کوچ بهاره زود هنگام عشایر فارس آغاز شد

مشکلات کم آبی و بارش های محدود سبب شد عشایر استان فارس پیش از موعد مقرر اقدام به کوچ نمایند.

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از شیراز، عشاير مبتني بر کوچ مستمر به منظور تامين علوفه مورد نياز دام از مراتع و دسترسي به شرايط مساعد آب و هوايي است. اين روش زندگي داراي سابقه طولاني در کشور است که، متناسب  با شرایط اقلیمی شکل گرفته است.

براساس آخرین سرشماری ثبتی مبنایی که در سال ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ در جامعه عشایری با مشارکت تشکل ها و با محوریت مرکز آمار ایران انجام شد، جامعه عشایری یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت، در قالب ۲۴۶ هزار خانوار هستند.

در سده اخير تحولات زيادي در شيوه زندگي سنتي عشاير به وجود آمده است، به نحوي که عشاير کارکرد گذشته خود را ندارند. از جمله اين تحولات مي توان به تغيير زمان حرکت و کوچ عشاير اشاره کرد که اغلب به ورود زودهنگام دام به مراتع و تخريب آن مي انجامد.

اغلب عشاير، دام هاي خود را به صورت پياده، از قشلاق به سمت ييلاق کوچ مي دهند و اين روش در مقايسه با انتقال دام با ماشين، به کاهش ورود زودهنگام دام به مراتع ييلاقي مي انجامد. از ديد عشاير، مهمترين عامل در کوچ زودرس به ترتيب کمبود آب و کمبود علوفه براي دام است. صيانت از ايل راه هاي عشايري، گذاشتن قرقبان، براي مراتع ييلاقي، افزايش تامين امنيت کوچ، ايجاد اتراقگاه هاي موقت در مسير کوچ به منظور تامين خدمات حمايتي دام، انجام اقدامات لازم براي کنترل گياه بهمن در مراتع قشلاقي، تامين آب مورد نياز عشاير با روش هاي مناسب و تامين بخشي از علوفه مورد نياز دام در سال هاي خشکسالي از پيشنهادهاي اين براي کنترل کوچ زودرس عشاير است.

عشایر کشور، ۲۲ میلیون و ۴۰۰ هزار راس دام پرورش و نگهداری می‌کنند که، 28 در صد از دام سبک کشور توسط جامعه عشایری به صورت سنتی پرورش داده می‌شود که ، 34 میلیون هکتار مرتع  کشوردر اختیارشان انهاست، و در 59درصد از سطح جغرافیایی کشور پراکنده هستند.

به گفته شاپور علائی مقدم، رییس سازمان امور عشایر ایران، دام عشایر کشور، به حدود ۹ میلیون تن علوفه نیاز دارد که از این میزان یک و نیم میلیون تن به صورت دستی و  ۷.۵ میلیون تن هم از مراتع کشور تامین می شود. از این یک و نیم میلیون تن علوفه ای که باید تامین شود ۵۷۰ هزار تن وابسته به خارج از کشور است و از این ۵۷۰ هزار تن تا به امروز ۴۷۳ هزار تن تامین شده و تا ۱۵ فروردین هم ۱۰۰ هزار تن بقیه تامین می شود.

 وی در ادامه گفت: کوچ عشایر دارای تقویم زمانی برای هر منطقه است. تنظیم زمان کوچ برعهده ستادی، تحت عنوان ستاد تنظیم کوچ عشایر در استان ها است که، با حضور حدود ۱۳ دستگاه مرتبط تصمیم گیری های لازم انجام می شود و با توجه به شرایط آب و هوایی، پوشش علوفه و....زمان دقیق کوچ مشخص شود. سال گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا، کوچ به تاخیر افتاد و بصورت ماشینی انجام شد تا جامعه عشایری، جوامع روستایی و شهری تلاقی نباشد، یعنی قرار بود، کوچ از اول اردیبهشت باشد، ولی به خرداد موکول شد.همین تاخیر ایجاد شده در کوچ نیز باعث شد که تلفات ناشی از کرونا در کمترین حد، و حدود پنج نفر باشد.

رییس سازمان امور عشایر اضافه کرد: پیش بینی های کوچ برای سال ۱۴۰۰ هم همان با یک ماه تعویق  است و احتمالا کوچ از اواسط اردیبهشت ماه شروع شود.

این در حالیکه عشایر استان فارس، با جمعیت ۱۵۰ هزار نفر عشایر کوچ‌رو در قالب ۳۰ هزار خانوار و با در اختیار داشتن 67درصد از عرصه های مرتعی در ییلاقی و قشلاقی، کوچ خود را بدون در نظر گرفتن تقویم کوچ، به علت کم بارشی و بدنبال آن، کمبود علوفه مراتع و گرمای زود رس، در مناطق قشلاقی فارس، بخصوص در شهرستان‌های جنوبی فارس،کوچ زود هنگام بصورت خودجوش، همزمان با شروع سال جدید، آغاز کردند.

قیروکارزین یکی از شهرستانهای قشلاقی عشایر نشین استان فارس است که دکتر محمد جواد بهی مسوول امورعشایر شهرستان قیروکارزین در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری گفت: بدلیل خشکسالی شدید و کم سابقه حاکم بر قشلاقات شهرستان جنوبی استان بارندگی کمتر از ۱۰۰ میلی متر، موجب فقر شدید پوشش گیاهی مراتع، گرمای زودرس و هزینه بالای نگهداری دام از طریق تغذیه دستی دام، با توجه به قیمت سرسام آور علوفه در بازار آزاد گردیده است.

وی افزود: لذا عشایر شهرستانهای جنوبی مجبور به ترک زودهنگام قشلاقات نمودند. بدلیل خشکسالی کم نظیر حادث شده در گستره وسیع سرزمینی استان، متاسفانه مراتع میانبند نیز، از وضعیت مطلوب و مناسب پوشش گیاهی برخوردار نیست و کما اینکه کوچندگان در حین کوچ بهاره نیز از علوفه دستی بعنوان مکمل در تغذیه دامهایشان استفاده می نمایند، موضوعی که در سالیان اخیر خیلی کم با آن مواجه بودند.

دکتر بهی یادآور شد‌: بر اساس اطلاعیه و آمار سازمان هواشناسی و گزارش‌های ارسالی، وضعیت مراتع شهرستان های ییلاقی هم تاکنون چندان مناسب نیست.

مسوول امورعشایر شهرستان قیروکارزین در پایان تاکید کرد: یکی از عناصر و مولفه های تعیین کننده شروع کوچ و تنظیم تقویم کوچ بدون شک شرایط اقلیمی و وضعیت پوشش مراتع هست که بدلیل خشکسالی کم سابقه حاکم در قشلاقات، امکان ماندگاری بیش از این عشایر فراهم نبود و امسال زودتر از موعد مقرر کوچ را آغاز نمودند.

کوچ زودرس مشکلاتی را برای خود عشایر و مراتع ییلاقی به همراه دارد. کوچ زود هنگام عشایر علاوه بر مشکلات در مسیر کوچ از جمله مواجه شدن با سرما و بارانهای بهاری، بدون تردید، كوچ زود هنگام، تهدید جدی برای مراتع و منابع طبیعی به حساب می اید كه، علاوه بر نبود تعادل بین دام و مرتع در استان‌هایی ییلاقی عشایر چون استانهای اصفهان، چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، شمال فارس و مناطق ییلاقی، تهدیدی برای عرصه‌های منابع طبیعی این استان‌ها می باشد.یكی از راه های جلوگیری از كوچ زود هنگام، آموزشهای ترویجی است كه، به اعتقاد کارشناسان می توان با ارائه آموزشهای ترویجی مناسب در بین عشایری، بتوان تعدادی از خانوارها را با اهمیت و پیامدهای كوچ زودرس آشنا كرد و با این كار این احتمال وجود دارد آنان، در هنگام كوچ، سایر خانوارهای عشایری را به رعایت زمان ورود بموقع و مناسب به مراتع تشویق كنند.

زندگی عشایری توام با کوچندگی دارای پیشینه تاریخی بسیار طولانی در ایران بوده، و تا حدود یک قرن پیش بخش عمده جمعیت کشور را عشایر تشکیل می دادند، و طی قرون متمادی این قشر از نقش اجتماعی ،اقتصادی و اقتدار سیاسی زیادی برخوردار بوده که، معیشت آنها نیز با استفاده از فرآورده های دامی مبتنی بر کوچ، به منظور بهره از چراگاه های طبیعی در مناطق ییلاق(سردسیر) و قشلاق(گرمسیر) تامین می شده است.جامعه عشایری کشور نیازمند تدبیر است، نه یک کار سیاسی. بنابراین باید یک کار واقعی، به عنوان وظیفه الهی و ملی انجام دهیم تا، در افقی که پیش‌بینی شده، این جامعه هم از قطار توسعه عقب نماند.

جامعه عشایر ایران حضور تاریخی بسیار تأثیر‌گذاری در صحنه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور داشته، و همواره در مقاطع مختلف تاریخی، از هر نوع جانفشانی و ایفای نقش دریغ نکرده است، و این جامعه هنوز هم به ‌عنوان بازمانده یکی از اصلی‌ترین میراث‌داران ارزش‌ها و فرهنگ اصیل این سرزمین مطرح است.

جامعه ایران متشکل از سه جامعه متمایز شهری، روستایی و عشایری است بنابراین انتظار می‌رود در مجموعه ارکان و قوای جمهوری اسلامی جایگاه جامعه عشایری نیز مدنظر قرار گرفته، و در ساختار تشکیلاتی مجمع تشخیص مصلحت نظام، دستگاه‌های برنامه‌ریزی و اجرایی دولت، مجلس و قوه‌قضائیه، بخش‌ها یا کارگروه‌‌هایی نیز متناسب با ویژگی‌ها و نیاز‌های جامعه عشایر منظور شود.

عشایر غیور کشور، به دلیل نوع زندگی خود که حرکت مداوم و فعالیت سخت و طاقت‌‌فرسا شاخصه مهم آن است، وضعیت منحصر به فردی در میان اقشار مختلف جامعه دارند، بنابراین برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ملی، این قشر از هموطنان کشور نیز باید همانند سایر اقشار از امکانات عادلانه و حداقل رفاه بهره‌مند شوند.

عشایر کشور از دیرباز با تکیه بر مقررات عرفی و مدیریت محلی به امور خود رسیدگی می‌کردند، و همیشه منافع جمعی خود را پاس می‌داشتند اما به دلیل تحولات شهرنشینی، و قانون‌گذاری‌های مختلف، این جامعه متشکل دچار نابسامانی‌ شده است و اساس زندگی و قلمرو آن‌ها را مورد تهدید قرار داده، و سهم آن‌ها را از منابع عمومی با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. این در حالی که، عشایر کشور با کمترین خدمات بیشترین نفع را برای کشور دارند. عشایر کشور، در یک زندگی سخت ۲۰۰ هزار تن گوشت و ۳۵درصد از گوشت قرمز مورد نیاز کشور را از منابع دام سبک تولید می‌کنند.

در واقع هر یک نفر از عشایر گوشت مورد نیاز 16 نفر ایرانی را تأمین می کند.و همچنین این قشر مولد، حدود ۴۵۰ هزار تن شیر و فرآورده های لبنی تولید می کنند. ۴۰ درصد فرش دستباف و ۳۵ درصد صنایع دستی در جامعه عشایری تولید می شود. سالانه از دام های عشایر حدود ۱۳ هزار تن پشم تولید میشود.امید است، با توجه به شعار زیبای سال از سوی مقام معظم رهبری، بنام تولید که عشایر به معنای واقعی نقش مهمی در کشور دارند، و از این قشر مولد محروم، پشتیبانی های لازم، و برای رفع موانع ها و مشکلات زندگی آنها گام‌های اساسی برداشته شود. تا چرخه تولید این قشر از جامعه قوی تر از گذشته بچرخد. عشایر نماد واقعی اقتصاد مقاومتی، جهش تولید، و تولید میباشد. نام گذاری امسال به عنوان "سال تولید، پشتیبانی ها، مانع زدایی ها" بهترین فرصت برای بخش عشایر است.

 

گزارش از سمن رخ صهبانیا جعفربیگلو

انتهای پیام/

زمان انتشار: سه شنبه ۱۰ فروردین ۱۴۰۰ - ۰۸:۰۰:۰۰

شناسه خبر: 95633

مطالب مرتبط :
عشایر

علم و فناوری گزارش می دهد؛

جامعه عشایر فارس به مسئولان جهادی و انقلابی نیاز دارد

جامعه عشایر فارس برای تداوم زندگی و تولیدات خود، به مسئولان جهادی، انقلابی، شجاع و خوش فکر نیاز دارند و از طرفی همراهی رسانه های استانی در جهت انعکاس مشکلات عشایر نقش مهمی در حل این مشکلات دارد.

عشایر

علم و فناوری گزارش می دهد؛

خواب غفلت امور عشایر و رنجی که عشایر می‌برند

درحالی که عشایر استان فارس غرق در سختی و مشکلات مختلف هستند اما به نظر می رسد که امور عشایر در خواب غفلت به سر می برد.

صهبانیا

خبرنگار علم و فناوری برگزیده جشنواره ملی چلچراغ شد

سمن‌رخ صهبانیا، خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری استان فارس در بخش متن رادیویی در دومین جشنواره ملی چلچراغ برگزیده شد.

بَلَم

تداوم کوچ هزارساله با استفاده از "بَلَم"/ بَلَم‌سواری، جایگزینی برای عبور از رودخانه خداآفرین و پلکان مخوف دژپارت

بَلَم وسیله‌ای شبیه به کَلَک است که از چندین مشک باد شده که با طناب و چوب‌ بهم وصل شده، ساخته می‌شود و عشایر بختیاری برای آنکه از پُل رودخانه خداآفرین و پلکان مخوف دژپارت عبور نکنند مجبورند با استفاده از بَلَم یا به گفته اهالی سینی از روی رودخانه بازفت عبور کنند.

افسری

فرمانده سپاه عشایر استان فارس به مناسبت هفته بسیج:

هجوم ناجوانمردانه رسانه‌ها برای تغییر سبک زندگی ما/ برگزاری ۲۰۰ برنامه در سپاه عشایر فارس

سرهنگ عیسی افسری از برگزاری ۲۰۰ برنامه به مناسبت هفته بسیج در سپاه عشایر فارس خبر داد.

دیدگاه ها و نظرات :
نام کامل وارد شود
دقیق و صحیح وارد شود
لطفا فارسی و خوانا باشد
captcha
ارسال
اشتراک گذاری مطالب