سیر تا پیاز "طرح گشایش اقتصادی" دولت / فروش ریالی اوراق نفت به مردم چه چالش هایی را برای کشور به دنبال خواهد داشت ؟

کد مطلب: 90000  |  تاريخ: شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۹  |  ساعت: ۰۸:۰۰


علم و فناوری گزارش می دهد؛

سیر تا پیاز "طرح گشایش اقتصادی" دولت / فروش ریالی اوراق نفت به مردم چه چالش هایی را برای کشور به دنبال خواهد داشت ؟

بنابر خبرهای رسیده قرار است دولت با اجرای طرحی با عنوان "گشایش اقتصادی" ، با هدف کاهش نقدینگی و جبران کسری بودجه خود ، اقدامات اساسی انجام دهد که این طرح البته باتوجه به زوایای پنهانی که دارد با واکنش کارشناسان و نمایندگان مجلس روبه رو شده است .

گروه دانش خبرگزاری علم و فناوری بعد از آنکه رئیس جمهور و همچنین رئیس مجلس خبر از اجرای طرحی هدفمند اقتصادی دادند که قرار است تحول عظیمی در کشور به وجود بیاورد و از آن با نام "طرح گشایش اقتصادی" یاد شد گمانه زنی های فراوانی در مورد این طرح مشترک، بین کارشناسان و مردم به وجود آمد . این گمانه زنی ها از راه اندازی سوئیفت جدید با کشور چین تا پذیرش لایحه‌ی FATF و آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده توسط سایر کشور‌ها عنوان می‌شد. اما روز گذشته و با اظهار نظر برخی رسانه‌ها و بعضی مسئولین از جمله رئیس کل بانک مرکزی که طرح گشایش اقتصادی را در راستای مدیریت نقدینگی و تامین منابع مالی مطرح کرد مشخص گردید طرحی که دولت در جلسه مذکور به دنبال تصویب آن است و وعده‌ی گشایش اقتصادی با اجرای آن را به مردم داده است طرح "فروش اوراق نفت" به روش سلف موازی است. اما طرح "فروش اوراق نفت" چیست و چه مزایا و معایبی دارد ؟ در این گزارش سعی کرده ایم به تمام سئوالات در این زمینه و همچنین زوایای پنهان و نهان این طرح بپردازیم .

دعاوی مربوط به چک

در طرح " فروش اوراق نفتی " قرار است چه اتفاقی بیافتد؟

شنیده‌های اولیه حاکی از آن است که در این طرح قرار است ۲۲۰ میلیون بشکه نفت در فاصله یک‌ساله پیش‌فروش ‌شود؛ یعنی به‌طور میانگین روزی ۶۰۰ هزار بشکه. اگر دولت موفق شود که تمام حجم پیش‌بینی شده را به فروش رساند، با قیمت‌های فعلی ارز سنا و نفت سنگین ایران، حدود ۱۹۰ هزار میلیارد تومان تامین مالی می‌شود.

دعاوی چک برگشتی

در این اوراق، ریسک نوسان قیمت دلار و نفت وجود دارد، اما دولت در این مورد تضمین می‌دهد که سرمایه‌گذاران در هیچ شرایطی متضرر نمی‌شوند و حداقل به میزان سقف سود سپرده بانکی نفع می‌برند. همچنین اوراق سلف موازی این امکان را به خریداران می‌دهد که در صورت نیاز، آن را در بازار ثانویه به فروش برسانند. در شرایط فعلی، حتی اگر دولت به میزان نصف حجم پیش‌بینی‌شده، موفق به تامین مالی از این محل شود، می‌تواند سایه کسری بودجه را از متغیرهای پولی بردارد.

اوراق نفتی دولتی که قرار است به فروش برسد چه ویژگی هایی دارد ؟

اوراق جدید دولتی، قرار است با نرخ ارز سامانه سنا قیمت بخورد و جنس اوراق از نوع، سلف موازی است. اوراق سلف یک ابزار مالی برای تامین مالی بنگاه‌های دولتی و غیردولتی به شمار می‌رود. این سند، نشان‌دهنده قرارداد پیش‌فروش میان ناشر و خریداران است. دولت همچنین برای اوراق جدید، بازار ثانویه نیز در نظر گرفته است.

در این اوراق، شرکت ملی نفت قاعدتا باید متعهد به تحویل نفت به دارنده اوراق، ظرف ۲ سال آینده باشد یا اینکه دارنده اوراق این وکالت را به شرکت ملی نفت بدهد که نفت پیش‌خرید شده را به‌فروش برساند.

معامله "سلف موازی" در طرح فروش نفتی دولت به چه معناست؟

معامله‌ای که بر اساس آن قیمت کالا از پیش تعیین شده و بهای آن پرداخته می‌شود و در زمان مشخصی در آینده تحویل خریدار می‌گردد معامله یا قرارداد سلف است. در واقع سلف نوعی پیش خرید است که بهای کالا در ابتدای معامله به صورت کامل دریافت شده و کالا در سررسید مشخص فارق از ارزش روز آن تحویل داده می‌شود. زمانی که واژه‌ی "موازی" به اوراق عرضه شده به روش سلف افزوده می‌شود بدین معنی است که اوراق می‌تواند در بازار ثانویه قبل از رسیدن موعد سررسید خرید و فروش شود تا جذابیت اوراق با توجه به قابلیت نقدشوندگی بیشتر شده و خریدار بتواند هر زمان که نیاز به نقدینگی داشت اوراق سلف موازی خود را بفروشد.

مزیت طرح پیش فروش نفت برای اقتصاد کشور

به نظر می‌رسد اگر طرح پیش فروش نفت با استقبال مردمی همراه شود و حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی را از سطح جامعه جمع شده و علاوه بر جبران کسری بودجه در طرح‌های عمرانی کشور و زیرساخت‌های صنعت نفت سرمایه گذاری شود می‌تواند به حدی از فشار تورمی و سفته بازی در بازار‌های موازی از جمله خودرو، مسکن، طلا و دلار بکاهد و به رشد اقتصادی کمک کند.

آیا اوراق نفتی دولت با استقبال مردم روبه رو خواهد شد؟

تجربه نشان داده است انتشار اوراق بدهی از سوی دولت هیچوقت به موفقیت کامل نرسیده است، علت این است که نرخ اوراق بدهی ثابت بوده و همواره در سطح پایینی تعیین می‌شود بنابراین مردم تمایلی به خرید آن ندارند، اما در فروش اوراق به روش سلف با توجه به اینکه قیمت کالا به نرخ روز محاسبه می‌شود تمایل به خرید بیشتر است.

به طور مشخص دولت به منظور ایجاد جذابیت برای مردم در خرید اوراق، نفت را با استفاده از ابزار بازار سرمایه و با سررسید یکساله به قیمت امروز و با نرخ دلار سامانه سنا عرضه کرده و سود حداقلی خریداران در موعد سررسید را به میزان سود سپرده‌های بانکی یکساله تضمین می‌کند. بدین شکل در صورتی که قیمت نفت افزایش نیافته و یا حتی کاهش یابد خریدار به میزان ۲۰ درصد سود بانکی دریافت می‌کند، اما در صورتی که قیمت نفت و نرخ ارز یکسال بعد افزایش بیابد و به هر میزانی برسد خریدار طبق قرارداد سود حاصله را دریافت می‌کند.

از طرفی همانگونه که عرض شد با توجه به موازی بودن این سلف، اوراق نفتی قابلیت خرید و فروش در بازار ثانویه بورس را دارد و به همین دلیل خریدار با انگیزه‌ی بیشتری به آن تمایل نشان می‌دهد.

جذابیت دیگر اوراق نفتی معافیت مالیاتی عایدی ناشی از آن در سررسید است. همچنین معاملات سلف موازی در بازار ثانویه از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف است.

ایرادات فروش اوراق سلف نفتی در شرایط کنونی

به گفته‌ی محمد باقر نوبخت؛ رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور با توجه به سخت‌تر شدن تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران و اثرات منفی شیوع کرونا بر کاهش معاملات و قیمت نفت تا کنون تنها ۶ درصد از درآمد‌های نفتی پیش بینی شده در بودجه محقق شده است، درآمد‌هایی که به میزان صادرات یک میلیون بشکه نفت در روز پیش بینی شده بود که ظاهرا تا کنون روزانه ۶۰ هزار بشکه نفت محقق شده است! در حالی که طرح فروش اوراق ۲۲۰ میلیون بشکه نفت به فروش روزانه ۶۰۰ هزار نیاز است؛ بنابراین با شرایط کنونی نمی‌توان امید زیادی به افزایش صادرات نفتی در یکسال آتی داشت لذا به نظر می‌رسد دولت نمی‌تواند به تعهد خود در سررسید اوراق از محل فروش نفت عمل کند در نتیجه مجبور خواهد شد یا با چاپ پول و یا دست اندازی بیشتر به صندوق توسعه ملی بار دیگر موجب ایجاد موج تورم و گرانی‌های افسارگسیخته شود که مشخصا به ضرر مردم و اقتصاد ملی خواهد بود.

ایراد دوم که به لحاظ اقتصادی و سیاسی بسیار قابل اهمیت است ماهیت طرح و پیش‌فروش کردن نفت در سال پایانی دولت است. در واقع اگر دولت دوازدهم این طرح را اجرا کند تنها کسری بودجه خود را جبران کرده و بدهی آن را برای دولت سیزدهم بجا خواهد گذاشت به همین دلیل بسیاری از منتقدان این طرح را آینده فروشی و پیش‌کش کردن زمین سوخته برای دولت بعدی می‌دانند!

کنایه تند احمد توکلی به طرح گشایش اقتصادی روحانی

احمد توکلی در واکنش به سخنان روحانی به حساب کاربری‌اش در توییتر نوشت: «دولت و شرکت‌های دولتی تنها از فروش اوراق به مردم حداقل ۱۲۰۰ هزار میلیارد تومان بدهی دارند که سود آن تا پایان سال ۱۳۹۸ تقریبا ۲۴۰ هزار میلیارد تومان می شود. دولت این سود را از کجا می دهد؟ عمدتاً با چاپ اوراق جدید!

وی اضافه کرد: «دولت امسال اگر قرض جدیدی نگیرد باید برای اصل و فرع اوراق گذشته به مردم ۱۴۴۰ هزار میلیارد تومان پرداخت کند. این ربح مرکب است و حرام و غیر قانونی است. کدام بدهکاری از ربح مرکب رهیده است؟ این آینده فروشی است. انتقال مشکلات از امروز به فردا.»

توکلی گفت: «آقای روحانی ظاهراً می‌خواهد با پیش فروشی نفت سال‌های آینده به مردم، آنان از دولت غیر از طلب ریالی، دلار نیز طلبکار باشند. تا حالا امروزمان را با نفت سر می کردیم، بعد از این فردا را هم به نفت گره می زنیم.»

وی ادامه داد: «آقای روحانی قیمت دلار را ظرف ۷ سال ۶ برابر کرده‌اید. اگر دولت های بعدی مانند شما باشند، بدهی خود را چگونه بپردازند؟ این ساقط کردن کشور به دره فلاکت است. اگر کاری نکنیم با این دست فرمان، سقوط در پیش است. اگر ساقط کردن کشور در چند سال دیگر برای جبران ندانم کاری، راحت طلبی و فساد نامش گشایش است، پس فلاکت چیست؟ خوش بین که باشیم می گوییم نه می دانند، نه می توانند و نه می خواهند. چون دانایان توانای خوش نیت هستند، اینها همه چاره دارد اگر گوش شنوایی باشد.»

کلام آخر ...

طی سال های اخیر، بارها و بارها کارشناسان اقتصادی به خلق پول بدون پشتوانه یا ایجاد نقدینگی به دولت هشدارهای لازم را داده اند که متأسفانه دولت و بانک مرکزی به دلایلی همچون تحریم های آمریکا و جلوگیری از فروش نفت و عدم اجرای دستورالعمل های اقتصاد مقاومتی، مبادرت به خلق پول نموده اند که نتیجه این کار، ایجاد تورم های کاذب در بعضی حوزه ها مانند مسکن، خودرو و بازارهای طلا و جواهرات بوده است؛ قطعا در صورتی که مسئولین نتوانند طرح شاخصی برای جمع آوری این نقدینگی را تصویب و اجرا کنند کشور دچار مشکلات و چالش های بی شماری خواهد شد. گرچه طرح "فروش ریالی نفت " دارای ایراداتی می باشد اما با مشورت کارشناسان و همکاری سه قوه اجرایی کشور می توان علاوه بر کاهش این نقدینگی ، آثار تحریم های آمریکا را نیز کاهش داد .

انتهای پیام /

خبرنگار : سجاد عبدلی


http://stnews.ir/content/news/90000/سیر تا پیاز "طرح گشایش اقتصادی" دولت / فروش ریالی اوراق نفت به مردم چه چالش هایی را برای کشور به دنبال خواهد داشت ؟

چاپ خبر