بررسی ها نشان می دهد؛

آنچه هنگام تماشای فیلم ترسناک رخ می دهد/مرز بین واقعیت با تصورات ذهنی

تاثیر مهم فیلم‌ ترسناک ایجاد اضطراب است. این‌گونه فیلم‌ها باعث برانگیختن برخی واکنش‌های اضطرابی در افراد می‌شود.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان سمنان؛ با بررسی سیر تکاملی انسان متوجه می شویم که ترس در درون انسان‌ها نهادینه شده و دلیل تثبیت این احساس را باید در محرک هایی چون تمایل به زندگی و غریزه بقا جستجو کرد. از دیگر محرک های دخیل در این احساس می‌توان به ترس از تاریکی، تجربه مواجهه با حیوانات وحشی و حشرات سمی اشاره کرد. ترس ها به قدری با روان انسان آمیخته شده اند که روانشناسی به نام "یونگ" ترس را میراث ناخودآگاه جمعی افراد خوانده است؛ میراثی که از نیاکانمان به ما رسیده است. این در حالی است که امروزه بررسی های زیست شناسی اثبات می کند که ترس جنبه زیستی دارد و هر موجودی نسبت به محرک خاصی واکنش نشان می دهد.

احساس ترس یا ترس واقعی

چیزی در مورد ترس وجود دارد که به طور غریزی و مستقیم خوی حیوانی انسان را خطاب قرار می دهد. میلیونها سال سیر تکاملی روان شناسی محرک های مشخصی از ترس را در اذهان ما نهادینه کرده است؛ غریزه بقا! ترس از تاریکی که شاید جانوران درنده در انتظار ما کمین کرده باشند؛ ترس از حیواناتی با دندان های تیز بزرگ که در چشم بر هم زدنی می توانند ما را وعده غذایی خود کنند؛ ترس از عنکبوت های سمی که می توانند با یک نیش ما را به کشتن دهند.

این ترس به قدری در روان شناسی رشد ما ریشه دار شده که تحقیقات انجام شده توسط "نوبو ماساکاتا" نشان می دهد کودکان حول و حوش 3 سال روی صفحه نمایش کامپیوتر مارها را راحت تر از گلها تشخیص می دهند! تحقیقات "کریستوف کوک" نشان میدهد که آمیگدال راست - بخشی از مغز که در رابطه با یادگیری ترس است - به هنگام دیدن تصاویر حیوانات واکنش های شدیدتری از خود نشان می دهد تا دیدن تصاویری از انسان، اماکن و اشیایی که حتی ممکن است در دنیای متمدن امروز بسیار هم خطرناک تر باشند.

با دیدن فیلم ترسناک چه اتفاقی میافتد؟

تاثیر مهم فیلم‌ ترسناک ایجاد اضطراب است. این‌گونه فیلم‌ها باعث برانگیختن برخی واکنش‌های اضطرابی در افراد می‌شود و در کسانی که مستعد اضطراب هستند، شاهد اضطراب طولانی‌مدتی خواهیم بود. وقتی می‌ترسیم، هورمون آدرنالین در بدن ترشح می‌شود و این حالت برای کسانی که دنبال هیجان هستند بسیار لذت‌بخش است. مشکل دیگر فیلم ترسناک بی‌خوابی است. بعد از تماشای فیلم ترسناک به دلیل دیدن اتفاقات مهیج و در عین حال ترسناک فرد ممکن است همان شب یا چند شب بعد بر اثر ترس و اضطراب دچار بی‌خوابی شود.

کودکان در معرض آسیب بیشتر

بیشتر تحقیقاتی که در مورد تاثیر فیلم‌ ترسناک انجام گرفته، روی کودکان متمرکز شده است. چون کودکان تفاوت بین خیال و واقعیت را به خوبی تشخیص نمی‌دهند و تاثیر منفی این‌گونه فیلم‌ها روی کودکان بیشتر است تا بزرگسالان اما تاثیر کلی فیلم‌های ترسناک را باید ابتدا از هدفی که از ساختن این فیلم‌ها وجود دارد، بررسی کرد. هدف از ساختن این‌گونه فیلم‌ها ایجاد رعب و وحشت و اضطراب در بیننده است. ممکن است در یک جای آرام نشسته و با هیجان و در عین حال لذت، مشغول دیدن فیلمی ترسناک و مهیج باشید اما تغییرات فیزیکی و جسمی ناخوشایند و مضری در بدن شما در حال وقوع باشد مثل افزایش ضربان قلب و بالا رفتن فشارخون و حتی لرزش دست.

چیزی در مورد ترس وجود دارد که به طور غریزی و مستقیم خوی حیوانی انسان را خطاب قرار می دهد. میلیونها سال سیر تکاملی روان شناسی محرک های مشخصی از ترس را در اذهان ما نهادینه کرده است؛ غریزه بقا!

ترس از تاریکی که شاید جانوران درنده در انتظار ما کمین کرده باشند؛ ترس از حیواناتی با دندان های تیز بزرگ که در چشم بر هم زدنی می توانند ما را وعده غذایی خود کنند؛ ترس از عنکبوت های سمی که می توانند با یک نیش ما را به کشتن دهند. این ترس به قدری در روان شناسی رشد ما ریشه دار شده که تحقیقات انجام شده توسط "نوبو ماساکاتا” نشان می دهد کودکان حول و حوش 3 سال روی صفحه نمایش کامپیوتر مارها را راحت تر از گلها تشخیص می دهند! تحقیقات "کریستوف کوک” نشان میدهد که آمیگدال راست – بخشی از مغز که در رابطه با یادگیری ترس است – به هنگام دیدن تصاویر حیوانات واکنش های شدیدتری از خود نشان می دهد تا دیدن تصاویری از انسان، اماکن و اشیایی که حتی ممکن است در دنیای متمدن امروز بسیار هم خطرناک تر باشند.

تاثیر مهم فیلم‌ ترسناک ایجاد اضطراب است. این‌گونه فیلم‌ها باعث برانگیختن برخی واکنش‌های اضطرابی در افراد می‌شود و در کسانی که مستعد اضطراب هستند، شاهد اضطراب طولانی‌مدتی خواهیم بود. وقتی می‌ترسیم، هورمون آدرنالین در بدن ترشح می‌شود و این حالت برای کسانی که دنبال هیجان هستند بسیار لذت‌بخش است.

مشکل دیگر فیلم ترسناک بی‌خوابی است. بعد از تماشای فیلم ترسناک به دلیل دیدن اتفاقات مهیج و در عین حال ترسناک فرد ممکن است همان شب یا چند شب بعد بر اثر ترس و اضطراب دچار بی‌خوابی شود. این موضوع سلامت جسمی افراد را به خطر می‌اندازد اما تماشای این‌گونه فیلم‌ها روی الگوی خواب کودکان تاثیر بدی می‌گذارد و با ایجاد اختلال در خواب، تاثیر مستقیمی روی رشدشان می‌گذارد.

تاثیر صحنه های خشونت بار در فیلم ترسناک بر روی کودکان ممکن است به سرعت نمایان شده یا سال ها بعد معلوم شود. گزارش ها نشان داده که گاهی اوقات حتی تماشای یک صحنه خشونت بار می تواند تاثیر منفی و مخرب لازم را روی یک کودک بگذارد. شایان ذکر است که تماشای فیلم ترسناک و صجه های خشن آن تنها عامل بروز مشکلات رفتاری در کودکان نیست، اما می تواند در ابتلای آنها به مشکلات رفتاری نقش داشته باشد.

تماشای فیلم‌های ترسناک و صحنه‌های دلخراش موجب ایجاد هیجان عاطفی کاذب در کودک می‌شود. تاثیر منفی تماشای چنین صحنه‌هایی ممکن است تا مدتی طولانی در ذهن کودک باقی بماند. به همین دلیل لازم است خانواده‌ها مانع تماشای فیلم‌ها و صحنه‌های ترسناک و خشن از سوی کودکان شوند. اما مشکل اینجاست بعضی خانواده ها خودشان به این موضوعات علاقه دارند و به کودک خود در این زمینه توجهی ندارند و کنار او به تماشای این فیلم‌ها می‌‌نشینند.

یک محقق در حوزه روانشناسی معتقد است کودکان زمان زیادی برای فرق گذاشتن بین خیال و واقعیت نیاز دارند. برای یک کودک خردسال تفکیک این موضوع که چه چیزی ساختگی و چه چیزی غیرساختگی است، خیلی راحت نیست. به همین دلیل خیلی از پدر و مادرها تصور می کنند با گفتن این موضوع که این داستان یا فیلم واقعی نیست، می توانند به او کمک کنند تا بر ترسش غلبه کند، حقیقت این است که این توضیح معمولا برای کودکان اطمینان بخش نیست.

وی می گوید در یک آزمایش، به دو گروه سنی کودکان پیش از دبستان و کودکان 9 تا 11 ساله فیلم جادوگر شهر زمرد را نشان دادیم. قبل از نمایش هم به هر دو گروه گفتیم که داستان فیلم ساختگی است و واقعیت ندارد. اما این توضیح هیچ کمکی نکرد تا کودکان پیش دبستانی نترسند و حس کنند که داستان واقعی نیست، در صورتی که کودکان 9 تا 11 ساله خیلی خوب دریافتند که داستان ساختگی است.

این که به خود بگویید این تصویر واقعیت ندارد، راه و روشی مفید برای کاهش ترس است اما این روش برای کودکان بزرگ تر از سن پیش دبستان موثر است نه کودکان کم سن و سال تر؛ یعنی روش های شفاهی به این دلیل روی کودکان خردسال تاثیر ندارد که کودکان خردسال کاملا متوجه تصاویر ظاهری و چیزهایی می شوند که به آسانی قابل درک است و اینکه آن ها توان استفاده از افکار انتزاعی برای چیرگی بر تصاویر ترسناک را ندارند.

حافظه تصویری کودکان ممکن است بارها و بارها تصاویر فیلم ترسناک را به یاد بیاورد و آنها را دچار تنش های فکری کند.گاهی این ترس سالها با کودک میماند و وارد ضمیر ناخودآگاهش میشود.

سه عامل تنش و ارتباط (فرهنگی و شخصی) و گرایش به دروغ سبب جذابیت فیلم های ترسناک می شود. در ارتباط شخصی مخاطب با قهرمان فیلم همزادپنداری (همذات‌پنداری) می کند و شخصیت منفی فیلم را محکوم می کند. همچنین ارتباط فرهنگی در برخورد با مسائل اجتماعی بروز می کند.

از دیدگاه فلسفی داستان های ترسناک و نمایشنامه های مهیج خشونت آمیز، به این دلیل برای مردم جذاب و گیرا هستند که فرصت تخلیه احساسات منفی افراد را در اختیارشان قرار می دهد. طبق استدلال ارسطو علت اصلی گرایش به تماشای فیلم های ترسناک این است که سبب آزاد شدن احساسات پرخاشگرایانه فروخورده افراد می شود. اما بنا به گفته روانشناس دیگری، تماشای این فیلم ها سبب افزایش پرخاشگری در انسان ها می شود.

طبق نظریه "انتقال انگیزه"، احساسات منفی که در اثر تماشای فیلم های ترسناک ایجاد می شوند در واقع باعث تشدید احساسات مثبت به هنگام پیروزی قهرمان در پایان داستان می شود. مطالعات دیگری حاکی از آن است که ارتباط قابل ملاحظه ای بین افرادی که رفتارهای هنجارشکنانه را می پسندند و کشش نسبت به فیلم های ترسناک وجود دارد. لذت بردن از مجازات افرادی که سزاوار تنبیه هستند نظریه ای را به نام همطرازی خلقی ایجاد می کند.

برانگیختگی و واکنش‌پذیری؛ 2 کفه ترازو هیجان‌خواهی

انسان ها براساس سطح پایه ارثی برانگیختگی و واکنش پذیری نسبت به محرک های محیطی متفاوت هستند. منظور از سطح پایه برانگیختگی، این است که فرد بدون تحریک بیرونی چقدر برانگیخته است. واکنش پذیری به واکنش برانگیختگی فرد هنگام قرار گرفتن در معرض تحریک بیرونی اشاره دارد. هیجان خواهی نوعی صفت شخصیت است که با برانگیختگی و واکنش پذیری ارتباط دارد.

فرد با هیجان خواهی بالا تحریک بیرونی مداوم مغز را ترجیح می دهد از کارهای تکراری اجتناب می کند و همواره در جستجوی راه هایی برای افزایش برانگیختگی از طریق تجربیات هیجان انگیز است در مقابل فرد کم هیجان خواه  به تحریک مغزی کمتری تمایل نشان می دهد و از منابع تحریک مخاطره جویانه بیزاری می جوید.

ترس و لذت؛ دو روی یک سکه

وی در خصوص منبع زیستی هیجان خواهی یادآور شد:طبق بررسی و پژوهش های صورت گرفته افراد، هیجان خواه از سطح پایینی منوآمین اکسیداز (MAO) برخوردار هستند.منو آمین اکسیداز آنزیم سیستم لیمبیک است که در تجزیه کردن انتقال دهنده های عصبی مغز مانند دوپامین و سروتونین دخالت دارد.دوپامین در تجربیات پاداش مشارکت دارد و  بنابرین به رفتارهای گرایشی کمک می کند مانند گرایش به تماشای فیلم های مهیج.سروتونین در بازداری زیستی یا سیستم توقف فیزیولوژیکی مغز مشارکت دارد و از این رو مانع از انجام رفتار های گرایشی می شود.

افراد هیجان خواه از سطح بالای دوپامین برخوردارند بنابرین زیست شیمی مغز آن ها گرایش را به بازداری ترجیح می دهد. همچنین این افراد دارای سطح پایین سروتونین نیز هستند بنابرین زیست شیمی مغزشان نمی تواند مانع از ریسک کردنشان شود.هورمون دوپامین که در ایجاد احساس لذت نقش دارد سبب احساس ترس و هراس نیز می شود. در واقع مخاطرات بدنی،اجتماعی، قانونی و مالی بهای گران قیمتی است که افراد هیجان خواه برای دست یافتن به هیجان هایشان و کسب تجربیات جدید باید بپردازند.

۶ تاثیر منفی دیدن فیلم ترسناک برای سلامتی

۱. غلظت خون

متخصصان می‌گویند دیدن فیلم ترسناک باعث غلیظ شدن خون می‌شود. زمانی که جسم ما ترس شدید را تجربه می‌کند، خون ما غلیظ‌تر می‌شود. این مسئله برای سلامتی خوب نیست. مطالعه‌ای در این زمینه بر روی افراد ۲۵ و ۳۰ سال انجام شد. از برخی از آن‌ها خواسته شد اول فیلم ترسناک و سپس فیلم داستانی ببینند. از گروه دیگر خواسته شد اول فیلم داستانی سپس فیلم ترسناک ببینند.

خون این افراد قبل از دیدن فیلم آزمایش شد. بعد از دیدن فیلم، دوباره خون افراد مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد افرادی که فیلم ترسناک دیدند، غلظت خون بیشتری داشتند.  خون افرادی که فیلم داستانی دیدند،  طبیعی بود.

۲. انعقاد خون

متخصصان حوزه پزشکی می‌گویند دیدن فیلم ترسناک می‌تواند باعث لخته شدن خون شود. بنابراین، دیدن فیلم ترسناک را توصیه نمی‌کنند. به هر حال، اگر دوست دارید فیلم ترسناک ببینید، توصیه می‌شود آن را به تنهایی نبینید زیرا ممکن است باعث مرگ شود. لخته شدن خون، سلامت بدن را – به ویژه در صورت وجود بیماری‌های قلبی – به خطر می‌اندازد.

۳. بی‌خوابی

ممکن است افراد بعد از دیدن فیلم ترسناک، در خوابیدن به مشکل بخورند – به ویژه اگر صحنه‌هایی در فیلم وجود داشته باشد که آسیبی از گذشته را به یاد شخص بیاورد. فیلم ترسناک باعث کاهش کیفیت خواب فرد می‌شود.

۴. ترس شدید

اگر آسیب خاصی در گذشته داشته‌ایم، بعد از دیدن فیلم ترسناک بیشتر می‌ترسیم. فیلم ترسناک می‌تواند باعث حمله ترس شده و آسیب گذشته را به یاد ما بیاورد. موقعیت موجود در فیلم ترسناک می‌تواند بر خلق و خو و وضعیت روانی ما نیز تاثیر بگذارد. بنابراین اگر با دیدن فیلم ترسناک به سرعت نگران می‌شویم، بهتر است برای جلوگیری از ایجاد این حالت، از دیدن چنین فیلم‌هایی اجتناب کنیم.

۵. شوکه شدن

اگر فیلم ترسناکی ببینیم که صحنه‌های پر از خون و خونریزی در آن وجود دارد ، ممکن است فکر ‌کنیم این یکی از راه‌های حل مشکل است. به همین دلیل است که می‌گویند فیلم ترسناک می‌تواند شخصیت افراد را تغییر دهد زیرا  فرد فکر می‌کند خشونت، بهترین راه برای حل مسئله است.

۶. تاثیر بر واکنش فرد

فیلم ترسناک می‌تواند بر واکنش‌های ما تاثیر بگذارد. زمانی که با موقعیت ترسناکی در فیلم مواجه می‌شویم، به سرعت می‌ترسیم زیرا این فیلم‌ها سطح بالایی از اضطراب دارند.

هورمون لذت چیست؟

دوپامین را در اصطلاح عام به نام هورمون «لذت» نیز می‌شناسند. به خاطر اینکه وقتی شما عملی را انجام می‌دهید که دوست دارید، احساس لذت و رضایت‌مندی این عمل، به خاطر بالا رفتن سطح هورمون دوپامین است.

اصلا عصب‌شناسان و پزشکان، هورمون دوپامین را نوعی سیستم تشویقی در مغز می‌دانند. به خاطر اینکه شما به آن عملکردی که باعث افزایش سطح دوپامین شده، کم کم عادت کرده و مغزتان مدام شما را وسوسه می‌کند تا دوباره و دوباره و دوباره آن را تجربه کنید. به همین خاطر وقتی شما به پای یک فیلم سینمایی هالیوودی در ژانر ترس می‌نشینید، شاید در چند تجربه اول کمی احساس ناخوشایند در طول فیلم داشته باشید ولی رفته رفته از اینکه یک قصه شما را بترساند به وجد می‌آیید و لذت می‌برید. این لذت به همان میزان دوپامین بستگی دارد که خاطر نشان کردیم.

نتیجه گیری

واقعیت این است که تمایل به فیلم‌‌های ترسناک یک جنبه‌‌ی بیوشیمیایی دارد و به‌‌طور متناقضی به همان اندازه که این فیلم‌‌ها ترسناک هستند، می‌‌توانند مفید هم باشند؛ لااقل برای آن دسته از افراد که به دنبال چنین تجربه‌‌هایی هستند. پژوهش‌‌ها نشان داده‌اند که قرار گرفتن در معرض چیزی که ما را می‌ترساند، می‌تواند یک عامل متعادل‌‌کننده برای تنش‌های زندگی باشد. هم چنین ممکن است به‌‌عنوان روشی موثر برای کاهش اضطراب و حتی افزایش انعطاف‌‌پذیری ما تلقی شود.از این رو مدیریت افراد خانواده و خصوصا کودکان در منزل برای تماشای فیلم های ترسناک مهم ترین نکته ای است که محققان و متخصصان حوزه ی روانشناسی به آن تاکید و اصرار دارند.

انتهای متن/ص

 

زمان انتشار: دوشنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۰:۲۲

شناسه خبر: 82653

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب