهش اندازه ذرات و تهیه امولسیون می‌تواند سبب بهبود کیفیت پوشش در مقایسه با سایر روش‌ها شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: کارایی بالای پوشش‌های نانوامولسیونی ساخته شده در افزایش انبارمانی و کاهش ضایعات میوه‌ها و محصولات جالیزی از قبیل خیار با موفقیت آزمایش شده و دانش فنی آن آماده واگذاری است.

 

زمان انتشار: شنبه ۶ مهر ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۰:۳۰

شناسه خبر: 80743

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب