خبرگزاری علم و فناوری

برگی از تاریخ ایران اسلامی:

سرآغاز و سرانجام کاپیتولاسیون/ چهارم آبان ۱۳۴۳ یکی از روزهای مهم در تاریخ پرافتخار ملت ایران

پس از تصویب حق کاپیتولاسیون در ایران که به معنای امضای سند بردگی ملت فهیم و متمدن ایران در برابر آمریکایی‌های زورگو بود امام خمینی (ره) به عنوان شخصیتی مبارز که از دل حوزه علمیه بلند شده بود شجاعانه در برابر این عهدنامه ننگین بپا خواست و با سخنرانی تاریخی خود دست رژیم شاه را در پذیرش این عهدنامه ننگین رو کرد.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری استان بوشهر؛ چهارم آبان ۱۳۴۳ یکی از روزهای مهم در تاریخ پرافتخار ملت ایران محسوب می‌شود. پس از تصویب حق کاپیتولاسیون در ایران که به معنای امضای سند بردگی ملت فهیم و متمدن ایران در برابر آمریکایی های زورگو بود امام خمینی (ره) به عنوان شخصیتی مبارز که از دل حوزه علمیه بلند شده بود شجاعانه در برابر این عهدنامه ننگین بپا خواست و با سخنرانی  تاریخی خود دست رژیم شاه را در پذیرش این عهدنامه ننگین رو کرد.

این اقدام امام خمینی(ره)، رژیم را به عکس العمل واداشت و در نهایت منجر به تبعید امام خمینی در ۱۳ آبان به ترکیه شد.

در همین رابطه با جناب آقای نصرالله شفیعی سردبیر و صاحب امتیاز هفته نامه دریای جنوب و از فعالان سیاسی استان مصاحبه‌ای انجام داده‌ایم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم:

 

خبرنگار علم و فناوری: ضمن سپاس که دعوت ما را برای این مصاحبه پذیرفتید در ابتدا می‌خواهیم بفرمایید کاپیتولاسیون به چه معناست؟

_ با عرض سلام خدمت شما و همه خوانندگان گرامی، کاپیتولاسیون یک کلمه لاتین به معنی انعقاد عهدنامه و قرارداد یا خود عهدنامه است. کاپیتولاسیون در اصطلاح به این معناست که اگر تبعه کشوری در کشور دیگر مرتکب جرم یا جنایتی شود آن کشور حق دستگیری و مجازات وی را ندارد و باید به کشور خود فرستاده شود تا طبق قوانین آن محاکمه و مجازات شود.

 

خبرنگار علم و فناوری: حق کاپیتولاسیون در ایران از چه زمانی توسط کشورهای زورگو اجرا شد؟

_حق کاپیتولاسیون در ایران، اولین بار در معاهده ترکمنچای در سال 1203 (ه ش) در زمان فتحعلی شاه قاجار به روسیه داده شد که آسیب‌های فراوانی در طول یک قرن به ایران وارد کرد. حق کاپیتولاسیون در ایران کم کم از انحصار دولت روسیه خارج شد و بسیاری از دولت‌های دیگر نیز صاحب این حق شدند و قضاوت کنسولی خود را بر ایران تحمیل کردند. اسپانیا، فرانسه، آمریکا، آلمان، ایتالیا و چند کشور دیگر از جمله دولت عثمانی بعدها از ایران حق کاپیتولاسیون را به دست آوردند.

کاپیتولاسیون اصل حاکمیت و استقلال کشور را متزلزل می‌ساخت

کاپیتولاسیون موجب برتری و تقدم اتباع خارجی بر اتباع کشور می‌شد و باعث می‌شد که رجال مملکت را به بیگانگان و قدرت قضایی و سیاسی آنان سوق دهد و حتی در سایه کاپیتولاسیون، بیگانگان هر چه می‌خواستند به ایران وارد و یا از ایران خارج می‌کردند. کاپیتولاسیون اصل حاکمیت و استقلال کشور را متزلزل می‌ساخت و به قوانین خارجی اعتبار برون مرزی می‌بخشید و اتباع کشور را از حمایت کامل قضایی محروم می کرد و حق مشروع آنان را به بیگانگان می داد و به دلیل همین مضرات جبران ناپذیر، مردم ایران نسبت به کاپیتولاسیون عکس العمل های شدیدی از خود نشان می دادند.

در سال 1297 ه ش یعنی دو سال قبل از کودتای رضاخان در دولت صمصام السلطنه لایحه ای به تصویب رسید که به موجب آن حق کاپیتولاسیون روس ها در ایران لغو شد. پس از لغو قرارداد کاپیتولاسیون بین ایران و روسیه، قرارداد کاپیتولاسیون تعدادی از کشورهای دیگر نیز لغو شد. اما کشورهای غربی همچنان به این امتیاز پایبند بودند. سرانجام مجلس شورای ملی در سال 1306 ه ش الغاء کاپیتولاسیون را اعلام کرد و به همه دولی که از این حق استفاده می کردند یک سال وقت داد که در قراردادهای خود تجدیدنظر و این امتیاز را لغو کنند؛ لیکن از جانب کشورهای غربی اقدامی صورت نگرفت بلکه لایحه مصونیت مستشاران و تبعه آمریکا در ایران در 13 مهرماه 1342 در مجلس عالیه به تصویب رسید و در 21 مهرماه 1343 مجددا مورد تصویب نمایندگان دو مجلس سنا و شورای ملی قرار گرفت.

 

 

خبرنگار علم و فناوری: عکس العمل امام خمینی در برابر تصویب حق کاپیتولاسیون توسط رژیم پهلوی چگونه بود؟

_امام خمینی به عنوان رهبر مبارزات آزادیبخش مردم مسلمان ایران با توجه به مفاد ننگ آمیز کاپیتولاسیون که نتیجه ای جز حقارت و بردگی ملت ایران نداشت‌ شجاعانه در برابر این مصوبه مجلس ایستاد و فریاد برآورد و علما و مردم را دعوت به قیام و ایستادگی کرد.

در 4 آبان 1343، امام خمینی (ره) با ایراد سخنرانی مهیج و کوبنده، موضع نهضت را در برابر استکبار غرب و شرق روشن ساخت. اعلامیه امام (ره) در تیراژ وسیعی چاپ و منتشر شد؛ فرازهایی از این اعلامیه به شرح زیر است: " آیا ملت ایران می داند که مجلس به پیشنهاد دولت سند بردگی ملت ایران را امضا کرد؟.... سند وحشی بودن ملت مسلمان را به آمریکا داد.... قلم سیاه کشید بر جمع مفاخر اسلامی و ملی ما... اهانت به ارتش محترم ایران و صاحب منصبان و درجه داران نمود... حیثیت دادگاه های ایران را پایمال کرد... اکنون مستشاران نظامی و غیر نظامی آمریکا با جمیع خانواده و مستخدمین آنها آزادند هر جنایتی بکنند. هر خیانتی بکنند، پلیس حق بازداشت آنها را ندارد... بر پیشوایان دول اسلامی است که فریاد ما را به دنیا برسانند... هدف مراجع عظام و روحانیون در هر جا باشند یکی است و آن پشتیبانی از دیانت مقدسه اسلام و قرآن مجید و طرفداری از مسلمین است....

خبرنگار علم و فناوری: رژیم شاه پس از این سخنرانی و افشاگری امام چه عکس العملی نشان داد؟

_مشخص بود که این نوع عکس العمل امام خمینی برای رژیم سرسپرده ای که هیچ اراده ای از خود نداشت بسیار سنگین بود. به همین خاطر  در سیزده آبان امام (ره) را شبانه از قم دستگیر و به ترکیه تبعید کردند. ناگفته نماند این افشاگری امام خمینی که باعث رسوایی رژیم شده بود باعث که رژیم به ظاهر از مواضع خود تا اندازه ای عقب نشینی کند. به همین خاطر حسنعلی منصور نخست وزیر شاه در سخنرانی خود در مجلس سنا اعلام کرد که پس از مذاکرات، دولت آمریکا موافقت کرد، چنانچه دولت ایران تشخیص دهد در هر موردی که ضرورت داشته باشد، فرد مجرم از اتباع آن کشور در ایران محاکمه شود نسبت به آن فرد سلب مصونیت سیاسی به عمل خواهد آمد. این سخنرانی در واقع اعلام یک عقب نشینی دولت از موضع قبلی بود.

حسنعلی منصور که تصویب کاپیتولاسیون و به دنبال آن تبعید امام خمینی را انجام داده بود در نخستین روز بهمن سال 1343 توسط یکی از اعضای "هیات موتلفه اسلامی" به نام محمد بخارایی کشته شد.

 

خبرنگار علم و فناوری: سرانجام کاپیتولاسیون در ایران به کجا رسید؟

_حق کاپیتولاسیون در ایران تا پایان رژیم منحوس پهلوی در ایران ادامه داشت و آمریکایی ها در ایران مصونیت کامل داشتند.

سرانجام با پیروزی انقلاب به پیشنهاد هیات وزیران و تصویب شورای انقلاب در تاریخ 23 اردیبهشت 1358، حق کاپیتولاسیون و امتیازات و ملحقات آن برای همیشه و به طور نهایی در کشور عزیزمان لغو شد.

خبرنگار علم فناوری: سخن آخر

 

_در آخر کلام مختصری با نسل جوان پس از انقلاب عرض کنم. امروز که می‌بینیم کشور ما یکی از آزادترین و مستقل ترین کشورهای جهان است باید بدانیم که دیر زمانی بیش نیست که مردم ایران تحت قیومیت آمریکایی ها زندگی می کردند و آن ها هرگونه که می خواستند بر ما حکمرانی می کردند. هیچ چیز بالاتر از آزادگی و استقلال نیست که مردم مبارز ایران با رهبری امام خمینی آن را به دست آوردند. ما باید قدردان چنین عزت و اعتباری باشیم. اگر امروز آمریکا همه تلاش خود را برای شکست ایران اسلامی به کار می گیرد برای این است که دوباره حاکمیت استعماری خود را بر ایران تحمیل کند و ملت ایران را برده ی خودش قرار دهد. از همین رو است که باید چنین موقعیت و چنین آزادی و استقلالی را برای کشورمان قدر بدانیم و تا پای جان از آن مراقبت کنیم.

مصاحبه کنند:سینا ناجی

انتهای پیام/

 

خبرنگار:حسینی مفرد

زمان انتشار: شنبه ۳ آبان ۱۳۹۹ - ۱۴:۰۰:۳۴

شناسه خبر: 91563

مطالب مرتبط :
تخصص باتعهد، یکی از شرایط کارگزاران نظام اسلامی است

در کلام امام خمینی (ره) آمده است:

تخصص باتعهد، یکی از شرایط کارگزاران نظام اسلامی است

از دیدگاه امام خمینی(ره)، از شرایط کارگزاران نظام اسلامی، تخصص به همراه تعهد آنان است و تخصص، زمانی ارزش خواهد داشت که در اختیار اهداف عالی انسانی و الهی قرار گیرد، وگرنه ابزاری خواهد بود در جهت ظلم و ستم به مردم، و وسیله ای در به انحراف کشیدن آنان است.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب