خواب زمستانی "آموزش و پرورش" ادامه دارد؟

کمبود ۲۸ هزار نیروی مشاور در مدارس/ زنگ خطر پرورش در مدارس گوش همه را کر کرده است

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش از کمبود نیروی مشاور در مدارس کشور خبر داد که این موضوع می‌تواند باعث بروز آسیب‌های جدی در شناخت مهارت‌های زندگی در میان دانش‌آموزان و درنتیجه بروز آسیب‌های اجتماعی و انحرافات رفتاری در میان آنان شود.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری؛ یکی از وظایف اصلی نظام تعلیم و تربیت در هر جامعه، فراهم کردن زمینه و فرصت‌هاي مناسب یادگیري به منظور رشد و شکوفایی استعدادهاي گوناگون و متنوع دانش‌آموزان است. علاوه بر نیازهاي متنوع دانش‌آموزان، نیازهاي برخاسته از شرایط خاص فرهنگی اجتماعی در  ابعاد ملی و محلی و همچنین اقتضائات بین‌المللی، نظام‌هاي آموزشی را با چالش جدي روبه‌رو نموده است. هرکشور بنا بر دیدگاه ها و رویکرد هاي حاکم بر نظام برنامه ریزي درسی و آموزشی با شیوه هاي متفاوت به دنبال تدابیر مناسب براي مواجه با چالش هاي فوق می باشد.

پیشگیری، نقطه کور نظام آموزشی برای حل آسیب‌های اجتماعی

در جرم شناسي پيشگيري، يكي از مهم‌ترين روش‌ها، پيشگيري زودرس يا پيش از موعد است كه به شناخت كودكان، نوجوانان و جوانان در معرض خطر و اقـدام مناسب براي دور كردن آنان از وضعيت خطرناك مربوط مي‌شود. با توجه به اهميت اين مقاطع سني از نظر جرم شناسي و آسيب شناسي اجتماعي، معمـولاً در سياست جنايي، كشورها برنامه‌هاي خاصي براي پرورش هرچه صحيح‌تر اين افراد، شكوفایي استعدادهاي آنان، جامعه پذير نمودن آنان، پركردن اوقات فراغت آنان، ايجاد فرصت هاي آموزشي و شغلي و حتي آموزش خانواده‌ها در مورد چگونگي ايجاد ارتباط با فرزندان، پيش بيني و اجرا مي‌شود.

حبیب‌الله مسعودی فرید معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی در برنامه پرسشگر با اشاره به این نکته که شروع 50 درصد اختلالات روانی از سنین زیر 14 سالگی آغاز می‌شوند، گفت: مطالعات شیوع شناسی ما برای سنین بالای 15 سال است؛ اگر طرح نماد فراگیر شود، می‌تواند کمک کند.

وی با تاکید بر نقش اقدامات پیشگیرانه در کاهش آسیب‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان، اظهار داشت: جای اقدامات پیشگیرانه برای کودکان و نوجوانان خالی است. فراگیری مهارت‌های اجتماعی و سبک زندگی ایرانی-اسلامی طوری که منجر به تغییر رفتار شود بسیار مهم است؛ رسانه‌ها نیز نقش مهمی در فرهنگ‌سازی دارند.

محمود نجفي و همکارانش در پژوهشی با هدف شناسایی مهم‌ترین مهارت‌های اثرگذار بر کاهش آسیب‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان به این نتیجه رسیدند آگاهي از مهارت‌هاي زندگي همچون مهارت كنترل هيجانات، مهارت خودآگاهي، تفكر خلاق و ارتباط بين فردي نقش مهمي در پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي دارد و مي‌توان با افزايش آگاهي دانش‌آموزان از اين مهارت‌ها نسبت به پيشگيري از آسيب‌ها اقدام كرد.

مسعودی فرید با بیان اینکه هشت درصد گزارشات اورژانس اجتماعی مربوط به کودک آزاری است، اضافه کرد: باید بیشترین نیرو و توان را در حوزه پیشگیری قرار دهیم؛ درباره آسیب‌ها هم باید همینطور فکر کنیم.

بنابر پژوهش خسرو رشید، نوجوانان ایرانی درگیر رفتارهای پرخطر زیادی هستند. آمار بالایِ تجربه سیگار و قلیان، انجام رفتارهای خشونت‌آمیز و کتک‌کاری برخی از این رفتارهای پرخطری هستند که نوجوانان دختر و پسر را تهدید می‌کند.

راهنمایی و مشاوره، امری ضروری در نظام آموزش و پرورش

راهنمایی کودکان ونوجوانان وبزرگسالان یک فراگرد بسیار مهم و استثنایی در حل مشکلات و معضلات این طبقات سنی می‌باشد. ضرورت مشاوره و راهنمایی قبل از هر چیز دیگر، در رابطه با حرفه و شغل و مخصوصاً در نظام جدید آموزش و پرورش مطرح می باشد.

راهنمایی و مشاوره برای اولین بار در کشور آمریکای شمالی توسط فرانک پاستور در سال ۱۹۰۸ به صورت عملی اجرا شد. در کشورما در سال ۱۳۳۲ به معنی امروزی شکل گرفت. بعد از افت و خیزهایی در سال های ۳۷ و ۳۸ به عنوان امری ضروری در سال ۴۷ اداره کل آموزش راهنمایی تحصیلی تأسیس شد در سال ۵۹ طی بخشنامه ای تعطیل و در سال ۶۷ با آگاهی به ضرورت آن در امر آموزش و پرورش مجدداً شروع به کار کرد.

نقش راهنمایی(مشاوره) در آموزش و پرورش مترادف با تعلیم و تربیت و آسان کننده جریان آن است. در واقع، امر هدایت راهنمایی تحصیلی می‌تواند در جهت شناخت دانش آموز و محیط و استفاده بهینه از توانمندی‌های هر یک، متمرکز باشد، لذا ضرورت راهنمایی به موقع و توأم آگاهی و بصیرت، بویژه در دنیای کنونی و بویژه در کشور ما، بیش از بیش حساس می‌شود و کمبود این نیرو در نظام اموزشی می‌تواند باعث بروز آسیب‌هایی همچون افت تحصیلی دانش‌آموزان، بروز انحرافات رفتاری در میان آن‌ها و عدم آشنایی دانش‌آموزان با مهارت‌های زندگی شود.

معاون اجتماعی سازمان بهزیستی با بیان اینکه درس سواد رسانه‌ای را در پایه دهم داریم، اما خوب است که چنین آموزش هایی از سنین پایین‌تر شروع شود، گفت: شمار مشاوران مدارس نیز باید افزایش یابد؛ تربیت افراد چندظرفیته و ایده مددکار مدرسه را مطرح کردیم.

وی به کمبود قابل توجه مشاور و مربی بهداشتی در مدارس نیز اشاره کرد و گفت: راهبردی‌ترین وزارتخانه، آموزش و پرورش است؛ باید مجوز نیروی مشاور برای آموزش و پرورش صادر شود؛ اکنون 358 مرکز اورژانس اجتماعی در تمام شهرهای بالای 50 هزار نفر داریم که همه آن‌ها روانشناس و مددکار دارند.

مسعوی فرید تصریح کرد: 4500 مددکار، روانشناس و مشاور حقوقی و بیش از 2000 هزار مرکز مشاوره داریم؛ خط 1480 خط مشاوره تلفنی و خط 123 هم برای اورژانس اجتماعی است. این مراکز طبق پروتکل نماد با آموزش و پرورش متصل اند و اگر دانش آموزی نیازمند مداخله باشد پیگیری‌ها انجام می‌شود.

علیرضا کاظمی معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش در برنامه پرسشگر به فقدان آموزش کافی در زمینه مهارت‌های زندگی در جمعیت دانش‌آموزی نیز اشاره کرد و گفت: حتما آموزش و پرورش نیازمند نیروی انسانی متخصص است و از بزرگ‌ترین مشکلات آموزش و پرورش همین کمبود نیروی متخصص در زمینه مشاوره است.

وی اضافه کرد: دستگاه‌هایی که فضای جذب نیرو را فراهم می‌کنند به ما کمک کنند؛ با 12 هزار نیروی مشاور تحصیلی و اجتماعی حدود 14 میلیون دانش آموز را پوشش می دهیم. در حالی که بر اساس استانداردها نیازمند 40 هزار مشاور هستیم و برای توانمندسازی و مشاوره حتما به این تعداد مشاور نیاز داریم.

ائتلاف نماد، برنامه‌ای برای کاهش آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان

معاون اجتماعی سازمان بهزیستی در برنامه پرسشگر با اشاره به لزوم تدوین برنامه جامع نظام آموزشی در جهت کاهش نرخ آسیب‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان، عنوان کرد: فردی که دست به خودکشی می‌زند از قبل علائمی چون افسردگی و اضطراب داشته و یا اعتیاد همینطور است؛ باید نشانگان آسیب‌ها را رصد کنیم. در ائتلاف نماد همه دستگاه‌های مربوط عضو هستند و می‌توان با نگاه ارتقایی قبل از بروز آسیب مداخلات لازم را داشته باشیم.

همچنین معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش آموزش و پرورش در رابطه با لزوم برنامه مدون برای شناخت مهارت‌های زندگی در میان دانش‌آموزان بیان کرد: در سال‌های اخیر اطلس آسیب‌های اجتماعی را از سطح استانی تا مدرسه‌ای تهیه کرده و تمام برنامه‌ها را مبتنی بر این اطلس طرح‌ریزی و در دست اجرا داریم که از مهم‌ترین برنامه‌های آموزش و پرورش ائتلاف نماد است.

کاظمی به برگزاری آزمون غربالگری سلامت روانی و اجتماعی دانش‌آموزان اشاره کرد و گفت: این آزمون برای ۳ میلیون دانش‌آموز متوسطه اول برگزار شده و دانش‌آموزان در چهار حیطه سنجیده شده‌اند که آسیب‌های روانشناختی، ابعاد مثبت روانشناختی، مسائل خانواده و مدرسه و کیفیت زندگی و حیطه حمایتی در عرصه اجتماعی از این جمله‌اند.

وی با بیان اینکه این آزمون در 24 شاخص و 5 محور انجام شده است، ادامه داد: بر اساس تحلیل‌های این آزمون، حدود یک درصد دانش آموزان نیاز به درمان دارند و در معرض شدید آسیب‌های روانی و اجتماعی قرار دارند و 30 درصد دانش‌آموزان به شدت نیاز به توانمندسازی دارند و در معرض آسیب‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه آمار سامانه غربالگری نماد هم همین نتایج را نشان می‌دهد که یک درصد دانش‌آموزان نیازمند خدمات اورژانسی از سوی دستگاه‌های ائتلاف نماد هستند، گفت: به عنوان مثال آن‌ها که در معرض خودکشی یا مصرف مواد قرار گرفته‌اند باید مداخلات را سریعاً دریافت کنند.

کاظمی با اشاره به کمبود منابع مالی و نیروی انسانی ماهر در این راستا، اظهار داشت: برای انجام آزمون سلامت روان برای تمام مدارس و دانش آموزان و در یک مرحله 20 میلیارد تومان نیاز است و اگر بخواهیم دومرتبه برای سنجش اثربخشی برنامه ها غربالگری را اجراکنیم 40 میلیارد تومان می شود. همچنین بودجه نماد 140 میلیارد تومان است که شاید کمتر از 30 میلیارد محقق شده است.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه سال آینده توسعه خدمات نماد را مدنظر داریم، گفت: در فاز سوم طرح نماد، یک میلیون دانش آموز را در 6500 مدرسه تحت پوشش قرار دادیم؛ قصد داریم سال تحصیلی جدید 14 میلیون دانش آموز را با استفاده از ظرفیت هسته‌های مشاوره تحت پوشش ببریم؛ همه هسته‌ها را به سامانه نماد متصل خواهیم کرد و آن دانش‌آموزان که در معرض آسیب هستند به هسته‌ها ارجاع داده و در این مسیر از ظرفیت دستگاه‌های دیگر عضو نماد نیز استفاده خواهیم کرد.

وی با اشاره به اینکه با ناجا در حوزه کاهش آسیب‌ها تفاهم‌نامه‌ای داریم، گفت: طرح جدیدی هم با ستاد مبارزه با مواد مخدر داریم که با ایده سردار مومنی شکل گرفته و تشکیل کانون یاریگران زندگی به همت تشکل‌های دانش‌آموزی است و سال آینده را با 20 برنامه جدید آغاز می‌کنیم.

بیشتر بخوانید:

- ضرورت رفع مشکلات دانش آموزان قبل از شروع مهر

- رفتار ضداجتماعی، نتیجه اعمال خشونت در مدارس/ سلامت آموزش و پرورش باید در دستور کار قرار بگیرد

 

باتوجه به این مباحث باید اذعان داشت گسترش انحرافات و آسیب‌های اجتماعی در قشر نوجوان که اکثریت آن‌ها در مدارس مشغول تحصیل هستند، می‌تواند آینده کشور را دچار تیرگی اخلاقی و رفتاری کند. این موضوع به مرور زمان باعث بروز ناهنجاری‌های اجتماعی و کمرنگ شدن ارزش‌های اجتماعی می‌شود. درنتیجه آحاد مردم تحت تاثیر این موضوع قرار خواهند گرفت، لذا دود غفلت نظام آموزشی در چشم همه مردم خواهد رفت.

 

به قلم: مجتبی صفاری

زمان انتشار: یکشنبه ۲۴ شهریور ۱۳۹۸ - ۰۷:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 81106

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب