تک فرزندی؛ عواقب و پیامد ها

پایین آمدن نرخ رشد جمعیت کشور ، تغییر نگرش خانواده ها به مسئله فرزندآوری و دغدغه های اقتصادی و اجتماعی زوجین از جمله مواردی است که مسئله ی "تک فرزندی"را ترویج داده است

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان ایلام ، امروزه نگرش مردم جامعه به فرزندآوری و افزایش جمعیت با تغییراتی مواجه شده ، به گونه ای که در سالهای اخیر رشد جمعیت کشور با سرعت کندتری نسبت به دهه های 60 و 70 پیش رفته و تک فرزندی و حتی زندگی بدون فرزند در بسیاری از خانواده های ایرانی رواج یافته است.

پایین آمدن نرخ رشد جمعیت کشور ، تغییر نگرش خانواده ها به مسئله فرزندآوری و دغدغه های اقتصادی و اجتماعی زوجین از جمله مواردی است که مسئله ی "تک فرزندی"را ترویج داده که این مسئله ، تبعات خاصی را برای تک فرزند ها و خانواده های آنان بوجود آورده ، در حالیکه بسیاری از آنان از آسیب ها ، چالش ها و مشکلات پیشروی این آسیب آگاه نیستند.

 

**اهمیت مسئله :

سیاست تک فرزندی و تعدد خانواده های تک فرزند کشور در سالهای اخیر برای مسئولان هشدار دهنده شده است ، چرا که بسیاری از کارشناسان امور اجتماعی و جامعه شناسی بر این باورند که بسیاری از تک فرزندان نسبت به همسالان خود که در خانواده های پر جمعیت بزرگ می شوند ، از لحاظ مهارت ورزی در عرصه توانایی ارتباط و تعاملات اجتماعی شکننده و ضعیف تر بوده و علاوه بر این ، نمودار هرم جمعیتی کشور ، در سال های آتی ، کاهش جمعیت جوان و مولد جامعه به عنوان سرمایه اجتماعی را به دنبال خواهد داشت .

 فراز و فرودهای شکل  گرفته در بستر خانواده ، پیامدهای روحی و روانی تک فرزندی، تبعات و آسیب هایی که آینده تک فرزندان را با مشکل مواجه می کند و راهکارهای افزایش رشد جمعیت و کاهش مشکلات تک فرزندان از جمله مواردی است که اهمیت آینده پژوهی  این مسئله را بیش از پیش مورد توجه قرار می دهد.

 

**شکل گیری سیاست تک فرزندی :

سیاست تک‌فرزندی در سال 1979 در کشور چین آغاز شد و تا سال 2015 ادامه داشت.در این قانون به استثنای اقلیت های قومی ، روستاییان و خانواده هایی که فرزند اولشان دارای مشکلات جسمی و معلولیت بود ، سایر مردم این کشور مکلف به اجرای طرح در قالب یک فرزند بودند  و افرادی که این سیاست را نقض می‌کردند با جریمه‌های نقدی مختلفی مواجه می شدند.

اما در کشور ایران از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران ، فراگیر شدن شعار "فرزند کمتر، زندگی بهتر" با هدف سیاست کنترل جمعیت و تبلیغات گسترده  این شعار در سطح رسانه ، خانوادها ، مراکز بهداشت و... نخستین عامل برای نهادینه شدن تک فرزندی ، کاهش فرزندآوری و کاهش نرخ رشد جمعیت بود.

این سیاست بدون برنامه در دهه های گذشته ، موجب شد تا فرزندآوری از سیر طبیعی خود فاصله گرفته و فرزندآوری و تامین هزینه های آن به عنوان بحرانی بزرگ برای خانواده ها تبدیل شود و راحت‌طلبی ، فردگرایی و کاهش دغدغه های اقتصادی و اجتماعی دلایل بسیاری از خانواده ها برای روی آوردن به تک فرزندی باشد.

 

**دلایل گرایش خانواده ها به تک فرزندی :

-مسائل و مشکلات اقتصادی ، راحت‌طلبی و فردگرایی

- پیروی از فرهنگ غرب که از دیدگاه آنان داشتن فرزند کمتر لازمه برخورداری از زندگی بهتر است

- افزایش سن ازدواج و خطر بروز معلولیت در فرزندان

- نبود اشتغال پایدار و درآمد ناکافی خانواده ها

- برآورده نشدن نیازهای کودکی والدین

-افزایش ورودی دانشگاه‌ها بویژه افزایش دانشجویان دختر و بالا رفتن سطح تحصیلات ، تاخیر در ازدواج و بی علاقگی به فرزندآوری را  بوجود آورده است

 

**تبعات و آسیب های تک فرزندی :

-عدم شکل گیری مناسب شخصیت فرزند

-بروز مشکلات رفتاری و روانی در بسیاری از کودکان تک فرزند

-عدم تمایل به بازی با همسالان و پرش به دوران مسئولیت پذیری بزرگسالان

- وابستگی متعادل به والدین

-حاکمیت رسانه ­های تصویری خصوصاً شبکه های اجتماعی بدلیل نبود هم بازی

-عدم وجود پناهگاه عاطفی محکم برای تک فرزندان

-بروز تبعات مخرب عاطفی برای تک فرزندان

 

 

**آیا تمام تک فرزندان با مشکل مواجهه خواهند شد ؟

تک فرزندان بسیاری وجود دارند که در برقراری ارتباط با همسالان خود دچار مشکل شده و یا نمی توانند در یک گروه دوام بیاورند ، اما تمامی تک فرزندان این مشکلات را ندارند و غلبه بر این مشکلات و ورود آنان به جمع همسالان و اجتماع ، به شخصیت و تربیت آنان بستگی دارد . میزان تعامل خانواده با مردم جامعه  ، حضور موثر در برنامه های فرهنگی و اجتماعی ، توجه ویژه به کسب مهارت های اجتماعی در این میان بسیار اهمیت داشته و می تواند این دسته از تک فرزندان را از آفت های اجتماعی آینده مصون نگاه دارد .

 

**آینده تک فرزندانی که گریبان گیر کاهش مهارت های اجتماعی هستند:

- ضعف تک فرزندان از نظر اجتماعی نسبت به کودکان چندفرزندی در برقراری روابط اجتماعی

-پایین بودن آستانه صبر و تحمل تک فرزندان ،  بدلیل بوجود آمدن وقفه و  یا برآورده نشدن خواسته ها و نیازهایشان

- محدود شدن دنیای روانی و اجتماعی افراد تک فرزند در آینده

- کمرنگ شدن حلقه های ارتباط فامیلی و پناهنده شدن به عرصه مجازی

 

**راهکارهای گرایش خانواده ها به فرزندآوری و افزایش جمعیت :

-فرهنگ سازی و آموزش به خانواده ها

-اعلام رسمی دولت مبنی بر حمایت های کافی از خانواده های پرجمعیت

-اصلاح تفکر والدین و مشاوره به آنان در خصوص تبعات تک فرزندی

-راه اندازی سیستم پرداخت‌های نقدی و کمک‌های اقتصادی از سوی دولت به خانواده های دارای فرزندان بیشتر

-رسیدگی به وضعیت شغلی و مالی زوج های جوان و بالابردن توان اقتصادی آنان

-برنامه ریزی و نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص آموزش به خانواده ها خصوصاً مادران در مرکزهای بهداشت جهت فرزند آوری و رشد فرزندان سالم

-تلاش جهت بهبود شرایط زندگی در فضای شهری و روستایی ، از حیث فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی  

-افزایش کیفیت آموزشی کودکان و افزایش امکانات رفاهی و تفریحی مناسب در شهرها و روستاها

 

**نتیجه گیری :

سیاست‌ تنظیم خانواده  در چند دهه گذشته با هدف تنظیم نرخ رشد جمعیت و جلوگیری از افزایش جمعیت ، طی دهه اخیر توانست رشد جمعیت کشور را مهار کند اما  شیب کاهشی فرزندآوری آنچنان ادامه پیدا کرد که رسانه های بیگانه با تبلیغات سوء ، تلاش می کنند تا با تشویق خانواده ها به کاهش تعداد فرزندان ، سیاست خود را جهت کاهش نرخ رشد جمعیت کشورهای جهان سوم ، با موفقیت پیش ببرند .

در خانواده های تک فرزند ، نه تنها بسیاری از مولفه های پیش برنده فرزندان خانواده های دارای چند فرزند از دست خواهد رفت ، بلکه والدین با این اقدام ارادی و خودخواهانه ، محدودیت روابط اجتماعی ، پدید آوردن خلاء های عاطفی ، تنهایی فرزند ، کمرنگ شدن ارتباط فامیلی و گرایش فرزندان به عرصه مخرب فضای مجازی را بر آنان تحمیل خواهند کرد .

بنا بر اعتقاد بسیاری از جامعه شناسان و کارشناسان امور خانواده ، داشتن برادر و خواهر  برای هر کودک به طور ارادی ، ضمن تقویت نگرش جامعه گرایانه کودک ، تنوع فضای زندگی برای برقراری روابط اجتماعی ، مهارت اندوزی  و تعیین الگوهای رفتاری موفق را به دنبال خواهد داشت .

موضوع تک فرزندی که ریشه ی آن در بستری به نام خانواده شکل می گیرد و بسیاری از خانواده های ایرانی در طی سالهای اخیر با آن دست به گریبان هستند از ابعاد مختلف نیازمند توجه جدی است ، چراکه این معضل اجتماعی از تبعات  بزرگی است که پیامدهای آن علاوه بر بروز مشکلات روحی و روانی برای فرزندان ، کاهش نرخ رشد جمعیت را  پی خواهد داشت .

انتهای پیام /ن

 

 

زمان انتشار: جمعه ۵ مهر ۱۳۹۸ - ۱۳:۲۲:۰۱

شناسه خبر: 82433

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب