بانگاهی به تولیدات داروهای زیست فناوری درایران؛

بیوتکنولوژی علمی بدون مرز برای جوامع بشری/درمان بیماران با داروهای زیستی ایرانی

امروزه کمتر کسی در جوامع علمی وجود دارد که به اهمیت زیست فناوری و تأثیر آن بر روی زمینه‌های مختلف آگاهی نداشته باشد.

خبرگزاری علم و فناوری استان سمنان - در دنیایی که با رشد بی رویه و ناگهانی جمعیت مواجه است، علمی همچون بیوتكنولوژی است كه می‌تواند نقش اثرگذاری در تامین غذای نسل حاضر و آینده كشورها داشته باشد. اگر خواهان وجود یك امنیت غذایی سالم، ارزان و كافی باشیم و نگران خرابی منابع غذایی از طریق خشكسالی، سیل، سرمای زودرس، بیماریها و غیره هستیم و همچنین اگر خواستار همگامی بخش كشاورزی با رشد جمعیت كنونی هستیم درحالی كه اغلب زمین‌های كشاورزی و تقریبا همه آبهای مورد مصرف كشاورزی در حال استفاده می‌باشند، بیوتكنولوژی به كمك ما می‌آید.

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری چیست؟

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری از تركیب "علم بیولوژی" و "فن تکنولوژی" با رابطه‌های بسیار پیچیده بـه وجود آمده است. در حقیقت زیست فناوری‌ مجموعه‌ای‌ از روشهایی‌ برای‌ تولید، تغییر و اصلاح‌ فراورده‌ها، به‌نژادی‌ گیاهان‌ و جانوران‌ و تولید میکروارگانیسم‌های خاص برای‌ کاربردهای‌ ویژه‌ است که در آن از ارگانیسم‌های‌ زنده و مفید‌ استفاده‌ می‌کنند. بیوتکنولوژی‌ همانند زیست‌ شناسی‌، ژنتیک‌ یا مهندسی‌ بیوشیمی‌ یک‌ علم‌ پایه‌ یا کاربردی‌ نیست‌ که‌ بتوان‌ محدوده‌ و قلمرو آنرا بسادگی‌ تعریف‌ کرد، بلکه شامل‌ حوزه‌ای‌ مشترک‌ از علوم‌ مختلف‌ است‌ که‌ در اثر همپوشانی‌ و تلاقی‌ این‌ علوم‌ با یکدیگر بوجود آمده‌ است‌.


همچنین بیوتکنولوژی‌ معادل‌ زیست‌ شناسی‌ مولکولی‌، مهندسی‌ ژنتیک‌، مهندسی‌ شیمی‌ یا هیچ‌ یک‌ از علوم‌ سنتی‌ و مدرن‌ موجود نیست‌؛ بلکه‌ پیوند میان‌ این‌ علوم‌ در جهت‌ تحقق‌ بخشیدن‌ به‌ تولید بهینه‌ یک‌ محصول‌ "حیاتی‌" یا انجام‌ یک‌ فرآیند زیستی‌ به روشهای‌ نوین‌ و دقیق‌ با کارآئی‌ بسیار بالا می‌باشد.

در تقسیم‌بندی‌ زمانی‌ می‌توان‌ سه‌ دوره‌ برای‌ تکامل‌ بیوتکنولوژی‌ قائل‌ شد:

۱) دوره تاریخی‌ که‌ بشر با استفاده‌ ناخودآگاه‌ از فرآیندهای‌ زیستی‌ به‌ تولید محصولات‌ تخمیری‌ مانند نان‌، لبنیات،‌ ترشیجات‌ و سرکه‌ و غیره‌ می‌پرداخت‌. مصریها در چهار هزار سال‌ قبل‌ با کمک‌ مخمر و خمیر مایه‌ نان‌ می‌پختند. در این‌ دوران‌ فرآیندهای‌ ساده‌ و اولیه‌ بیوتکنولوژی‌ و به‌ویژه‌ تخمیر توسط‌ انسان‌ بکار گرفته‌ می‌شد.

۲) دوره‌ اولیه‌ قرن‌ حاضر که‌ با استفاده‌ آگاهانه‌ از تکنیک‌های‌ تخمیر و کشت‌ میکروارگانیسم‌ها در محیط‌های‌ مناسب‌ و متعاقباً استفاده‌ از فرمانتورها در تولید آنتی‌بیوتیکها، آنزیمها، اجراء مواد غذایی‌، مواد شیمیایی‌ آلی‌ و سایر ترکیبات‌، بشر به‌ گسترش‌ این‌ علم‌ مبادرت‌ ورزید. در آن‌ دوره‌ این‌ بخش‌ از علم‌ نام‌ میکروبیولوژی‌ صنعتی‌ به خود گرفت‌ و هم‌ اکنون‌ نیز روند استفاده‌ از این‌ فرآیندها در زندگی‌ انسان‌ ادامه‌ دارد. لیکن‌ پیش‌بینی‌ می‌شود به‌ تدریج‌ با استفاده‌ از تکنیکهای‌ بیوتکنولوژی‌ نوین‌ بسیاری‌ از فرآیندهای‌ فوق‌ نیز تحت‌ تأثیر قرار گرفته‌ و به‌ سمت‌ بهبودی‌ و کارآمدی‌ بیشتر تغییر پیدا کنند.

۳) دوره‌ نوین‌ بیوتکنولوژی‌ که‌ با کمک‌ علم‌ "ژنتیک"‌ درحال‌ ایجاد تحول‌ در زندگی‌ بشر است‌. بیوتکنولوژی‌ نوین‌ مدتی‌ است‌ که‌ رو به‌ توسعه‌ گذاشته‌ و روز به وز دامنه‌ وسعت‌ بیشتری‌ به‌ خود می‌گیرد.

از سال‌ ۱۹۷۶ تاکنون روش‌های بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک با انتقال‌ ژنهایی‌ از یک‌ میکروارگانیسم‌ به‌ میکروارگانیسم‌ دیگر آغاز شده است. تا قبل‌ از آن‌ دانشمندان‌ در فرآیندهای‌ بیوتکنولوژی‌ از خصوصیات‌ طبیعی‌ و ذاتی‌ ارگانیسم یا میکروارگانیسم‌ها استفاده‌ می‌کردند، اما در حال حاضر در اثر پیشرفت‌ در رشته‌های زیست‌شناسی‌ مولکولی‌ و ژنتیک‌ و شناخت‌ عمیق‌تر اجزاء و مکانیسم‌های‌ سلولی‌ و مولکولی‌ متخصصین‌ علوم‌ زیستی ‌توانستند تا به‌ اصلاح‌ و تغییر خصوصیات‌ ارگانیسم یا میکروارگانیسم‌ها بپردازند و ارگانیسم‌ یا میکروارگانیسم‌هایی‌ باخصوصیات‌ کاملاً جدید بوجود آوردند تا با استفاده‌ از آنها بتوان‌ ترکیبات‌ جدید را با مقادیر بسیار بیشتر و کارائی‌ بالاتر تولید نمود.

بیوتکنولوژی گیاهی

بیوتكنولوژی گیاهی، كاربردهای حال و آینده مهندسی مواد خام حاصل از گیاهان است كه شامل: عملكرد محصولات، تغییر تركیب محصول (اسیدهای چرب، پلی ساكاریدها، پروتیین‌ها، طعم، رنگ، و ...) بهبود تركیب تغذیه‌ای، تبیین ژنهای جدید (پروتیین‌ها، سیستم تثبیت نیتروژن) بهبود قابلیت نگهداری (انبارداری ، عمر نگهداری) كاهش مراحل فرایند، بهبود مقاومت، برطرف كردن مواد نامطلوب، تبدیل جریانات زاید فرایند می‌باشند.

مطالعه در بخش بیوتكنولوژی حیوانی نیز اهدافی دارد كه شامل بالابردن میزان به طور مثال شیر و گوشت حیوانات ، بهبود مقاومت (بیماری)، گوشت و شیر مناسب (شیر بدون لاكتوز یا كم چربی و تركیب پروتیین گوشت).

كاربرد بیوتكنولوژی در صنایع غذایی مشاركت بین چند رشته علمی متفاوت از قبیل بیولوژی سلولی ژنتیك میكروبیولوژی، بیولوژی مولكولی، بیوشیمی، مهندسی شیمی و اقتصاد را می‌طلبد. جدای از افزایش حجم مواد غذایی با به كارگیری علم بیوتكنولوژی، یكی از مهمترین جنبه‌های این علم بالا بردن ایمنی و سلامتی مواد غذایی حاصل از میكروارگانیسم‌ها است. ممكن است محصولی از نظر جنبه‌های حسی و غیره از درجه بالایی برخوردار باشد ولی در سوخت و ساز بدن ایجاد اختلال كند. به عنوان مثال گیاهانی كه مقاوم به آفت كش شده‌اند، در ساختار آنها مواد حاصل از بی‌اثر كردن آفت كش باقی بماند و ایجاد حساسیت و بیماری كند. به همین خاطر نباید به بیوتكنولوژی مواد غذایی فقط از دید تولید بالا، خواص حسی و بهتر نگاه كرد. بلكه مراحل سوخت وسازی مواد غذایی در بدن باید مورد مطالعه قرار گیرد و ایمنی آنها تایید شود. با توجه به گستره و حیطه عمل بیوتكنولوژی ذكر تمام قابلیت‌ها و توانایی‌های بیوتكنولوژی در بخش كشاورزی و صنایع غذایی محدود به مقاله‌ها و كتابها نمی‌شود.

تغییرات و تحولات چشمگیر و روزمره بیوتكنولوژی همگام با دانش سریع روز، تاثیر عمیقی بر فرایندها، محصولات و كالاهای غذایی، دارویی و بهداشتی می‌گذارد و همگامی این پیشرفتها باعث توسعه و بهبود كالاها و خدمات صنعتی می‌شود.

بیوتکنولوژی حیوانی

پیش‌بینی درک تجارتی کاربردهای بالقوه زیست فناوری مدرن بر اساس مواد خام حیوانی بسیار مشکلتر می‌باشد. اهداف بالقوه محصولات غذایی حیوانی عبارتند از: عملکرد بیشتر (شیر، گوشت) بهبود مقاومت (بیماری)، گوشت و شیر مناسب (شیر بدون لاکتوز یا کم چربی و ترکیب پروتئین گوشت).

کاربرد زیست فناوری در صنایع غذایی مشارکت بین چند رشته علمی متفاوت از قبیل بیولوژی سلولی، ژنتیک، میکروبیولوژی، بیولوژی مولکولی، بیوشیمی، مهندسی شیمی و اقتصاد را می‌طلبد.

كاربردهاي زيست فناوري

فناوری زیستی بین علوم زیستی از قبیل ژنتیک، میکروبیولوژی، ویروس شناسی، بیوشیمی، زیست مولکولی، زیست سلولی و  جنین شناسی با رشته‌های کاربردی نظیر مهندسی شیمی، الکترونیک، نانو فناوری و فناوری اطلاعات پیوند برقرار ساخت و از آنها برای خدمت به کشاورزی، پزشکی، داروسازی، تولیدات غذایی، دامپروری و صنایع مختلف که ملموس‌ترین آن نساجی می‌باشد بهره می‌جوید.

فناوری زیستی با توجه به کاربردی که هدف قرار می‌‌دهد به شاخه‌های مختلف تقسیم می‌شود اولین بار آلمان پیشنهاد تقسیم بندی بیوتکنولوژی را بر اساس رنگها داد و از آن استفاده کرد، این تقسیم بندی بر اساس فعالیتها در زمینه های مختلف است.

بیوتکنولوژی قرمز: شاخه ای از بیوتکنولوژی است و از مهم ترين و متداول ترين موارد استفاده زيست فناوري مي باشد.که در فرآیند های پزشکی کاربرد دارد. روش هاي زيست فناوريكي بطور روزافزون در بوجود آمدن داروهاي جديد (مانند داروهاي ضد سرطان) نقش بزرگي ايفا مي كنند. برخی از موارد ازجمله طراحی ارگانیسم ها برای تولید آنتی بوتیک و مهندسی ژنتیک برای بهبود بیماری ها با دستکاری ژنتیک می باشد.

زيست فناوري سبز : در زمينه كاشت گياهان مدرن بكار گرفته مي شود.در اين زمينه با استفاده از متدهاي زيست فناوريك رزيدنت هائي در مقابل انواع پشه ،قارچ،ويروس و علف كش ها تهيه مي شود. تكنيك هاي ژنتيكي يكي از مهم ترين تكنيك ها در زمينه زيست فناوري سبز مي باشد. تكنيك هاي ژنتيكي راهي است براي انتقال ژن ها از يك نوع گياه به نوع ديگر و از اين طريق باعث ترويج رزيدنت ها مي شود .در این شاخه محققان بر روی کاربردهای کشاورزی متمرکز اند از جمله اهلی سازی گیاهان با تغیر در اندازه‌ی آنها و تولید گیاهان ترارخت با توان رشد در محیط‌های با شرایط خاص یا توان مقابله با آفت‌ها از طریق وارد کردن ژن‌های اضافی به ژنوم آنها.

زيست فناوري خاكستري: در زمينه تكنيك هاي موبوط به محيط زيست مشغول به كار مي باشد. در اين راستا با استفاده از روش هاي زيست فناوري موجب بهسازي زمين ها شده، مواد زائد آب ها زدوده، راه هاي عبور گاز و هوا تسويه شده ، مواد زائد و زباله ها مجددا مورد بهره برداري قرار مي گيرند.

زيست فناوري سفيد: بيش از همه در صنعت شيمي بكار برده مي شود.از جمله وظايف زيست فناوري سفيد توليد موادي مانند الكل ويتامين آمينو اسيد آنتي بيوتيك و نيز آنزيم ها مي باشد كه با توجه به اصول حفاظتي از محيط زيست و منابع طبيعي توليد مي شوند؛ درواقع بیوتکنولوژی سفید یا بیوتکنولوژی صنعتی ل برای تولید مواد صنعتی از موجودات زنده و غالبا میکرو ارگانیسمها استفاده می‌کنند و یا از آنزیم‌ها استفاده‌ی صنعتی می‌کنند.

زيست فناوري آبی: برای تشریح کاربردهای بیوتکنولوژی در زمینه های دریایی و جانوران و یا گیاهان دریایی به کار می رود اما کاربرد این زینه فوق العاده نادر می باشد.در واقع محققان بر روی موجودات آبزی و دریایی کار می‌کنند.

گسترش داروهای زیست فناوری در بازار دارویی جهان

امروزه زیست فناوری امکان درمان بسیاری از بیماری‌ها و عوامل تشخیص آن را فراهم کرده است. این فناوری نوین در حقیقت حاصل فنون نوترکیب سازی DNA ، مهندسی ژنتیک، زیست شناسی مولکولی، ایمنی شناسی و داروسازی است. کاربرد بیوتکنولوژی در زمینه علوم پزشکی و دارویی امکان تشخیص پیش از تولد بیماری و پس از آن، ژن درمانی، کنار گذاشتن برخورد معلولی با بیمار و بیماری‌های دیگر از کاربردهای بیوتکنولوژی در پزشکی است. تولید دارو، واکسن‌های نوترکیب، ساخت کیت‌های تشخیصی، تولید پادتن‌های تک دودمانی از دیگر کاربردهای مفید زیست فناوری در حوزه پزشکی و داروسازی است. در واقع انتقال مواد ژنتیکی به درون سلول‌های یک موجود برای مقاصد درمانی است که به روش‌های متنوع فیزیکی، شیمیایی و زیستی انجام می‌شود.


در دو دهه اخیر با توجه به اهمیت داروهای حاصل از زیست فناوری و نقش مهم آن‌ها در درمان بسیاری از بیماری‌ها، روند تجاری‌سازی و فروش این محصولات در دنیا از رشد چشم‌گیری برخوردار بوده است. در این میان ایالات متحده امریکا بزرگترین سرمایه‌گذار در حوزه "پژوهش، تولید و فروش" محصولات دارویی حاصل از "زیست فناوری" است، به طوری که حدود 60 درصد بازار مصرف این داروها متعلق به این کشور است و البته حدود 30 درصد در اروپا، 7 درصد در ژاپن و 3 درصد در سایر کشورها می باشد.
زیست فناوری به ویژه با استفاده از روش‌های DNA نوترکیب، نقش مهمی در تولید داروها و واکسن‌ها ایفا کرده است. در حال حاضر حدود 20 پروتئین نوترکیب دارویی در بازار وجود دارد که 60 درصد فروش آنها مربوط به پروتئین دارویی از جمله واکسن هپاتیت B، هورمون رشد انسانی و انسولین می‌باشد. در حدود 300 داروی نوترکیب برای درمان بیماری‌های مختلف به ویژه سرطان، ایدز، ناراحتی‌های دستگاه عصبی، در مراحل مختلف آزمایش‌های بالینی قرار دارند.
به طور کلی در طول 30 سال گذشته صنعت زیست فناوری به بیش از 100 مولکول دارویی مختلف دست یافته است که باعث افزایش کیفیت زندگی بسیاری از مردم شده است. این داروها شامل انواع مختلف مانند: پپتیدهای هورمونی، فاکتورهای رشد، آنتی بادی‌ها، آنزیم‌ها و واکسن‌های نوترکیب، پروتئین‌های تلفیقی و فاکتورهای انعقادی است.

هم اکنون در حدود پانزده شرکت دارویي داخلي، محصولات دارویي زیست فناور تولید و به بازار دارویي کشور عرضه مي‌کنند که پیش بیني مي‌شود ظرف دو سال آینده تعداد این شرکت‌ها به عدد چهل برسد.از جمله این شرکت‌ها می‌توان به سیناژن، آریوژن زیست دارو، پویش دارو، ثامن، اکسیر، اسوه، زیست دارو دانش و زهراوی اشاره کرد اما بیشتر تحقیقات و فروش توسط چند شرکت اصلی مانند سیناژن، آریوژن و پویش دارو صورت می‌گیرد. به طور کلی بیشتر فرآورده‌هاي زیست فناور که در بازار دارویي ایران وجود دارند، از طریق تحقیقات شرکت‌هاي دانش بنیان تولید شده‌اند مانند شرکت پویش دارو که موفق به ساخت محصولات زیست فناور در مرکز رشد فناوريهاي دارویي دانشگاه علوم پزشکي تهران گردید که شامل سه محصول اینترفرون، اریتروپویتین وGCSF تحریک کننده مغز استخوان می‌باشد.

نگاهی به زیست فناوری در ایران

در ایران نهادهایی همچون پژوهشكده‌های وابسته به نهادهای دولتی و دانشگاهی از جمله جهاد دانشگاهی برای ارتقای سطح این دانش در ایران فعال هستند و تاكنون فعالیت‌های قابل قبولی نیز در این زمینه در ایران اجرا شده به گونه‌ای كه توجه سازمان بهداشت جهانی را به خود جلب كرده است .به همین منظور سازمان بهداشت جهانی اجلاس كشورهای تحت پوشش منطقه مدیترانه شرقیEMRO را در زمینه تحقیقات وتولیدات ژنومیكس (یكی از شاخه‌های بیوتكنولوژی است) و بیوتكنولوژی در تهران برگزار كرد. در همین سال برگزاری كنفرانس در تهران، یعنی سال۱۳۸۳در زمینه بیوتكنولوژی شاهد موفقیت وحركت‌های مثبتی نسبت به سالهای قبل بود. ورود بیوتكنولوژی به عنوان یكی از شاخه‌های اصلی صنایع نوین در وزارت صنایع و حمایت‌های مركز صنایع نوین موجب دلگرمی بسیاری از پژوهشگران فعال در این بود. این مركز در طی مدت كوتاهی كه از آغاز به كار آن می‌گذرد، توانسته است نقش بسیار سازنده‌ای را در حمایت از شركتهای فعال در زمینه بیوتكنولوژی و ترغیب پژوهشگران برای ورود به عرصه تولید ایفا كند. هم چنین حمایت‌های سازمان گسترش و نوسازی صنایع نیز در این سال قابل توجه بود. درهمین سال وزارت بهداشت نیز در بخش معاونت دارو و غذا سیاست توجه به بیوتكنولوژی را در اولویت كاری خود قرار داد. این وزارتخانه بااجرای سیاستهای مدون و تعریف شده خود می‌تواند اثر مهمی در رشد این فناوری داشته باشد كه از آن جمله می‌توان به تدوین راهنماهای دارویی بیوتكنولوژی، آیین‌نامه‌ها و شرایط نظارتی و همچنین تدوین آیین‌نامه تولید محصولات بااستفاده از امكانات اجاره‌ای اشاره كرد.

از دیگر موارد فعالیت بیوتكنولوژیك در ایران، به حمایت معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در ایجاد شبكه‌های بیوتكنولوژی و پزشكی مولكولی كه حركتی ملی و جامع نگر بوده است می‌توان اشاره كرد. هم چنین دفتر همكاریهای فناوری ریاست جمهوری درایجادارتباط با كشورهای خارج و تسهیل در امر بكارگیری نیروی خارجی در زمینه بیوتكنولوژی فعال شده كه این امر موجب حذف دیوان سالاری برای شركتها و وزارتخانه‌های مرتبط با بیوتكنولوژی شده‌است. در كل می‌توان گفت گرچه این مراكز تحقیقاتی فعال شده‌اند اما هنوز پتانسیل‌های بسیاری در ایران برای فعال شدن در حوزه بیوتكنولوژی وجود دارد.

در صورتی می‌توان نتیجه تحقیقات و عملكردها در این مراكز را مثبت ارزیابی كرد كه نتایج حاصل از آنها در وضع موجود و رفاه اجتماعی تاثیر گذار شود. هر چند با روندی كه امروزه در این حوزه در ایران طی می‌شود رسیدن به چنین چشم اندازی دور نیست.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

مصطفی قانعی|دبیر ستاد توسعه زیست فناوری:
درمان بیماران دیگر کشورها با داروهای زیستی ایرانی سرعت گرفت

مصطفی قانعی در نشست ستاد علم و فناوری دبیرخانه شورای انقلاب فرهنگی بر کسب رتبه نخست شرکت های دانش بنیان زیستی در بین دیگر شرکت ها، گفت: ۵۰ درصد درآمد شرکت‌های دانش بنیان و۶۰ درصد صادرات دانش‌بنیان کشور مربوط به حوزه زیست فناوری است. این موضوع نشان می‌دهد ایران در این حوزه رشد بسیار خوبی داشته است.
دبیر ستاد توسعه زیست‌فناوری معاونت علمی و فناوری افزود: ایران در حوزه بیوتکنولوژی به خصوص در زمینه پزشکی رشد خوبی داشته و به مرحله‌ای رسیدیم که علاوه بر تامین نیازهای داخل، اقدام به صادرات داروهای بیوتکنولوژی به خارج از کشور می‌کنیم.
وی روسیه، عراق، سوریه، پاکستان، مالزی و ترکیه را مهم ترین مشتری های داروهای زیستی ایرانی دانست و گفت: انتقال دانش بیوتکنولوژی این داروها به کشور آرژانتین نیز در حال شکل‌گیری است.
قانعی تصریح کرد: حداقل یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار ارزش تولیدات محصولات بیوتکنولوژی کشور است که امیدواریم با برنامه‌ریزی مناسب این رقم افزایش یابد.
دبیر ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در ادامه تاکید کرد: صنعت زیست‌فناوری صنعتی ارزش‌آفرین است و توجه به تمام زوایای آن راهگشای توسعه اقتصادی است. به طور مثال در این حوزه بخش‌های مختلفی چون جلبک، کشاورزی زیستی، سوخت‌های زیستی و غیره هم وجود دارد که توسعه آنها می‌تواند به رونق اقتصادی در کشور منجر شود.

نتیجه گیری

با توجه به گستره و حیطه عمل زیست فناوری ذکر تمام قابیلت‌ها و توانایی‌های زیست فناوری در بخش کشاورزی و صنایع غذایی محدود به مقاله‌ها و مطالب در این مقدار نمی شود. با توجه به تغییرات و تحولات چشمگیر و روزمره زیست فناوری همگام با دانش سریع روز، تأثیر عمیقی بر روی فرایندها، محصولات و کالاهای غذایی، دارویی و بهداشتی شاهد هستیم که همگامی با این پیشرفت‌ها سبب توسعه و بهبود کالاها و خدمات صنعتی می‌گردد. به‌ طور کلی تولید مواد غذایی شامل طعم دهنده‌ها، آنزیمها، بیوپلیمرها، سورفکتانتها، شیرین کننده‌های غیر مغذی، جانشین چربیها، آنتی اکسیدانها، نگهدارنده‌های طبیعی، پروتئین‌های سلولی SCP، بهبود خواص کیفی مواد غذایی از نظر جنبه‌های حسی و فرایند بهبود روش‌های فرایندی، کاهش هزینه‌های تولید، تبدیل مواد زائد، افزایش راندمان تولید همگام با افزایش بی‌رویه جمعیت و... از کاربردهای رایج و بالقوه زیست فناوری می‌باشد.

اگر خواهان وجود یک امنیت غذایی سالم، ارزان و کافی باشیم و نگران خرابی منابع غذایی از طریق خشکی، سیل، سرمای زودرس، بیماریها و غیره نباشیم و همچنین اگر خواستار همگامی بخش کشاورزی با رشد جمعیت کنونی هسیتم در حالی که اغلب زمینهای کشاورزی و تقریباً همه آبهای مورد مصرف کشاورزی در حال استفاده می‌باشند. زیست فناوری در این بخش امری ضروری و حیاتی می‌باشد.

انتهای متن/علی صبوری

زمان انتشار: شنبه ۲۳ شهریور ۱۳۹۸ - ۱۱:۴۲:۰۹

شناسه خبر: 81142

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب